ادبیات

323
۲۴ دلو ۱۳۸۸
نویسنده:

پایه های شاعری

احساس یکی ازارکان عمده شعر محسوب می گردد. شعر به وسیلۀ احساس به وجود می آید.اگر در یک شعر احساس وجود نداشته باشد لذتی  نیز در آن نخواهد بود. الهام وتخیل در پناه احساس شکل می گیرد. بنابراین لازم است بدانیم که احساس چیست؟

تعریف احساس:

دربارۀ تعریف احساس تعریف های گوناگونی نقل شده است. در دایرت المعارف آریانا می خوانیم:

“حادثات روحیۀ ابتدائیه که نسبت به منبهات خارجی ترکیب واما نسبت به ذهن بسیط می باشد به احساس تعبیر می گردد.”  

(دایرت المعارف آریان ، جزء هشتم ، مطبعه عمومی کابل، ۱۳۳۰ ، ص ۴۷۰ )

یا: “تبدیلاتی که در اثر انطباعات عامل خارجی و یا نفس خویش در شعور ما احداث می شود احساس گویند.”

(همان)

داکتر پارسا در کتاب “زمینۀ روانشناسی” می نویسد:

” احساس برداشتی است که از برانگیختگی هیجانی به فرد دست می دهد. وقتی هیجان برانگیخته شود احساس های مختلفی مانند شادی، غم، ترس وخشم درشخص پدید می آید.”

( پارسادکتر محمد، زمینۀ روانشناسی، چاپ چهاردهم، انتشارات بعثت، تهران، پاییز ۱۳۷۶  ص ۹۷ )

دستگاه های حسی:

دراین که دستگاه های حسی چند تاست،اختلاف نظر است. برخی پنج تا گفته اند، برخی بیش تر. تعدادی دستگاه های حسی را در کل به دو نوع تقسیم کرده اند:

الف. قدیمه: در گذشته دستگاه های حسی را پنج تا می دانستند مانند شنوایی، بینایی، چشایی، بویایی، بساوایی.

ب. جدیده: در دنیای امروز دستگاه های حسی را یازده تامی شمارند. در جزء هشتم دایرت المعارف آریانا به علاوۀ دستگاه های پنجگانۀ مذکور چهار دستگاه دیگر را نیز ذکر کرده است مثل:

۱- احساسات داخلی: مانند وجع شکم، تکان قلب، تشنگی، خنکی، لرزش و..

۲- احساسات سنستیزی: احساس عمومی نسبت به همۀ موجودات است؛ مانند خوب وبد، مریض وصحت مند.

۳-احساسات حرکی: مثل وضعیت دست وپا؛ ماندگی درهنگام ورزش یا کار های فزیکی روزانه.

۴- احساس موازنه واستقامت: مثل استقامت دهی صوت هنگامی که نمی خواهیم صوت خاصی را بشنویم.

به هرصورت چیز روشن این است که درک هرچیز از طریق حواس صورت می گیرد. حواس نخستین منبع ادراک محسوب می گردد. از میان همۀ دستگاه های حسی بینایی و شنوایی نقش مؤثرتری دارند. از این جهت لازم می بینم که پیرامون این دو دستگاه اندکی توضیح دهم تا نقش شان در شعر روش گردد:

بینایی: بینایی مهم ترین بخش حواس است؛ چون بخش عمدۀ اطلاعات از این طریق انتقال می یابد. خواندن روزنامه ها، اخبار، جراید، دیدن تلویزیون، مطالعۀ کتاب ها، داد وستد، دیدن اشیا ورنگ ها،تشخیص میوه ها،تمیز راه از چاه،  و… از راه چشم صورت می گیرد.

چگونه می بینیم: داکتر پارسا دراین زمینه می نویسد: ” باتوجه به ساختمان چشم وقتی شیئی درمعرض امواج نوری وحس بینایی یادید قرار می گیرد وتصویر آن شی از طریق مردمک ، که مسوول کم وزیاد شدن نور است، وعدسی چشم به طور واژگون بر روی پردۀ شبکیه منعکس می شود و از آن جا به کمک مواد شیمیایی که نسبت به روشنایی حساسیت دارند تصویر دریافتی به تکانه یا تحریک عصبی الکتروشیمیایی تبدیل می گردد. براثر این فرایند جریان عصبی به وجود می آید که از سلول های استوانه ای ومخروطی به سوی نرونهای دو قطبی وچند قطبی و از آن جا به وسیلۀ اعصاب بینایی به مغز فرستاده می شود.”

 ( پارسادکتر محمد، زمینۀ روانشناسی، چاپ چهاردهم، انتشارات بعثت، تهران، پاییز ۱۳۷۶،ص ۱۰۸ )

کور رنگی: یکی از اصطلاحاتی که در بحث زیبایی شناسی وروانشناسی مورد استفاده قرار می گیرد اصطلاح “کور رنگی” است. مقصود از آن ناتوانی انسان درتشخیص بعضی رنگ هاست. گفته اند: سه در صد مردان در مورد تشخیص رنگ سرخ وسبز کور رنگ اند.

کور رنگی ناشی از نقصی است که در کار کرد سلول های استوانه ای ومخروطی حاصل می شود.

شنوایی: قوۀ شنوایی سبب ادراک زیبایی وظرفیت های ادبی وهنری می گردد. از این جهت نسبت به سایر حواس پنجگانه از اهمیت خاصی برخوردار می باشد.

چگونه می شنویم: باز داکتر پارسا می نویسد: ” زمانی می شنویم که صوت به عنوان یک محرک شنوایی به کار می رود. ارتعاش های صوتی پس از برخورد با گوش خارجی، که به منزلۀ انتن یا گیرنده است به سوی پردۀ صماخ هدایت می شوند. اگر منبع صوتی درسطح قریۀ بدن باشد دو گوش به یک نحو ارتعاش های صوتی را جمع آوری می کنند اما هنگامی که منبع صوتی دراین سطح نباشد ارتعاش های صوتی دریک موضع وبا یک شدت به گوش نمی رسند وهمین امر سبب تشخیص جهت صوت است.”

( همان،ص ۱۱۸ )

ویژگی های اصوات موسیقی:

صوت های موسیقی دارای چند حالت زیر می باشند:

۱-    بلندی: به زیرو بمی صدا مربوط می شود. وابسته به تعداد ارتعاش درثانیه ومیدان نوسان یا دامنه صوت است. آدمی از ۲۰ تا ۲۰۰۰۰ سایکل دور در ثانیه را می تواند بشنود.

۲-    طنین: امواج فرعی است که با فراوانی ارتعاش امواج یا دوره های موج درثانیه بستگی دارد. گوش قادر به تجزیۀ صوت اصلی از فرعی است.

۳-    شدت: به ضعیف وقوی بودن صوت اطلاق می شود.

 

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد