Get Adobe Flash player

د تازه مطالبو ترلاسه كول

کابل سبا ځاى ځاى ورېځ

37˚C
20˚C

قندهار سبا لمر

43˚C
27˚C

هرات سبا لمر

37˚C
21˚C

مزارشريف سبا لمر

39˚C
26˚C

غزني سبا لمر

32˚C
20˚C

جلال آباد سبا لمر

38˚C
25˚C

باميان سبا لمر

23˚C
11˚C

زرنج سبا لمر

43˚C
29˚C

ميمنه سبا لمر

32˚C
19˚C

غوره پروګرامونه

آگهی
آگهی
آگهی
آگهی
آگهی
دری|پښتو|English
Facebook RSS

د كليد ګروپ

نثر چیست؟

لیکونکی محمودجعفری
شنبه 10 سلواغه 1388 ساعت 13:10

نثر چیست؟

  نثر  درلغت: "دکتر منصور رستگار فسایی" در کتاب "انواع نثر فارسی" به نقل از لغت نامهء دهخدا نثر را اینگونه تعریف می کند: "نثر در لغت صفتی عربی است به معنای پراکنده، سخن پاشیده وغیرمنظوم برخلاف نظم، و یکی از اقسام دوگانهء سخن در مقابل شعر."

 (رستگار فسایی دکتر منصور، انواع نثر فارسی،  چاپ اول، انتشارات سمت، تهران ، زمستان 1380 ص 4 )


نثر در اصطلاح: "دکتر حسین خطیبی" ضمن نقل این تعریف: "نثر، کلامی است که وزن وقافیه نداشته باشد"، به بیان تعریف دیگری از نثر می پردازد. او می نویسد: "کلامی که در آن، مفاهیم و معانی با وضوح و روشنی و رسایی و با نظم فکر و منطقی بیان می شود و تنها وظیفهء لفظ در آن بیان معنا است. جمل با مراعات موازین دستوری بایکدیگر می پیوندند و معانی بی هیچگونه قطع و انحرافی، بیان می شوند و راست و مستقیم پیش می روند. وصل و فصل جمل، برمبنای توالی افکار و روش طبیعی و قواعد مشخص زبان استوار است."

(خطیبی دکتر حسین، فن نثر در ادب پارسی، چاپ دوم، انتشارات زوار، تهران 1375 ، ص 29)


خصوصیات نثر

باتوجه به تعاریف مذکور و تعریف های دیگری که از نثر صورت گرفته، خصوصیات نثر را می توان اینگونه برشمرد:

نثر، کلامی است ساده و مکتوب، به هم پیوسته، با توالی جمله های روشن و مطابق قواعد زبان.

نثر عاری از قیود شعر (وزن وقافیه) است و در استفاده از صنایع لفظی و معنوی آزاد می باشد.

هدف در نثر، انتقال طبیعی فکر و اندیشه می باشد.

الفاظ، به طور طبیعی در جای خود قرار می گیرند.

نثر، کاربرد عمومی دارد. هرکس می تواند بنویسد.

نثر، خالی از احساسات و عواطف می باشد مگر در نثر فنی.

 

انواع نثر

نثر از نگاه آثار و شیوه های آن، به  گونه های زیر تقسیم می شود:

الف. نثر محاوره یی یا گفتاری: نثر محاوره یی یا گفتاری، نثری است که هیچگونه قید و قاعده ای را نمی پذیرد و از لحاظ تناسب الفاظ و کیفیت تطابق آن ها با معانی، تابع مقرراتی نیست. پیوستگی معانی و افکار، در آن مدنظر نمی باشد. الفاظ بدون انتخاب در کنار هم قرار می گیرند. جمله ها ساده و کوتاه و گاه بریده بریده  ذکر می شوند. واژه ها و گاه افعال تکرار می شوند. آرایش لفظی را نمی پذیرد. نمونه های نثر گفتاری را در کتاب های "سمک عیار"، "چرند و پرند" علی اکبر دهخدا، "دوستی خاله خرسه" از محمد علی جمال زاده، و آثار صادق هدایت، جلال آل احمد و زین العابدین مراغه ای، می توان یافت. نمونهء نثر گفتاری از کتاب عباس آرمان می خوانیم:

"غلام نمی خواست در مقابل درد و خستگی از پای درآید. باید غیرت می کرد و می رفت. باید تصمیم خود را می گرفت. در زندگی آدم، یک همینطور لحظاتی است ک سرنوشت ساز است. اگر می خواهی سرنوشت خود را بسازی، باید از خیلی چیزها تیر شوی."

(آرمان عباس، گل های سیاه، چاپ اول، انتشارات مطبعه صنعتی حبیب الله حسیب، کابل 1383، ص 57 )

ب. نثر علمی: نثر علمی نثری است که کلمات آهنگین، ترکیبات تازه، شیوۀ بیان علمی و ادیبانه، در آن به کار نمی رود. از تشبیهات، کنایات و استعارات کمتر استفاده می شود. در مقابل از اصطلاحات علمی زیادتر استفاده می گردد.

ج. نثر فنی یا ادبی: مقصود از نثر فنی یا ادبی، آن نثری است که الفاظ براساس یک قاعدهء بیانی، انتخاب و در کنار هم قرار می گیرند. استفاده از تشبیهات و کنایات و استعاره ها به وفور در آن دیده می شود. ایجاز، شرط اصلی آن است. قواعد دستوری الزامی نمی باشد. زینت و جمال آرایی کلام، رکن عمدهء آن را تشکیل می دهد.

بنابراین، مقصود در نثر ادبی، خلق زیبایی است که به واسطهء کلمات به وجود می آید. قدرت ایجاد و اختراع تعبیرات، شکوه و جلال معانی و تصورات و نقش ها، قواعد سبک و انشأ، موسیقی کلمات و جمله ها، فرار از تکرار، شور و احساسات، از ویژگی های نثر ادبی به شمار می آیند. در نثر ادبی؛ قصد شرح واقعه، اثبات قضیه، نفی مطلبی یا توضیح موضوعی نمی باشد، بلکه نویسنده درنثر ادبی می خواهد مطلبی را به گونه ای شاخ و برگ دهد و باتشبیه و کنایه بیان نماید که خواننده را مجذوب خود نماید و تحت تأثیر قرار دهد.

د. نثر مرسل: نثر مرسل، نوشته يی است که معنا به صورت روشن در قالب الفاظ رسا  و صریح بیان می شود. پیچیدگی های معنایی در آن وجود ندارد. قواعد دستور و نظم معنوی رعایت می گردد. کلمات، فصیح، خوش آهنگ و فاخر انتخاب می شوند. ترکیب های تازه وشیوهء بیان ادیبانه دارد. ضوابط شعری را می پذیرد. آرایش های کلامی، آن را زیبا و دلپذیر می سازد.

 

نظر ها (11)

<< لومړۍ < مخکنۍ پاڼه 1 2 وروستۍ پاڼه > وروستۍ >>

  • دوشنبه 07 سلواغه 1392 ساعت 03:16 | نازنین
    نثر ادبی رو اشتباه توضیح دادی. مثلا در کتاب تاریخ بیهقی قصد شرح واقعه است ولی شیوه ی بیان ادبی است یا کلیله ودمنه که نثر تعلیمی است ولی شیوه بیان ادبی و بسیاری از کتاب های دیگر

نوشتن نظر