تحلیل

1088
۸ سنبله ۱۳۹۵
نویسنده: کلید

انتظار مردم از قانون انتخابات


تأیید پیش‎نویس قانون انتخابات یکی از خبرهای خوشی بود که هفته گذشته از ارگ ریاست جمهوری مخابره شد و بخشی از نگرانی‎ها را در خصوص ابهامات موجود در این عرصه کاهش داد. در خبرنامه منتشر شده از سوی ارگ گفته شده که “کابینه حکومت بعد از بحث مفصل و ابراز نظر پیرامون مواد قانون انتخابات، طرح قانون انتخابات را در پرنسیپ مورد تأیید قرار داده است.” قرار است این پیشنویس پس از تغییرات پیشنهاد شده در جلسه کابینه، به شکل فرمان تقنینی از سوی محمد اشرف غنی، رییس جمهور، امضا شود.
ولسی جـرگــه دو مــاه پـیـش دومین فرمان تقنینی رییس جمهور در مورد قانـون انتخـــابات و قــانون ساختـــار، وظــایف و صــلاحـیتهــای نـهادهـای انتخاباتی را رد کرد. اصلاحات نظام انتخاباتی و کمسیونهای انتخاباتی از شرایط اصلی توافقنامه حکومت وحدت ملی است که دو سال پیش میان اشــرف غـنــی، رییــس جمـهور و عبدالله عبدالله، رییس اجرایی، امضا شد، ولـی مــوانـع در این روند موجب شده تا انتخابات پارلمــانــی کشور بیش از یکسال به تأخیر بیفتد.
هرچند تأیید پیش‎نویس قانون انتخابات یک خبر خوش است، ولی هنوز هم افکار عمومی نسبت به برگزاری انتخابات پارلمانی تردید دارند. زیرا هنوز روشن نیست که با توجه به وضعیت موجود امنیتی و شرایط نابسامان بودجوی، حکومت خواهد توانست این امر مهم را به زودی یا حداقل در سال آینده عملی سازد یا خیر. روشن نیست که انتخابات آتی پارلمانی را چه کسانی مدیریت نموده و ساختاری که روی این پروسه سرنوشت‎ساز و مردمی نظارت خواهد کرد، تا چه اندازه از اعتبار و مشروعیت برخوردار است. برگزاری انتخابات در نظام‎های دموکراتیک تلاشی به منظور اعتمادزایی و یا هم بازگشت اعتماد از دست رفته به نظام سیاسی است. بسیاری از نظام‎های دموکراتیک وقتی به لحاظ مشروعیت دچار بحران می‎شوند، دست به برگزاری انتخابات زودهنگام زده و از این طریق راه را برای ادامه‎ مسیر مردم‎سالاری باز می‎کنند.
اما این اصل زمانی محقق خواهد شد که ساختار برگزارکننده و دستگاه‎های نظارتی این پروسه، خود از سلامت و اعتبار لازم برخوردار باشد. چرا که اگر انتخابات آزاد و رقابتی باشد اما ساختار سالم نداشته باشد و نظارت دقیق روی آن صورت نگیرد، دست‎آورد انتخابات آزاد دود می‎شود و به هوا می‎رود. شکی نیست که انتخابات سالم ابعادی دارد و سازوکار و نظارت در آن به شکلی است که آرای ریخته شده در صندوق ملاک برد و باخت پنداشته می‎شود. تجربه‎های پیشین از انتخابات در کشور و نبود دستگاه‎های سالم جهت برگزاری و نظارت دقیق و شفاف از این پروسه ثابت ساخته است که انتخابات در افغانستان نه سالم بوده، نه آزاد و نه هم رقابتی به معنای واقعی آن.
با توجه به این تجربه‎ها است که باید به لزوم اولویت ساختاری انتخابات سالم تأکید کرد و روی آن کارهای مؤثری انجام داد. به دلیل این که انتخابات سالم به سازوکار و ساختار مناسب نیاز دارد و هرگاه چنین سازوکار سالم در میان نباشد، به راحتی آب خوردن با آرای مردم معامله صورت گرفته و شفافیت و سلامت انتخابات از بین خواهد رفت. در آن صورت، قانون هم معنایی نداشته و مثل سایر عرصه‎ها زیرپا گذاشته می‎شود. به همین‎گونه در چنین فضایی رقابت معنا نخواهد یافت، چرا که زورمندان و زرداران با استفاده از زر و زور شان پیروز شده و اشخاص ضعیف از گردونه‎ رقابت به شکل ظالمانه و بی‎رحمانه خواهند افتاد. هرچند آرای مردمی زیاد و پایگاه اجتماعی قوی نیز داشته باشند. آنچه در شرایط فعلی افزون بر داشتن قانون مناسب لازم است، ایجاد شفافیت در بسترهای انتخاباتی است. تعیین دقیق حوزه‎های انتخاباتی، مشخص ساختن میزان دقیق رأی دهندگان و ایجاد معیار‎های دقیق جهت شرکت در انتخابات و جلوگیری از تقلب به علاوه این که باید ساختار سالم و شفاف جهت برگزاری انتخابات سالم داشته باشیم، از ملزومات اصلی و مقدمات واقعی این پروسه است. هرگاه این مقدمات فراهم نشده و به خصوص این که انتخابات در پرتو مدیریت ساختارهای کنونی یا سازوکارهای مشابه آن برگزار گردد، اولاً اعتماد لازم مردمی را جلب نخواهد کرد و پای صندوق‎های رأی خالی خواهد ماند و دوم این که آرای مردم نیز شمرده نشده و نمایندگان واقعی بر مسند قانون‎گذاری نخواهند نشست.
تردید نباید کرد که هرگاه حکومت در فراهم‎سازی مقدمات انتخابات سالم و ایجاد ساختارهای مناسب و سالم جهت برگزاری انتخابات آزاد و رقابتی موفق نشود، میخ محکمی بر تابوت اعتماد خویشتن زده و شکاف موجود میان دولت – ملت عمیق‎تر از حال خواهد شد. لذا به نظر می‎رسد برگزاری انتخابات در زیر چتر چنین ساختارهای ناسالم به هیچ وجه مفید و مؤثر نبوده و عدم آن بهتر از وجود چنین انتخابات خواهد بود.
بی‏گمان اصلاح انتخاباتی و ایجاد ساختار سالم، قدم اول و اساسی است که می‎تواند انتخابات سالم و شفاف را تضمین ‎کند. البته رسیدن به این مرحله کار آسان نیست، زیرا از همین اکنون دستگاه‎های مافیایی سیاست فعال شده و فراروی اجرایی شدن طرح‎های اصلاحاتی سنگ‏اندازی می‎کنند. اما بدون تردید اگر چنین کاری در عمل محقق شود، دست‎آورد کلانی در عرصه‎ انتخابات و اعتمادسازی از سوی حکومت به حساب آمده و ما شاهد برگزاری پروسه‎ای خواهیم بود که تحول اساسی را در راستای اعتمادزایی به ارمغان خواهد آورد. با این حال انتظار می‎رود که محتوای پیش‎نویس تأیید شده و پیامد آن تحولی باشد که بتواند ساختارهای اساسی و میکانیزم مطلوب را برای برگزاری یک انتخابات سالم مهیا سازد.

به اشتراک بگذارید

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد