بنبست در امضای توافقنامه امنیتی که بر مبنای آن تعداد مشخصی از نظامیان آمریکایی در خاک افغانستان باقی میمانند و یك چهارچوب رسمی و قانونی برای ادامه فعالیتهای ناتو در كشور ایجاد میشود، همچنان بر تنشها در روابط كابل و واشنگتن میافزاید. اظهار نظرهای متعارض و غیرسازنده دوطرف در جریان هفتههای اخیر، شدیداً به افكار عمومی در کشور آسیب زده و زندگی اقتصادی و معیشتی مردم عادی را زیر فشار گرفته است.
چنانكه تنها پس از آنكه شروط تازه رییسجمهور حامدكرزی از سوی آمریكاییها رد شد، نرخ ارز، بهای مواد ارتزاقی و دیگر مواد اولیه مورد نیاز مردم به علاوه افزایش نگرانیها از آینده، به شدت صعود كرد.
قدر مسلم عمده فشارهای ناشی از این وضعیت، بر مردم عادی، فقیر و كارگرانی وارد میشود كه در برابر دستمزد ناچیز كار میكنند و عاید روزانه شان كمتر از حد نیاز است.
چنانكه دیده میشود، اظهار نظرها از میز رسمی دولت و كابینه رییسجمهور حامدكرزی، نیز متناقض و چند دست میباشد. حامدكرزی، پیشتر گفته است كه امضای توافقنامه امنیتی با جانب آمریكا، منوط و مشروط به “شروع مذاكرات صلح با طالبان” و “توقف تلاشی خانههای افغانها” از سوی نیروهای آمریكایی است. در حالیكه هنوز آمریكاییها به پیششرطهای جدید رییسجمهوری در مورد امضای این توافقنامه تن نداده اند، وزیر مالیه كشور از مذاكرات پشت پرده میان مقامات افغان و آمریكایی سخن به میان میآورد. حضرت عمر زاخیلوال، وزیر مالیه، اعلام كرد، مطمئن است كه توافقنامه امنیتی كابل – واشنگتن، به زودی امضا میشود. او گفت كه مذاكرات در پشت پرده به شدت جریان دارد و شاید به زودی، این گفتگوها به امضای توافقنامه امنیتی منتج شود.
از سویی هم، به نظر میرسد كه آمریكاییها موفق نخواهند شد مطابق پیشبینی موفقتنامه استراتیژیك كابل – واشنگتن كه سال گذشته به امضا رسید، توافقنامه امنیتی را منعقد كنند. در موافقتنامه مذكور گفته شده كه دوطرف (افغانستان و آمریكا) یك سال بعد “توافقنامه دفاعی و امنیتی” را به منظور همكاریهای دوامدار امنیتی به امضا میرسانند. در حالیكه مدت چندانی به پایان امسال نمانده است، مری هارف، معاون سخنگوی وزارت امور خارجه آمریكا میگوید كه امیدوار نیست در 2013 میلادی، توافقنامه امنیتی به امضا برسد. او افزوده كه كاخ سفید نمیخواهد بالای افغانستان فشار بیشتر وارد و مهلت عاجلی برای دولت حامدكرزی در خصوص امضای توافقنامه امنیتی تعیین كند.
پیشتر جانكری وزیر امور خارجه آمریكا نیز گفته بود ممكن است كه توافقنامه كابل – واشنگتن، پس از انتخابات ریاستجمهوری سال 2014 میلادی (1393) افغانستان، با رییسجمهور جدید این كشور امضا شود. آقای كری در گفتگو با تلویزیون “ان بی سی” آمریكا گفته: “اگر رییسجمهور حامدكرزی نمیخواهد این توافقنامه را امضا كند، پس رییسجمهور آینده افغانستان میتواند آن را امضا كند.” این لحن جانكری نشان میدهد كه واشنگتن مجبور است برای امضای این توافقنامه با جانب افغانستان، منتظر چرخش قدرت سیاسی و روی كار آمدن رییسجمهور جدید در این كشور بنشیند.
اما آمریكاییها در عین حالی كه مجبور به عقبنشینی شده اند و گفته اند كه نمیخواهند ضربالاجلی برای امضای توافقنامه كابل – واشنگتن تعیین كنند، متمایل هستند این توافقنامه هرچه زودتر و در آیندههای نه چندان دور امضا شود. به استدلال واشنگتن، امضای هرچه زودتر توافقنامه امنیتی به این دلیل برای آمریكا مهم است كه این كشور نیاز به برنامهریزی برای نیرویهای نظامیاش در سال 2014 میلادی در افغانستان دارد. از این رو، مقامات كاخ سفید ترجیح میدهند كه توافقنامه در آینده نزدیك امضا شود. موضع رییسجمهور حامدكرزی، اما همان موضعی است كه روز اختتامیه جلسه “لوی جرگه مشورتی” در كابل اعلام كرد؛ “تضمین صلح” و “توقف تلاشی خانههای افراد ملكی”. ریاستجمهوری پیشتر به تكرار گفته كه برای امضای توافقنامه امنیتی، هیچ شتابی در كار نیست و تا زمانی كه این شروط برآورده نشود، هرگز پای این توافقنامه امضا نمیگذارد.
جنجالهای دو طرف بر سر امضای توافقنامه امنیتی و تأخیر در امضای این توافقنامه، تأثیر منفی بر زندگی روزمره مردم عادی گذاشته است. حدود یك ماه پیش، زمانی كه “لوی جرگه مشورتی”، با صدور قطعنامهای به امضای توافقنامه امنیتی رأی مثبت داد، نگرانیهای مردم از آینده كشور به شدت فروكش كرد. اما اكنون كه نزدیك به یك ماه از شروط جدید ریاستجمهوری و همچنین بنبست در مذاكرات بر سر این توافقنامه میگذرد، نگرانیها نسبت آینده به شكل بیسابقهای شدت یافته و بهای كالاهای مورد نیاز مردم نیز بهطور سرسامآوری صعود كرده است.
پیشتر تاجران و صنعتكاران افغان هشدار دادند كه اگر توافقنامه امنیتی امضا نشود، شهركهای صنعتی سقوط خواهد كرد و روند فرار سرمایه از كشور تشدید خواهد شد. براساس ارزیابیها، قیم مواد اولیه در بازارهای کشور، طی روزهای اخیر كه روابط كابل و واشنگتن تیره شده است، 20 تا 30 درصد افزایش یافته است. دكانداران هشدار داده اند، اگر دوطرف بر سر امضای توافقنامه امنیتی به مذاكرات سازنده روی نیاورند، قیمتها همچنان سیر صعودی خواهند داشت.
همچنین پیش از تزریق 80 ملیون دالر آمریكایی از سوی بانك مركزی در بازار ارز، ارزش پول افغانی در برابر دالر آمریكایی، به شكل بیسابقهای سقوط كرد. چنانكه در مدت كوتاهی ارزش یك دالر آمریكایی در بازارهای تبادله پول از 53 افغانی به 58 افغانی و 25 پول (58.25) خیز زد و خسارات زیادی بر زندگی اقتصادی افغانها بر جای گذاشت.
صرافان معتقدند كه هرگاه توافقنامه امنیتی كابل – واشنگتن امضا شود، ارزش قبلی افغانی در برابر دالر آمریكایی در بازارهای ارز دوباره احیا میشود. سحر، صراف در سرای شهزاده كابل، میگوید: ” همین توافقنامه كه بین آمریكا و افغانستان است، امضا شود، امكان دارد كه ارزش افغانی خوب شود و ارزش دالر پایین بیاید. فعلاً، مردم چندان دلبستگی به پول افغانی ندارند.”
از آنجایی كه آگاهان، ثبات سیاسی، اقتصادی و امنیتی كشور را با عقد توافقنامه امنیتی با آمریكا منوط و مشروط میدانند، بر رییسجمهور حامدكرزی و نخبگان سیاسی افغان است كه از یك موضع شفاف، سازنده و راهگشا با آمریكاییها برخورد كنند. در عین حال آمریكاییها نیز باید بدانند كه صلح، امنیت و توسعه اقتصادی و سیاسی، خواستههای اساسی افغانها از انعقاد این توافقنامه میباشند. بناءً؛ انعطافپذیری آنان در برابر این خواستهها، یكی از راههای رسیدن به توافق بر سر امضای توافقنامه امنیتی است.
کلیدگروپ را در تویتر و فیس بوک دنبال کنید
