تحقیقاتی

548
۴ میزان ۱۳۹۵
نویسنده: فرشته آرش فیضی

کارگران نارنجی‎پوش مصوون نیستند

ریتم نفس کشیدنش هر دم تندتر می‎شود. تارهای سفید ریش او با لباس نارنجیاش در هم میآمیزد. محسن سر خود را به طرف زباله‎های اطرافش میچرخاند. سکوت کوچه با بیلی که در دستان چروکیده‎اش قرار دارد، در هم می‎شکند.
در وسط روز، نــمیشــود تــابـــش نــور سوزان خورشید را نادیده گرفت. خورشید با لباس محسن همرنگ است. او نگاهی به آسمان میاندازد و عرق پیشانیاش را با لبۀ آستیناش پاک میکند.
این کارگر شاروالی دستانش را به دسته‎های کراچی گره مــیزنــد و کـــراچی را به سمت دیگر سرک به حرکت می‎آورد. آثار خستگی از چهرهاش پیداست. به همین دلیل خواب در چشمانش سنگینی میکند. سال‎ها میشود که او لباس شاروالی را به تن کرده است.
محسن، ۳۸ سال سن دارد. او پس از معرفی خود با صدای توأم با خش خش سینهاش، میگوید:”پس از این همه کار و زحمت اکنون به دلیل آلودگی آب و هوا به نفس‎تنگی مبــتلا شــدهام.” اکــنون چــاشــت روز اســت. اشعۀ‎ آفتاب با زاویۀ تقریباً ۹۰ درجه به زمین می‎تابد. در گرماگرم جمع و جاروب زباله‎ها، به نارنجی‎پوش دیگری نزدیک میشوم. او هم موی سفید و دستان چین و چروکیده دارد. در کراچی که این کارمند شاروالی حمل میکند، انبوهی از زبالههای کلینیکی دیده میشود که به صورت نامنظم در کنار هم قرار گرفته است. حسین این زبالهها را از کلینیکی که در نزدیکی ما قرار دارد، جمعآوری کرده است. این مرد بدون این که در مورد اضرار این زبالهها بداند، هر روز بدون امکانات ایمنی این زبالهها را گاهی با دست و زمانی هم با بیل به کراچیاش میاندازد و آن را انتقال میدهد.
یونیفورم، بوت و وسایل نقل و جا به جایی زباله‎ها از امکاناتی است که شاروالی کابل برای کارگران بــخش تنـــظـــیف شهــر تــهیه میکــند. از حسین و محــسن میپــرسم که چرا بدون دستکش و ماسک به جاروب و جمعآوری زبالهها میپردازند، هر دو به یک صدا میگویند که شاروالی این امکانات را در اختیار شان قرار نمیدهد.
در جریان گفتگو با حسین و محسن، زلمی که شخص نسبتاً جوان به نظر میرسد نیز با کراچی دستیاش از راه می‎رسد. اما او وسایل تخریب شدۀ برقی را با خود حمل میکرد. مجموعهای از چراغهای برقی تخریب شده، سیم و باتریهایی که به نظر میرسد دیگر قابل استفاده نمی‎باشد، در کراچی او دیده میشود. وقتی از این كارگر ریاست تنظیف در مورد آسیــبهـــای زبـــالــههــای الکترونیکی پرسیدم، او با لبــخــندی که به سخــتی به صورتش نقش می‎بندد، از این موضوع اظهار بی‎خبریمیکند.
از گفتههای این کارگران پیداست که تا اکنون موضوع مصــوونـــیت کـــارگـــران بخش تنظیف شاروالی هیچگاهی مورد توجه مسوولان نبوده است.

کارگران معروض به خطر
شاروالی کابل به صورت مجموعی ۳۷۲۵ تن کارگر در بخش تنظیف دارد. این کارگران هر روز مشغول تنظیف ۲۲ ناحیه و ۱۹ هزار کوچه در شهر کابل اند. مسوولان شاروالی کابل میگویند که بیشتر کارگران شاروالی کابل بیسواد هستند. با این وجود، آگاهان امور صحی از خطرات ناشی از زباله‎ها که صحت این کارگران را تهدید می‎کند، به شدت نگران می‎باشند. این آگاهان میگویند که کارگران بخش تنظیف شاروالی کابل در برابر امراض و خطرات ناشی از زباله‎ها، به‎خصوص زبالههای کلینیکی و الکــترونــیکی، مصوونـیــت ندارند.موجودیت زبالههای كلینیكی و الکترونیکی در محیط باز و انتقال آن توسط کارگران شاروالی، نگرانی شدید مسوولان بخش تنظیف شاروالی کابل را نیز در پی داشته است. مسوولان در شاروالی کابل میگویند كه این زبالهها در فضای باز علاوه بر آلوده کردن هوا و محیط زیست، صحت کارمندان شاروالی را نیز تهدید میکــنـد. این مسوولان با انــتــقــاد از وزارت صحت عامه و مسوولان شفاخانههای دولتی و خصوصی میگویند كه آنان توجه کم‎تری در از بین بردن زبالههای کلینیکی دارند.
با این حال، گفته میشود در تمام كشور تنــها دو دستــگاه استندرد زباله‎سوز برای شفاخانههای دولــتی وجــود دارد؛ در حـــالی كه هیــچیــک از شفــاخــانــه‏هــای خصوصی این دستگاه را در اختیار ندارند.
محمدرفیع سعیدی، معاون ریاست تنظیف شاروالی کــابــل، میگــوید که حریق زبالههای کلینیکی از مسوولیتهای خود شفاخانهها است که باید آن را انجام دهند. به گفتۀ وی، شفاخانه‎های خصوصی و دولــتی، دواخــانهها و شهروندان عادی زبــالــههای کلیــنیکی را در سـطـلهــایـــی که شــاروالــی کــابــل برای زبــالــههــای عادی گذاشته است، میاندازند. معاون شاروالی کــابل میگـــویــد از آن جــایی که کـــارمـــنــدان شاروالــی‎هــای کشور اکثر شان بیسواد هستند و در مورد اضرار زباله ها آگاهی ندارند، این زباله‎ها را با دست شان جا به جا میکنند و به همین دلیل امراض گوناگون صحت آنها را تهدید میکند.

عدم دسترسی  به خدمات صحی
با وجود این تهدیدات، کارگران ریاست تنظیف شاروالی کابل در صورت ابتلا به امراض به هیچ‎گونه خدمات صحی رایگان دسترسی ندارند. اما مسوولان ریاست تنظیف میگویند این مشکل کارگران را درک میکنند و به همین دلیل یک کلینیک را در چوکات این ریاست به منظور تداوی ابتدایی این افراد ایجاد کرده‎اند. مسوولان در ریاست تنظیف شاروالی کابل میگویند که این کلینیک به امکانات طبی و همچنان دوا مجهز نیست و آنان مجبور هستند افراد آسیبدیده را به شفاخانۀ وزیر محمد اكبرخان و یا دیگر مراكز صحی در کابل كه مربوط وزارت صحت عامه میشود، معرفی کنند، اما وزارت صحت عامه میگوید که با این افراد همانند دیگر مراجعه کننده‎های شفاخانهها برخورد میشود.
با این حال، بسیاری از کارگران ریاست تنظیف شاروالی کابل که به دلیل انتقال زبالهها به امراض مختلف مبتلا شدهاند، توان تداوی شان را ندارند. سردار یکی از همین افراد است. وی با هفته‎نامۀ مرسل گفت:”مدت نه ماه میشود به دلیل انتقال كثافات، سینه و بغل شدهام، اما پول ندارم كه خود را تداوی كرده و از شدت درد رهایی پیدا كنم.”
سردار با انتقاد از عدم توجه مسوولان میگوید با آن كه زندگی تمام كارگران ریاست تنظیف شاروالی درهنگام جمع آوری و انتقال زباله‎ها با خاطر مواجه است، اما جهت تداوی این كارگران، مركز صحی مشخصی وجود ندارد. وی در ادامه افزود:”زمانی كه من مریض شدم، مسوولان ریاست تنظیف مرا به شفاخانۀ وزیر اكبرخان راجع کردند. در آن جا تنها معاینات ما به شكل رایگان است، ولی باید پول دوا را از جیب خود بپردازیم. با این معاش كم، چگونه می‎توانم هم مصارف روزانۀ خود را پوره كنم و هم دوا برای تداوی خود خریداری کنم؟!” این کارگر بخش تنظیف شاروالی کابل میگوید در جریان ۱۲ سال ایفای وظیفه در ریاست تنظیف، مواردی را شاهد بوده كه تعدادی از کارگران این ریاست به دلیل عدم دسترسی به خدمات صحی و فقر اقتصادی جان داده‎اند. وی از دولت خواست كه هرچه زودتر یک مرکز صحی را برای كارگران ریاست تنظیف شاروالی ایجاد كند.
عمرالدین نیز از دیگر کارگران ریاست تنظیف شاروالی کابل می‎باشد که مدعی است در اثر انتقال زبالهها به مرض جلدی دچار شده است. این کارگر ریاست تنظیف میگوید به دلیل فقر اقتصادی قادر نیست خود را تداوی کند. به گفتۀ خودش، تداوی او در شفاخانههای دولتی ممکن نیست و او باید جهت تداوی به شفاخانههای خصوصی برود. با این حال، او می‎افزاید که وی هزینۀ تداوی خود در شفاخانه‎های خصوصی را ندارد.
در این حال، محمــدرفــیع سعیدی، معاون ریاست تنظیف شاروالی کابل، آمار مشخصی در مورد تعداد کارگران این ریاست که به دلیل مشکلات صحی ناشی از زباله‎ها جان داده‎اند، ارایه نمیکند. اما سعیدی میگوید که ریاست تنــظیف در چوکات این اداره، یک کلینیک را به منظور تداوی این افراد ایجاد کرده است، ولی این مرکز پاسخ‎گوی نیازمندیهای کارگران بخش تنظیف شاروالی کابل نیست. او میگوید در حال حاضر زمینۀ تداوی کارگرانی که آسیب میبینند در این مرکز وجود ندارد و ریاست تنظیف به وسیلۀ استعلام، افراد آسیب دیده را به شفاخانۀ وزیر محمد اکبرخان راجع میسازد.
در این شفاخانه هم به گفتۀ معاون ریاست تنظیف، تنها معاینات رایگان است و هزینۀ تهیۀ دوا را باید خود فرد آسیب دیده بپردازد. او میگوید که این هزینه برای کارگران ریاست تنظیف شاروالی کابل سنگین تمام میشود. معاون ریاست تنظیف شاروالی کابل از وزارت صحت عامه و داکتران بدون مرز می‎خواهد که کلینیک صحی این ریاست را همکاری کنند. مسوولان در وزارت صحت عامه با آن که آسیب‎پذیر بودن کارگران ریاست تنظیف شاروالی در برابر زبالهها را میپذیرند، اما میگویند این وزارت در شفاخانهها زمینۀ تداوی این افراد را فراهم ساخته است. مسوولان این وزارت می‎افزایند که خدمات ویژهای برای افراد آسیب‎دیده وجود ندارد، اما با وجود آن هم معاینات و دواهای موجود در شفاخانه‎های دولتی برای این افراد به شکل رایگان تطبیق و توزیع میشود. داكتر نجیب‎الله صافی، رییس عمومی طب وقایوی وزارت صحت عامه، می‎گوید باید کارگران ریاست تنظیف شاروالی کابل در مقابل انواع زبالهها محافظت شوند. او به هفته‎نامۀ مرسل گفت:”معمولاً انتانات در زبالهها به مقدار زیاد است و افرادی كه با زبالهها سر و كار دارند، خطر مصاب شدن آنان به امراض، بیشتر می‎باشد.” به گفتۀ داكتر نجیب‎الله صافی، آن تعداد از كارگران شاروالی كه بدون تدابیر محافظتی به جمع‎آوری و یا انتقال زبالهها میپردازند، نه تنها به امراض جلدی مبتلا میشوند بلکه چندین مرض دیگر نیز صحت آنان را تهدید می‎کند. او از مسوولان شاروالی کابل خواست که برای این افراد، دستكش و ماسک نیز تهیه کنند.
اما معاون ریاست تنظیف شاروالی کابل میگــوید بر اساس قانون کار، این ریاست در هر سال دو بار برای کارگران البسه تهیه میکند. به گفتۀ وی، این دو نوع لباس به خــاطــر فصل گرما و سرما تهیه میشود. موزه، بوت، یونیفورم و دستکش از جملۀ این موارد است. با این همه، ماسک برای بیشتر کارگران ریاست تنظیف شاروالی کابل توزیع نمیشود. معاون ریاست تنظیف میگوید تنها در موارد ضروری برای کارگران این ریاست ماسک توزیع می‎شود، اما او این موارد را مشخــص نساخــت. سعــیدی تــأکیــد دارد که بودجه به منظور خریداری ماسک در شاروالی کابل وجود ندارد.
در کنار این، کارگران ریاست تنظیف شاروالی کابل می‎گویند که آنان توانایی خرید ماسک را به صورت روزانه ندارند. این در حالی است که معاش ثابت کارگران بخش تنظیف، شش هزار افغانی در یک ماه میباشد. در کنار این، پول نانی که برای کارگران این بخش اختصاص داده شده، بسیار ناچیز است. معاون ریاست تنظیف میافزاید برای هر کارگر حدود ۲۵۰ افغانی در ماه پول غذا پرداخته میشود و این کارگران خود مکلف هستند که نان شان را از خانه با خود بیاورند.

قربانیان حوادث ترافیکی
تنها زبالهها نیست که جان کارگران ریاست تنظیف شاروالی کابل را تهدید میکند بلکه بــیاحــتیاطی رانــندگـــان و همچنان حملات انتحاری نیز در بسیاری از موارد، جان این افراد را میگیرد. محمدرفیع سعیدی، معاون ریاست تنظیف شاروالی کابل، میگوید در جریان دو سال اخیر چند تن از کارمندان بخش تنظیف شاروالی کابل در نتیجۀ بی‎احتیاطی رانندگان، حوادث تــرافــیکی و رویــدادهــای انتحاری جان‎های خود را از دست داده‎اند.این مسوول شاروالی کابل میگوید از آن جایی که بیشتر کارمندان ریاست تنظیف، سرک‎ها را از طرف شب پاک میکنند، به همین دلیل تعدادی از آنان جان خود را از دست میدهند. معاون ریاست تنظیف میگوید تاکنون ۱۳ تن از کارمندان بخش تنظیف به خاطر حوادث ترافیکی، جان خود را از دست دادهاند. در کنار این، یک کارمند شاروالی کابل در یک حمله انتحاری نیز جان خود را از دست داده است. این آمار تنها دو سال پسین را در بر میگیرد، اما آمار تلفات کارمندان شاروالی کابل که در جریان سالهای گذشته جان شان را از دست دادهاند، موجود نیست.
معاون ریاست تــنـظیف مــیگــویـــد در حــال حــاضر شاروالی کابل بیشترین توجه شان را به خاطر همکاری خانوادههای این افراد متمرکز ساخته است.
به تازگی نیز یک کارگر شاروالی کابل از سوی افراد ناشناس در منطقۀ گزک به قتل رسیده و به همین دلیل مسوولان این اداره، انتقال شبانۀ زبالهها به بیرون از شهر توسط كارمندان این ریاست را متوقف کرده‎اند. انجنیر عبدالتواب احمدی، رییس تنظیف شاروالی كابل، در صحبت با هفته‎نامۀ مرسل گفت تاكنون انگیزۀ این قتل روشن نشده و ارگانهای كشفی در این زمینه كار میكنند. احمدی در ادامه افزود که آنان تلاش دارند در هماهنگی با پولیس كابل امنیت مسیر راه‎ها را برای كارگران ریاست تنظیف شاروالی کابل تأمین نمایند تا دوباره فعالیت شبانۀ این گارگران در زمینۀ انتقال زبالهها، از سر گرفته شود.
وی میگوید که كارگران این ریاست در حال حاضر از ساعت هفت صبح تا هفت شام، زبالهها را به خارج از شهر انتقال میدهند كه نسبت به گذشته در فعالیت آنان كاهش به عمل آمده است.
با این حال، عبدالبصیر مجاهد، سخنگوی قومندانی امنیۀ كابل، از تعهد پولیس این شهر برای تأمین امنیت كارمندان تمام ادارات خبر داده و میگوید که پولیس حاضر است با تأمین امنیت كارگران ریاست تنظیف، زمینۀ فعالیت دوبارۀ آنان در جریان شب را فراهم نماید.

جنجال امکا و شاروالی کابل
کارگران شاروالی کابل به خاطر عضویت در اتحادیۀ کارگران افغانستان (امکا) در هر ماه پنج افغانی حق‎العضویت به این اتحادیه میپردازند. در بدل این پول، مسوولان امکا از حقوق و امتیازات کارگران و مصوونیت آنان دفاع میکنند. از جانب دیگر، سید تیمورشاه تــهــور، مــعاون انــجــمن اجتــماعی كاركنان شــاروالــی كابل، میگــویــد که یک تــعـداد از كارمندان شاروالی در سال ۱۳۹۱ خورشیدی مطابق به مادۀ ۳۵ قانون اساسی، انجمنی را با نام “انجمن اجتماعی كاركنان شاروالی كابل” ایجاد کردند.
این انجمن اساسنامه و برنامهاش از طریق وزارت عدلیه تصویب شده و فعالیت خود را از سال ۱۳۹۱ به این طرف در شاروالی کابل آغاز کرده است. این انجمن با اخذ ده افغانی در هر ماه از هر کارمند و کارگر شاروالی به هدف آن ایجاد شده تا زمینههای قرضۀ طویل‎المدت و کمک مالی به افرادی که در جریان کار معلول، زخمی و یا در اثر حوادث ترافیكی و انتحاری از بین میروند، فراهم نماید.
سید تیمورشاه تهور، معاون انجمن اجتماعی كاركنان شاروالی كابل، میگوید که بیش از ۷ هزار نفر عضویت این انجمن را دارند كه شامل كارمندان و كارگران شاروالی كابل میشوند. به گفتۀ وی، ماهانه حدود ۷۰  تا ۷۲ هزار افغانی از بابت حق‎العضویت این افراد به حساب انجمن اجتماعی كاركنان شاروالی در پشتنی بانک افزوده میشود. تهور همچنان تصریح کرد در هر ماه از این پول بر علاوۀ اعطای قرضههای طویلالمدت به كارمندان و كارگران شاروالی، هزینۀ نشر یک هفته‎نامه كه مربوط به فعالیتهای شاروالی میشود، نیز تأمین می‎شود.
با این وجود، معروف قادری، رییس اتحادیه کارگران افغانستان، میگــویــد که کــارگــران شاروالی کابل از سالها به این سو عضویت این اتحادیه را دارند و امکا از لحاظ حقوقی از این کارگران دفاع میکند. به گفتۀ وی، در سال‎های گذشته محمدعمر نعیم‎یار که از سوی ادارۀ امکا برای دفاع از حقوق کارگران در ادارۀ شاروالی کابل مقرر می‎شود، در سال ۱۳۹۱ انجمن جداگانه‎ای را زیر نام انجمن اجــتماعــی کارکـــنان شــاروالـــی کــابـــل تأسیس می‎کند و پس از آن کارمندان و کارگران شاروالی کابل از پرداخت حق‎العضویت به ادارۀ امکا امتناع می‎ورزند. قادری مدعی است که کارمندان و کارگران شاروالی کابل در این مدت حدود یک ملیون افغانی از بابت حق‎العضویت از این اتحادیه مقروض هستند و باید این پول را به امکا تحویل دهند. امکا در مکتوبهای مختلفی که به شاروالی کابل فرستاده است، به تکرار این موضوع را یادآوری کرده و خواهان حل این مشکل شده است.
با این همه، معاون انجمن اجتماعی كاركنان شاروالی كابل از دادن معلومات دربارۀ پولی که امکا ادعا دارد کارگران و کارمندان شاروالی کابل از این نهاد مقروض هستند، خودداری کرد. از سوی دیــگر چون محــمدعــمر نعیــم‎یار در داخل کــشــور حــضور نــدارد، مــوفــق نشدیم دیدگاه او در مورد ادعای اتحــادیۀ کارگران را نیز در گزارش انعکاس دهیم.
اما معروف قادری، رییس اتحادیه کارگران افغانستان (امكا) هشدار می‎دهد در صورتی كه شاروالی کابل به خواستههای معقول این اتحادیه جواب مثبت ندهد، به ولسی جرگه شکایت خواهد کرد.

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد