تحقیقاتی

821
۱۶ ثور ۱۳۹۶
نویسنده: فرشته ارش فیضی و عالیه فرزان

پنج و نیم هزار زن جواز رانندگی گرفته‌اند

مسوولان در ریاست ترافیک کشور میگویند که میزان علاقمندی  زنان به حرفۀ رانندگی در سراسر کشور افزایش یافته و تاکنون ۵ هزار و ۴۳۴ زن در ۱۳ ولایت کشور جواز رانندگی به دست آوردهاند. براساس آمارهای داده شده از سوی ریاست تــرافیــک، بیشتر زنانی که جواز رانندگی را به دست آوردهاند در ولایت کابل زنــدگی میکنند و زنان ولایــتهای هرات، بلخ، بغلان، پروان، غزنی، جوزجان، ننگرهار، پنجشیر، دایکــندی، کاپیسا، لوگر و لغمان در ردههای بعدی این فهرست قرار دارند. مسوولان ریاست ترافیک میگویند تمام زنانی که در ۱۳ ولایت جواز رانندگی به دست آوردهاند از طبقۀ پولدار و متوسط جامعه میباشند.
با این حال، گفتگــوهایی که هفته‎نامۀ مرسل با شماری از این رانندگان انجام داده است، دریافته که بسیاری از  زنان و دخترانی که پس از دورههای آموزشی، جواز رانندگی به دست میآورند، جرئت رانندگی در شهر را ندارند. شماری از زنان راننده میگویند که مردم هنگام رانندگی برای آن‎ها مزاحمت ایجاد میکنند و به همین دلیل خانوادههای شان برای آنان اجازۀ رانندگی در شهر را نمیدهند. مسوولان ریاست ترافیک نیز تأیید میکنند که شمار بسیار کمی از خــانــمهــایی که جواز رانندگی از سوی این ریاست به دست آوردهاند، عملاً در شهرها رانندگی میکنند.
شاید به دلیل همین ناهنجاریهای اجتماعی است که  زنان به خود اجازه نمی‎دهند که همانند مردان، رانندگی را به عنوان یک حرفه انتخاب کنند. در حال حاضر تنها سارا بهایی، در شهر مزار شریف به عنوان رانندۀ تکسی کار میکند و در این مدت، کم‎تر زنی حاضر شده که در این مسیر او را همراهی کند. با این حال، زنان راننده از مسوولان میخواهند در جهت محو مشکلات موجود در جامعه تلاش بیشتر به خرج دهند تا زنان نیز در کنار مردان، در شهر تکسیرانی کنند و به حل مشکلات اقتصادی شان بپردازند.

خوش‎بینی مسوولان
با این وجود، مسوولان در ریاست ترافیک با آن که وجود بعضی از مشکلات فراروی زنان راننده را تأیید میکنند، اما میگویند با وجود این مشکلات، علاقۀ زنان به حرفۀ رانندگی افزایش یافته است. براساس آمارهایی که ریاست ترافیک در اختیار هفته‎نامۀ مرسل قرار داده است، از سال  ۱۳۷۵ تا ختم سال ۱۳۹۵، شمار زنان راننده که خواهان دريافت جواز رانندگی بوده‎اند، سیر صعودی داشته است. همچنان، با آن که مسوولان ریاست ترافیک، آمار مشخصی از توزیع جواز رانندگی برای زنان به تفکیک هر سال (۱۳۷۵ – ۱۳۹۵) در ۱۳ ولایت کــشور به دست نمــیدهــند، اما میگویند در یک سال گــذشتــه، تقاضای جواز رانــندگی از سوی زنــان در کشور به گونۀ چشم‎گیری افـزایش یافته است.
مسوولان در ریاست تــرافیــک در حال حاضر دو نوع جواز رانندگی را به متقاضیان توزیع میکنند:
۱- جواز رانندگی ملی؛ دارندگان این جواز صرفاً با داشتن این مجوز اجازه مییابند در داخل کشور رانندگی کنند.
۲- جواز رانندگی بینالمللی؛ دارندگان این مجوز میتوانند هم در داخل کشور و هم در شماری از کشورهای دیگر رانندگی کنند.
عبدالستار شفا، مدیر تنظیم و مراقبت ریاست تــرافیک، در گفتگو با هــفتــه‎نــامــۀ مرسل، میگوید آماری که در سال ۱۳۹۵ در این اداره به ثبت رسیده، نشان میدهد حدود ۳۵۷ زن، به جز از کابل، در ۱۲ ولایت جواز رانندگی به دست آوردهاند. به گفته وی، رقم زنانی که در سال ۱۳۹۴ جواز رانندگی را به دست آورده بودند به ۲۸۳ زن میرسید.
مدیر تنظیم و مــراقبت ریــاســت تــرافــیک، میافزاید در دو سال اخیر تعداد متقاضيان جواز بــین‎الــمللی راننــدگــی از سوی زنان در کشور افزایش یافته است. وی در ادامه افزود:”طبق ارقام موجود، در سال ۱۳۹۴ به تعداد ۱۲۷ زن و در سال ۱۳۹۵ به تعداد ۱۶۶ زن از ریاست ترافیک جواز رانندگی بین‎المللی به دست آورده‎اند.”

فرصت اندک آموزشی
با آن که ایجاد کورسهای آموزش رانندگی در مرکز و ولایت‎ها یکی از نیازهای اساسی در جامعه، به‎ویژه برای زنان، دانسته میشود، اما شمار این کورسها در حال حاضر در سراسر کشور بسیار اندک است. مشکل دیگر این مراکز آموزشی این است که زنان در این مراکز به عنوان معلم رانندگی، کم‎تر حضور دارند. به علت این مشکلات، دختران از سوی خانوادههای شان کم‎تر برای آموزش در این مراکز اجازه می‎یابند.
راضیه محمدی، یک تن از محصلان پوهنتون کابل که سخت به رانندگی علاقمند است، میگوید:” به خاطر این که رانندگی را فرا بگیرم، به چندین کورس آموزشی رانندگی مراجعه کردم، متأسفانه تمام استادان شان مرد بودند. به همین دلیل، خانوادهام اجازۀ رفتن به این کورس‎ها را برايم ندادند.”
راضیه میگوید اگر یک کورس رانندگی به گونه جداگانه برای زنان در کابل ایجاد شود، او اولین کسی خواهد بود که برای ثبت نام به آن مرکز مراجعه خواهد کرد.
راضیه تنها خانمی نیست که آرزوی آموزش رانندگی را در سر دارد، بلکه زنان و دختران زیاد وجود دارند که مانند او میخواهند از سوی استادان زن، آموزش رانندگی ببینند؛ فرصتی که برای آن‎ها کم‎تر مساعد است.
یارمحمد مموزی، مسوول کورسهای آموزشی و تخنیکی “مموزی” در شهر کابل، گفتههای راضیه محمدی را تأیید میکند و میگوید تاکنون حداقل یک کورس آموزش رانندگی که معلمان شان زن باشد نه تنها در شهر کابل، بلکه در ولایت‎های دیگر کشور نیز وجود ندارد. کورس آموزشی و تخنیکی راننــدگی مموزی از اولین کورس‎های آموزش رانندگی در شهر کابل است که از سال ۱۳۸۷ به این سو برای هزاران تن، مهارت و دانش رانندگی را آموزش داده است.
یارمحمد مموزی، مسوول این کورس آموزش رانندگی، در پاسخ به این سوال که از ۱۸ سال به اين سو چه تعداد زن و دختر در این مرکز، آموزش رانندگی دیده‎اند، به هفته‎نامۀ مرسل گفت:” چون مرکز آموزشی مموزی در هشت نقطۀ شهر کابل مرکز آموزشی رانندگی دارد، لذا رقم دقیق فارغ شدگان زنان و مردان از این مراکز موجود نیست. اما از تمام شاگردانی كه تاكنون در اين مراکز آموزش ديده‎اند، ۳۵ درصد شان را زنان و دختران تشكيل می‎دهند.” مموزی باور دارد که اگر زنان به صفت استاد در کورسها آموزش بدهند، رقم اشتراک زنان جهت آموزش رانندگی در این مراکز به مراتب افزایش خواهد یافت. وی در مورد این که چرا زنان نمیخواهند به صفت استاد رانندگی فعالیت کنند، گفت:”در کنار ناامنی، عدم رعایت قانون ترافیکی از سوی اکثریت رانندگان در شهرها سبب شده تا زنان جرئت نکنند در جاده‎ها برآمده و به شاگردان خود شیوههای تخنیکی و عملی رانندگی را آموزش دهند.”  براساس معلومات مدیریت تعلیم و تربیۀ ریاست عمومی ترافیک، در حال حاضر در ۱۳ ولایت کشور ۳۷ باب كورس آموزش رانندگی فعالیت دارند. از این میان سه كورس در ولایت بلخ و پنج كورس در ولایت هرات موقعیت دارند. عبدالستار شفا، مدير تعليم و تربيۀ رياست عمومی تــرافیک کابل، می‎گــویــد متباقی کورس‎های آموزش رانندگی كه شمار شان به ۲۲ كورس می‎رسد، در كابل فعالیت دارند که هم برای زنان و هم برای مردان خدمات ارایه می‎كنند. مطابق آماری كه ریاست ترافیک ارایه می‎کــند، در حال حاضر، چهار كورس ویژۀ زنان در سطح كشور فعالیت دارند، كه یک مركز آن در ولایت بلخ و سه مركز دیگر آن در ولایت هرات فعالیت دارند. این کورس‎ها توسط خود زنان اداره می‎شوند.
شفا، شرایط كسب جواز كورسهای رانندگی را داشتن شرایط در نظر گرفته شده در طرزالعمل ریاست ترافیک می‎داند. وی در ادامه افزود:”ما طرزالعملی را برای هر كورس در سطح كشور فرستاده‎ایم تا مطابق آن فعالیتهای شان را تنظیم كنند. از هر كورس بابت ثبت شان در ریاست ترافیک ۲۰ هزار افغانی در هنگام ثبت و یک هزار افغانی نیز برای تجدید ثبت شان گرفته می‎شود.” به گفتۀ شفا، هر كورس باید استادان مسلكی، مجرب و حداقل دو عراده موتر برای آموزش داشته باشد.
به گفتۀ مدير تعليم و تربيۀ رياست عمومی تـــرافــیک کابل، تمام کــورسهــای آموزش رانندگی در مرکز و ولایــت‎ها از این ریاست جواز فعالیت دریافت کرده‎اند. طبق قانون، در این کورس‎ها، به متقاضیانی آموزش داده می‎شود که سن ۱۸ سالگی را تکمیل کرده باشند و دارای هیچ‎گونه معلولیت هم نباشند.
در همین حال، عــادله عــدیل، یک تن از مسوولان مرکز آموزش رانندگی موسوم به “خــــواهــــران افــــغــان” در ولايــت هــرات، می‎گویــد:”برای زنانی که در این مرکز جهت آموزش رانندگی مراجعه می‎کنند، موضوعات مربوط به قوانین ترافیکی و مسایل تخنیکی همه روزه برای سه و نیم ساعت در بدل پرداخت فیس ۳۵۰۰ افغانی آموزش داده می‎شود. همچنان در این جریان، رانندگی را به گونۀ عملی نیز برای آن‎ها روی جاده‎ها آموزش می‎دهیم.” به گفتۀ وی، روزانه بین ۳ تا ۶ زن جهت آموزش در این مرکز آموزش رانندگی مراجعه می‎کنند. هرچند آموزش رانندگی یکی از وظایف اساسی ریاست عمومی ترافیک و وزارت داخلۀ کشور است، اما این ریاست به دلیل نبود بودجۀ کافی نتوانسته است که زمینۀ آموزش رانندگی به‎ویژه برای زنان را فراهم كند. ریاست عمومی ترافیک کابل، از سالهای دور به این سو، تنها توانسته است یک کورس کوتاه مدت ۱۵ روزه را که شامل معرفی قوانین ترافیکی و رعایت آن و همچنان اخذ امتحان نظری و عملی در بخش رانندگی می‎شود، برای تمام متقاضیان جواز رانندگی ایجاد کرده است. به گفتۀ مسوولان این ریاست، این کورس برای افرادی اجازۀ آموزش می‎دهد که حداقل رانندگی را قبل از قبل در کورس‎های خصوصی آموزش رانندگی فرا گرفته باشند. سمونوال وزیرمحمد، مدیر جواز رانندگی ریاست عمومی ترافیک کابل، در گفتگو با هفــتـه‎نــامۀ مرسل، افزود:”این ریاست به دلیل كمبود بودجه نتواسته است کورس رانندگی برای کسانی که می‎خواهند تازه رانندگی را فرا بگيرند، ایجاد کند.”
ســمــونــوال وزیـــرمـحــمد از این كه زنــان قبل از درخــواســت جواز رانندگی به مراكز آموزش راننـــدگــی مراجــعه می‎كنــند اظهار خــوشــنودی می‎كند و می‎گــویــد كه آموزش در كورس‎های راننــدگی به متــقاضــیان جــواز رانندگی اعم از مردان و زنان كمک می‎كند تا زودتر با مهارت‎های رانندگی آشنا شوند. وی گفت:”بیشتر مراجعه‎كنندگان با آن كه دیگر كورس‎های رانندگی را نیز تعقیب كرده‎اند، ولی باز هم ما برای شان كورس آموزشی دایر می‎كنیم، چون می‎خواهیم با قوانین ترافیكی كاملاً آشنا شوند.”

رانندگان قانونمند
شمار زنان راننده در سالهای اخیر، به‎ویژه در کابل، هرات و بلخ، افزایش چشم‎گیری یافته است. با این حال، عبدالشکور صافی، آمر حادثات ریاست عمومی ترافیک، میگوید زنان راننــده در مقایسه به رانندگان مرد بیشتر قــوانین تــرافیکی را مــراعــات میکنند. وی همچـنان افزود که شمار رانندگان زن در کابل رو به افزایش است. آمر حادثات ریاست ترافیک، می‎افزاید:” پیمودن مراحل قانونی رانندگی و رعــایــت آن از سوی رانندگان زن در جاده‎های شهــری، سبب شده تا زنان راننده، کم‎تر شاهد حادثات ترافیکی باشند. خوشبختانه از سال ۱۳۸۱ به این سو تنها دو حادثۀ سطحی ترافیکی که عامل آن زنان راننده بوده‎اند، درج این نهاده شده است.”  مژده حسین‎زاده، یک تن از رانندگان زن در شهر کابل است. وی که نمیخواهد محل وظیفه‎اش را مشخص کند، همه روزه همراه با دو کودکش با موتر از منزل روانۀ کار میشود. او از این که با خاطر آسوده کودکانش را با موتر شخصی خود به کودکستان میرساند، بسیار خرسند است. خــانــم حسیــن‎زاده به هفته‎نامۀ مرسل گفت:”رعایت قوانین ترافیکی یکی از وظایف مهم هر راننده است. به نظر من، هر راننده مسوولیت دارد تا هدایتهای ترافیکی را در جریان رانندگی مراعات کند.” با این حال، مسوولان رياست عمومی ترافیک کابل، میگویند که زنان نیز همانند مردان حق دارند رانندگی کنند و این ریاست تمام تسهیلات لازم را برای رانندگی زنان فراهم کرده است.

چالش‌ها
زنان راننده با مشکلاتی نیز در هنگام رانندگی روبه‎رو هستند. شماری از زنان راننده می‎گویند که آن‎ها در جریان رانندگی در داخل شهر با نگاه‎های سوء مردان روبه‎رو هستند و از این رو نمی‎توانند مثل رانندگان مرد به راحتی در داخل شهر رانندگی کنند. مــریــم خالقی، یک تن از زنان راننده در شهر کابل، میگوید که سنت مردسالارانه و فرهنگ محافظهکار حاکم بر جامعه باعث شده تا رانندگی زنان در سطح شهر موافقان و مخالفان زیاد داشته باشد. وی که چند مرتبه در جریان رانندگی از سوی مردان و حتا زنان مورد تمسخر قرار گرفته است، در مصاحبه با هفته‎نامۀ مرسل گفت:”در اوایل که در شهر رانندگی می‎کردم، مقابله کردن با دید مردم سنتی بسیار سخت بود، حتا زنان بالایم صدا می‎کردند که خاله جان اشارۀ ترافیک چند رنگ است؛ گاهی هم مردان اوباش با موترهای شان پيش رويم را به ناحق قید میکردند.” خانم خالقی که همواره شور و شوق رانندگی را در سر دارد، می‎گوید که رانندگی توسط زنان برای خود آن‎ها سهولت‎های زیاد را فراهم می‎کند. به گفتۀ او، زنان با استفاده از موترهای شان می‎توانند به هر جایی که ضرورت شان باشد، بروند و هر کاری را که نیاز باشد به کمک موترهای شان انجام دهند. خورشید عطایی، یک تن از شاگردان کورس آموزشی خواهران افغان در هرات، به این باور است که اگر روز به روز به تعداد زنان راننده افزود شود و آن‎ها در برابر چشمان مردم رانندگی کنند، آرام آرام رانندگی زنان به یک امر عادی مبدل خواهد شد.
خانم عطایی امیدوار است روزی برسد که وی بتواند در شهر، به دور از هر گونه آزار و اذیت مردم، به رانندگی بپردازد.
درحــالــیکه تکــسی‏‎رانــی یکی از مشــاغــل پردرآمد برای مردان است، ولی زنان به دلیل سنت‎ها و فــــرهنــگ حــاکم بر جامعه قادر نیستند به تکسی‎رانی روی بیاورند.
منیژه عثمانی، یک تن از شاگردان کورس آموزشی مموزی در کابل به هفته‎نامۀ مرسل در این باره گفت:”از زمان کودکی علاقمند بودم تا رانندگی را آموخته و در کنار مردان در شهر تکسی‎رانی کنم، اما به دلیل فرهنگ مردسالار حاکم بر جامعه تا حال نتوانستهام به این آرزوی خود دست پیدا کنم.”
طبق روایت مردم، در زمان حکومت داکتر نجیــب‎الــلــه، زنــان در شــهر کــابــل راننــدۀ سرویس‎های شهــری بــودنــد. اما به دنبال فروپاشی حکــومــت او و روی کار آمدن حکومت مجاهدین، زنان راننــده از راننــدگــی دست کشیدن و این وضعیت در دورۀ حکومت طالبان بدتر از پیش شد. اگر چه فعلاً ممانعت قانونی برای رانندگی زنان در کشور وجود ندارد، ولی با آن هم شمار زنان راننده در مقایسته با مردان راننده در سراسر کشور بسیار اندک است. از جانبی هم، همین معدود رانندگان نیز با مشکلات متعددی در سطح اجتماع دست به گربیان اند و هنوز رانندگی در میان زنان آن چنان که باید، تعمیم نیافته است.

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد