دودونه د هرې ټولنې له پيداښت سره سم رامنځ ته کېږي، خو په ځینو ټولنو هومره واکمن وي، چې ان قانون تر پښو لاندې کوي. زموږ په ټولنه کې هم د دودونو او رواجونو کمی نشته، خو د دغو رواجونو له ډلې ځینې یې له منځه تللي او ځینې لاهم حاکم دي. په دغو رواجونو او دودونو کې ځینې خو له اسلام او شریعت او له بشري حقونو سره هم په ټکر کې دي. د بېلګې په توګه بدل ودونو او په بدو کې د نجونو ورکړې ته اشاره کولای شو.