تحلیل

113
۳ حمل ۱۳۹۰

لیبیا در آتش جنگ


نبرد در لیبی به جاهای باریکی کشانده شده و غیر نظامیان چنان تلف می شوند که شفاخانه ها با انبوه زخمی ها رو به رو بوده، بستر زخمی های درجه دو در دهلیز های شفاخانه های اجدابیه، مصراته، طرابلس و بن غازی روی هم انباشت اند و مردم از این شهر ها در حال فرار اند. نیروی هوایی فرانسه و ناوگان دریایی امریکا و انگلیس چهار شب تمام  بر طرابلس و اطراف بن غازی بم و موشک می ریزند. روز سه شنبه دوم حمل یک فروند جت فانتوم – ۱۵ امریکایی بر فراز لیبی سقوط کرد و دو پیلوت آن به قتل رسیدند.

لیبی با شش و نیم ملیون نفوس در شاخ افریقا و در کرانۀ دریای مدیترانه یکی از کشور های نفت خیز جهان است که بیشتر از هر کشوری با ایتالیا و آلمان روابط تجاری دارد. سطح زندگی مردم لیبیا نسبت به اکثر کشور های افریقایی بالاتر بوده، نرخ بیکاری آن به بیست درصد می رسد. لیبیا با اینکه مساحت تقریباً سه برابر افغانستان دارد، اما فقط دو درصد زمین های آن قابل کشت می باشد و هیچ دریایی در آن جاری نیست. بیشتر ساکنان لیبیایی که اعراب سنی اند در شهر های که در ساحل مدیترانه قرار دارند، زندگی می کنند و قذافی از ۴۲ سال به این سو که با یک کودتای نظامی به قدرت رسید، بر لیبیا حکومت می راند.

شورش در لیبی بعد از شورش های تونس، مصر، الجزایرو یمن در ۱۳ جنوری آغاز شد و  در ۱۷ فبروری شکل جنگ مسلحانه را به خود گرفت. ابتدا وزیر عدلیۀ لیبی به شورشیان پیوست و بعد وزیر داخلۀ آن از حمایت قذافی دست بر داشت و به این صورت شورای ملی موقت لیبی در بن غازی، دومین شهر لیبی تشکیل شد و مصطفی قیرانی به عنوان سخنگوی آن تعیین گردید. شورشیان با پیوستن بخشی از نیرو های پولیس و اردو به آنها، شهر های بن غازی، مصراته، راس لانوف، زاویه و اجدابیه را در تصرف خود در آوردند. دو شهر بن غازی و راس لانوف از نظر سیاسی و اقتصادی ضربۀ کاری برحاکمیت قذافی به حساب می آمد. اما بعد از چند نبرد خونین، نیرو های وفادار به قذافی و پسرش سیف الاسلام قادر به گرفتن راس لانوف، مصراته و زاویه شدند و بعد پیشروی خود را به سوی اجدابیه و بن غازی شروع کردند. در راس لانوف بیشتر مخاذن تیل و پالایشگاه های نفت لیبیا قرار دارند.

امریکا، انگلیس و فرانسه به سرعت در مخالفت با قذافی و طرفداران او قرار گرفتند و شورای امنیت که بیشتر زیر ارادۀ این کشور ها کار می کنند به تحریم لیبی رای داد و بعد فرانسه شورای ملی موقت لیبیا را به رسمیت شناخت و تلاش کرد تا فضای این کشور را منطقۀ پرواز ممنوع قرار دهد. شورای امنیت بالاخره با پنج رای ممتنع که شامل چین و روسیه می شد و با ۱۰ رای موافق این قطعنامه را به تصویب رساند. با اینکه در شب صدور این قطعنامه امریکا و انگلیس ۱۱۵ موشک کروز بر طرابلس شلیک کردند و جت های جنگی فرانسه تا صبح بمبارن می نمودند، اما وفاداران قذافی همچنان به سوی بن غازی حرکت خود را ادامه دادند تا اینکه خط پیشروی آنها زیر باران بم و موشک قرار گرفت.

از سوی دیگر با گسترش قیام های مردمی در کشور های عربی، خیزش های جدی در بحرین نیز آغاز شد. بحرین کشوری با ۷۰۰ هزار نفوس است  که هشتاد درصد آنان شیعه اند، در حاشیه خلیج فارس قرار دارد و با  رژیم شاهی شیخ حمد عیسی آل خلیفه اداره می شود، در بحرین فرماندهی ناوگان پنجم دریایی امریکا قرار دارد. در اولین روز های تجمع معترضان در میدان مروارید منامه، ۱۵۰ تن از آنان به وسیلۀ طرفداران حاکمیت به ضرب کارد و چاقو زخمی شدند. امریکا تا حال چند بار از بحرینی ها خواسته اند که از اعتراض دست بکشند و آرامش را رعایت کنند. در فردای سفر رابرت گیتس وزیر دفاع امریکا به منامه،  نیروی یک هزار نفری عربستان سعودی جهت حفظ تاج و تخت آل خلیفه با دوصد وسیلۀ زرهی از پلی که میان عربستان و بحرین کشیده شده، به این کشور سرازیر شدند، بسیاری به این باورند که وزیر دفاع امریکا فیصلۀ ورود نیرو های سعودی به خاک بحرین را نموده که  مورد اعتراض شدید ایران قرار گرفت.

نگاه گذرا برعملکرد امریکا در لیبی و بحرین نشان می دهد که کشور های امریکا، انگلیس و فرانسه با سیاست یک بام و دو هوا با این خیزش ها برخورد می کنند. چون منافع این کشور ها با شیخ حمد و پادشاهی او بر آورده می شود، لذا با تمام قوت از آن حمایت می کنند، هرچند رژیم مطلقۀ شاهی و ضد دموکراتیک است. اما برای سرنگونی رژیم قذافی که منافع خود را در ادامۀ حاکمیت او نمی بینند، با چنگ و دندان عمل می کنند. این سیاست غرب تا حدی نیرو های مخالف قذافی در بن غازی را دچار تشویش و دو دلی ساخته که در حال جدایی قرار گرفته اند. بخشی از رهبران شورای موقت نظر دارند که باید در بن غازی استقرار داشت و به تحکیم مواضع خود پرداخت و انتظار کشید تا در شهر های دیگر، مخصوصاً طرابلس مردم دست به قیام بزنند، اما برخی دیگر تاکید دارند که باید با نیرو های که در اختیار دارند، به سوی طرابلس مارش کنند و به حاکمیت قذافی پایان دهند. درین حال در صف نیروهای غربی نیز دودستگی ایجاد شده، امریکایی ها که خواستار رهبری ناتو در این جنگ اند، در جلسۀ با سران ناتو به این توافق نرسیدند و این اولین باریست که پیمان ناتو با دودستگی جدی رو به رو شده است. در رهبری فدراتیف روسیه نیز بر سراین جنگ رویارویی جدی میان پوتین صدراعظم و مرد قدرتمند روسیه و مدویدوف رییس جمهور آن کشوربه وجود آمده است. پوتین این جنگ را صلیبی و قرون وسطایی می خواند، اما مدویدوف قطعنامۀ شورای امنیت را تایید می نماید. چینی ها نیز از چگونگی برخورد نیرو های غربی با مردم لیبی اظهار نگرانی کرده اند.

جریان هر طوری پیش برود، در دراز مدت احتمال  بر قدرت ماندن قذافی کمتر به نظر می رسد، اما تا زمانی که نیرو های پیادۀ غربی در لیبی پیاده نشوند، با تمام حمایت آنها از مخالفان قذافی ضعیف به نظر می رسد که  قادر به سقوط قذافی شوند. قذافی که حال شهر های بیشتری را در کنترول دارد، این جنگ را صلیبی نامیده و سلاحکوت های ارتش را به روی مردم لیبی باز کرده و خواهان دفاع ملی در برابر تهاجم غربی ها بر لیبی  شده است.

 

 

 

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد