تحقیقاتی

380
۴ ثور ۱۳۹۷
نویسنده: سمیه ولی‎زاده

کرسی‎ ۲۶۰ استاد در پوهنتون‎های حوزه غرب خالی است

بر بنیاد آمار مقام‎های محلی حوزه غرب، پوهنتون‎های این حوزه به ۲۶۰ استاد نیاز دارند. این مشکل در حالی در پوهنتون‎های این حوزه موجود است که ۱۳۸ استاد از این پوهنتون‎ها برای ادامه تحصیل در مقاطع ماستری و دوکتورا به خارج از کشور رفته‎اند. براساس معلومات این مقام‎ها، پوهنتون هرات به ۲۳۵ استاد، پوهنتون غور به ۱۰ استاد، پوهنتون بادغیس به ۱۰ استاد و پوهنتون فراه به ۵ استاد نیاز دارند. در کنار این، ۷۰ استاد از پوهنتون هرات، ۱۷ استاد از پوهنتون غور، ۲۶ استاد از پوهنتون بادغیس و ۲۵ استاد از پوهنتون فراه برای پیگیری تحصیلات عالی خود در مقاطع ماستری و دوکتورا به بیرون از کشور رفته‎اند که این مسأله به نوبه خود سبب شده است تا شمار کدرهای علمی در پوهنتون‎های این ولایت‎ها کاهش پیدا کند. پوهنتون هرات در حوزه غرب با ظرفیت پذیرش بیش از ۱۶هزار محصل بیشتر با کمبود استاد مواجه است.

با آنکه تدریس بیش از ۱۸ ساعت درسی در هفته، تدریس توسط استادان قراردادی و تدریس توسط محصلان در مخالفت با قانون تحصیلات عالی قرار دارد؛ اما معلومات کلیدگروپ که براساس مصاحبه با رؤسای پوهنتون‎های ولایت‎های حوزه غرب به دست آمده است، نشان می‎دهد که مسوولان پوهنتون‎های این حوزه با تقرر استادان قراردادی، توظیف محصلان سال چهارم پوهنتون برای تدریس و همچنان افزایش ساعات درسی استادان موجود، تلاش کرده‎اند تا خلای کمبود را در پوهنتون‎های زیر اداره شان پر کنند. رؤسای پوهنتون‎های هرات، فراه، غور و بادغیس می‎گویند که آن‎ها برای پر کردن این خلا به دلایل چون کمبود کدرهای علمی با مدرک ماستری و طولانی بودن روند استخدام استادان رسمی به این روش‎ها روی آورده‎اند. آن‎ها معتقد هستند که مقرری استادان قراردادی و تدریس محصلان از سوی محصلان سال چهارم پوهنتون‎ها بر کیفیت تحصیل در این پوهنتون‎ها تأثیر منفی گذاشته است.

عبدالله فایز، رییس پوهنتون هرات، به کلیدگروپ گفت که در حال حاضر ۴۳۵ استاد رسمی در ۱۶پوهنځی پوهنتون این ولایت به شمول استادانی که برای ارتقای درجه تحصیل شان به کشورهای خارجی رفته‎اند، مصروف تدریس هستند و این نهاد اکادمیک با وجود این استادان به ۲۳۵ نفر کدر علمی جدید نیاز دارد. رییس پوهنتون هرات تصریح می‎کند، علاوه بر آنکه ۱۲ تن از استادان این پوهنتون که سه سال قبل برای سپری کردن دوره ماستری به کشورهای اروپایی رفته بودند و پس از ختم دوره تحصیل دوباره برنگشتند، هم اکنون ۷۰ استاد برای سپری کردن دوره‎های ماستری و دوکتورا به بیرون از کشور رفته‎اند، که ۲۱ تن شان از بورسیه‎های دولتی و متباقی از بورسیه‎های غیردولتی استفاده کرده‎اند.

فایز علاوه می‎کند که در دو سال اخیر با مقرری ۵۲ استاد قراردادی، افزایش ساعت‎های درسی استادان رسمی و موظف کردن محصلان سال چهارم برای تدریس، مشکل کمبود استاد در پوهنتون هرات برطرف شده است. به گفته رییس پوهنتون هرات، محصلانی که برای تدریس تعیین شده‎اند، از پوهنځی‎های مختلف هستند که نمرات شان بیش از ۷۵ فیصد است و قدرت تفهیم دروس را دارند. اما وی تعداد این محصلان را مشخص نمی‎کند و می‏گوید که در سمسترهای مختلف شمار محصلانی که تدریس می‎کنند، متفاوت است.

بادغیس، ولایتی که در چوکات پوهنتون دولتی این ولایت پوهنځی‎های اقتصاد، زراعت و تعلیم و تربیه فعالیت دارند، ۵۸ استاد رسمی در آن استخدام شده‎اند. شمس‎الحق شمس، رییس پوهنتون بادغیس، می‎گوید که از میان تمام استادان این پوهنتون فعلاً تنها ۳۲ استاد مصروف تدریس هستند و ۲۶ استاد دیگر برای گرفتن سند ماستری و دوکتورا به بیرون از کشور رفته‎اند. وی همزمان تصریح کرد که ۱۰ بست استادی دیگر در این پوهنتون خالی است. شمس تأکید دارد که به جای این استادان هم اکنون از استعداد محصلانی استفاده می‎شود که در سال آخر دوره لیسانس شان به سر می‎برند و نمرات شان بیش از ۷۵ فیصد است. به گفته وی، این محصلان برای تدریس صنف‎های اول و دوم تعیین شده‎اند.

شمس‎الحق شمس می‎گوید که مشکل کمبود استاد را در پوهنتون بادغیس با مسوولان وزارت تحصیلات عالی شریک کرده‎اند ولی تاکنون هیچ اقدامی در این زمینه از سوی این وزارت صورت نگرفته است. به گفته رییس پوهنتون بادغیس، هم اکنون ۱۵ استاد ماستر و یک دوکتور در این پوهنتون مصروف تدریس هستند و تا سه سال آینده تمام استادان این پوهنتون سند ماستری و یا هم دوکتورا خواهند داشت. او گفت که در حال حاضر ۱۲۰۰ محصل در پوهنتون این ولایت مصروف تحصیل هستند.

در ولایت غور در کنار کمبود استاد نبود تعمیر مناسب و مشکلات امنیتی از مشکلاتی است که در برابر استادان و محصلان پوهنتون این ولایت قرار دارد. عطالله فاضل، رییس پوهنتون غور، می‎گوید که محصلان پوهنتون این ولایت در خانه‎های کرایی به تحصیل شان ادامه می‎دهند. وی نبود مکان مناسب تحصیلی، تهدیدات امنیتی و کمبود استادان را از مشکلات اصلی فرا راه فعالیت پوهنتون غور عنوان می‎کند.

رییس پوهنتون غور بیان می‎دارد که با وجود این مشکلات ۱۳۷۵ محصل در پوهنځی‎های زراعت و تعلیم و تربیه این پوهنتون مصروف تحصیل هستند و تاکنون ۴۰ استاد رسمی برای تدریس این محصلان استخدام شده‎اند. به گفته وی، در حال حاضر پوهنتون غور به ۱۰ نفر استاد جدید نیاز دارد. عطاالله فاضل علاوه می‎کند که با وجود این مشکل، ۱۷ استاد پوهنتون غور برای سپری کردن دوره‎های ماستری و دوکتورا به بیرون از کشور سفر کرده‎اند که به جای آن‎ها ساعت‎های درسی استادان رسمی افزایش یافته است و همچنان ۱۰ تن از محصلان دیپارتمنت ادبیات انگلیسی برای تدریس محصلان توظیف شده‎اند.

رییس پوهنتون غور می‎گوید که در کنار مشکل کمبود استاد، شماری از استادان و محصلان پوهنتون این ولایت از طریق تلیفون از سوی گروه‎های مسلح مخالف دولت تهدید به مرگ شده‎اند. به گفته وی، پوسته‎های امنیتی دورتر از ساختمان پوهنتون این ولایت قرار دارد و به همین دلیل در ساحه پوهنتون احساس مصوونیت در نزد هیچ کسی وجود ندارد.

بعد از هرات، ولایت فراه در حوزه غرب بیشترین نفوس را دارد؛ اما در چوکات پوهنتون این ولایت تنها پوهنځی‏های زراعت و تعلیم و تربیه فعالیت دارند. رکن‏الدین مشکانی، رییس پوهنتون فراه، به کلیدگروپ گفت که در این پوهنځی‏ها ۵۵ استاد رسمی گماشته شده‎اند که ۲۵ تن آن‎ها ماستر هستند و فعلاً ۹ تن دیگر شان برای گرفتن سند ماستری به خارج از کشور رفته‎اند. به گفته وی، به دلیل افزایش تعداد محصلان و با تقاعد شدن ۳ تن از استادان، این پوهنتون به ۵ استاد جدید ضرورت دارد. رییس پوهنتون فراه می‏گوید که در حال حاضر به جای این استادان، ۱۰ تن از محصلان دیپارتمنت انگلیسی این پوهنتون تدریس می‎کنند. او کار تدریس را یک فرصت مناسب برای تقویت توانمندی محصلان می‎داند. رییس پوهنتون فراه همچنان می‎گوید که در کنار مشکل کمبود استاد، محصلان پوهنتون فراه به دلیل نبود ساختمان تاکنون زیر سقف ساختمان “پی آر تی” به تحصیل شان ادامه می‎دهند.

با این حال، برخی از نمایندگان فراه در ولسی جرگه تعداد پوهنځی‎های پوهنتون این ولایت را با در نظرداشت نفوس این ولایت کم می‎دانند. گل‎احمد اعظمی، نماینده مردم فراه در ولسی جرگه، مدعی است که حکومت جهت ارتقای سطح تحصیل مردم به خصوص ولایت‎های دوردست کم‎تر توجه می‎کند. وی می‎گوید که بارها از آدرس شورای ملی برای بهبود کیفیت درسی و افزایش تعداد پوهنځی‎ها و استادان پوهنتون در فراه دادخواهی شده است ولی تاکنون به دلیل سهل‎انگاری مقام‎های وزارت تحصیلات عالی نتیجه‎ای در پی نداشته است.

از جانب دیگر، عارفه پیکار، سخنگوی وزارت تحصیلات عالی، کمبود استاد در پوهنتون‎های حوزه غرب را مشکل جدی نمی‎داند. خانم پیکار می‎گوید که براساس قانون، داشتن بیش از ۷۵ فیصد نمره و سند ماستری و یا دوکتورا از جمله شروطی می‎باشد که جهت استخدام کدرهای علمی در نهادهای اکادمیک در اولویت قرار دارد. وی پروسه استخدام کدرهای علمی را زمان‎گیر می‎داند و اطمینان می‎دهد که به زودی مشکل کمبود استاد در برخی از پوهنتون‎های دولتی برطرف خواهد شد.

عارفه پیکار عدم برگشت برخی از استادان را که برای تحصیل در مقاطع ماستری و دوکتورا به کشورهای خارجی رفته‎اند، تأیید می‎کند؛ اما شمار آن‎ها را مشخص نمی‎کند. وی در گفتگو با کلیدگروپ افزود کدرهای علمی که برای ارتقای درجه تحصیل شان به پوهنتون‎های خارجی معرفی می‎شوند، از سوی دو کارمند دولتی تضمین می‎شوند و در صورت عدم برگشت شان هزینه تحصیل آن‎ها از نزد افرادی که ضامن شان بوده‎اند، پس گرفته می‎شود.

برخی از کدرهای علمی در حوزه غرب کشور به این باور اند که تعدادی از استادان به دلیل کمبود استاد در هر هفته بیش از ۲۷ ساعت تدریس می‎کنند که این کار خلاف قانون وزارت تحصیلات عالی است. احمدغنی خسروی، رییس پوهنځی ادبیات پوهنتون هرات، می‎گوید که یک استاد برای ۳۶ ساعت مکلفیت درسی دارد که ۱۸ ساعت آن برای تدریس و ۱۸ ساعت دیگر آن برای همکاری با محصلان اختصاص یافته است. خسروی می‎افزاید که کمبود استاد در پوهنتون‎ها سبب شده است تا تعدادی از استادان در هر هفته ۲۷ ساعت تدریس کنند که در این حالت فرصتی برای بروزرسانی متون درسی شان باقی نمی‎ماند.

شماری از استادان که از ساعت ۸ صبح تا ۴ عصر وقت شان را صرف تدریس می‎کنند، کمبود استاد را یک مشکل بزرگ فرا روی پوهنتون هرات می‎دانند. آن‎ها می‎گویند كمبود استاد باعث شده است تا استادان تحت فشار بیشتر كاری قرار گیرند و نتوانند به تحقيق و يا نوشتن آثار خويش برسند و به همین دلیل کیفیت متون درسی نیز پایین است.

محصلان پوهنتون هرات ادعا دارند استادان قراردادی و محصلانی که تدریس می‎کنند با تكنالوژی جديد آشنايی ندارند و اين کار مشكل محصلان را دو چندان کرده است. این محصلان از کیفیت پایین متون درسی، كهنه بودن سيستم درسی، استفاده از چپترهای سال‎های دور و نبود وسايل مجهز برای آموزش نیز شاکی اند.

اما عارفه پیکار، سخنگوی وزارت تحصیلات عالی، می‎گوید که برای بهبود کیفیت درسی در پوهنتون‎‏ها پروسه بازنگری نصاب درسی در حال اجرا است و بعد از این سیستم آموزش آنلاین پوهنتون‎های امریکایی به پوهنتون‎های ولایت‎های مختلف وصل خواهد شد. به گفته وی، در این سیستم، ۲۲۰ پوهتنون ارتباط دارند که از منابع علمی شان استادان و محصلان برای بالا بردن معلومات علمی و تهیه متون درسی استفاده خواهند کرد. با وجود افزایش علاقمندی مردم به تحصیل، کمبود کدرهای علمی، پايين بودن كيفيت درسی، نبود امكانات و سهولت‎های لازم برای استادان و محصلان در پوهنتون‎های ولايت‎ها و حتا مركز از مشكلاتی است كه تحصیلات عالی در افغانستان را با مشکل مواجه کرده است.

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد