کنسرسیوم رسانه های آزاد

202
۱۰ جوزا ۱۳۹۳
نویسنده:

وجود فساد گسترده در روند توزیع جواز رانندگی

یافته هاى مشارکت رسانه های آزاد نشان مى‏دهد که شمار زیادى از رانندگان در بدل پرداخت رشوت به مقامات مسوول، جواز رانندگى به دست می‏آورند. همچنین بر اساس این یافته ها، برخی از رانندگان تا هنوز جواز رانندگی نداشته و افرادی به شکل غیرقانونی برای بعضی از آن‏ها جواز جعلی تهیه می‏ کنند. این در حالى است که سالانه، حدود سه هزار حادثه مرگبار ترافیکى در سطح کشور به وقوع مى ‏پیوندد و عدم آگاهى از قواعد ترافیکى، از عمده ‏ترین عوامل این حوادث خوانده مى ‏شود.
در ماده ۲۳ قانون ترافیک جاده آمده است: “١- راننده واسطه نقلیه موتردار حین حرکت روی جاده عامه، مکلف به داشتن جواز رانندگی همان واسطه نقلیه مى‏باشد. ٢ – جواز رانندگی به اشخاصى که سن ۱۸ را تکمیل و طبق معاینات طبی صحتمند بوده و بعد از سپری نمودن امتحان موفقانه نظری و عملی رانندگی و در صورت اکمال شرایط قانونی از طرف اداره ترافیک توزیع مى‏گردد و میعاد اعتبار رانندگی در متن آن درج می‏شود.”
همچنان به اساس مقرره‏ی صدور جواز رانندگى، در بدل یک جواز رانندگى در مجموع ٧٢٠ افغانى تحویل مى‏شود، ولی یافته هاى مشارکت رسانه های آزاد نشان مى‏دهد که کمیشن‏کاران در بدل یک جواز رانندگى در مرکز تا هشت‏هزار افغانى و در برخى ولایات تا چهارهزار افغانى اخذ کرده و می‏گویند که بیشتر این پول‏ها را در طى مراحل جواز، به مامورین ترافیک مى‏پردازند.
مشارکت رسانه های آزاد افغانستان (IMC) با ١٠٠ تن از رانندگان در شهر کابل گفتگو نموده و این یافته ها بیانگر آن است که در بیشتر موارد، مطابق قانون ترافیک جاده عمل نمى‏شود. در این گفتگوها، چهل تن از مصاحبه شونده ها گفته‏اند که جواز رانندگى را بعد از طى مراحل قانونى به دست آورده‏اند، اما متباقى مى‏گویند که جواز رانندگى را در بدل پرداخت پول اخذ نموده و یا هم بدون داشتن جواز، رانندگى مى‏کنند.

جواز رانندگى در بدل رشوت
از میان مجموع مصاحبه شونده ها، ۵۳  تن آن‏ها گفته‏اند که جواز رانندگى را در مرکز و برخى ولایات کشور در بدل پرداخت رشوت اخذ کرده‏اند. محمدحلیم، باشنده شهر کابل، به مشارکت رسانه های آزاد افغانستان گفت که رانندگى را بلد بود، اما چون وقت براى اشتراک در کورس رانندگى را نداشت، جواز آن را در بدل هفت‏ هزار افغانى در مدت یک هفته در کابل به دست آورده است. وى افزود که این جواز را حدود هشت ماه پیش به دست آورده و تنها یک بار براى معاینات صحى و دریافت فورم به مدیریت ترافیک مراجعه نموده و متباقى کارهاى اخذ جواز را کمیشن‏کار پیش برده است.
داریوش، باشنده ولسوالى خنج پنجشیر، گفت که حدود هفت ماه پیش، با پرداخت هشت هزار افغانی به یکى از کمیشن‏کاران، توانست که بدون اشتراک در کورس و دادن امتحان رانندگى، جواز رانندگى را در کابل به دست آورد. اما وى افزود که براى معاینات صحى نیز به مدیریت ترافیک مراجعه نکرده و تمام مراحل اخذ جواز را کمیشن‏کار پیگیری کرده است. وى گفت که معلوماتی در مورد علایم و قواعد ترافیکى ندارد و تا اکنون چند بار دوصد افغانی به خاطر نقض قواعد ترافیکی، از سوى پولیس ترافیک جریمه شده است. موصوف با آن که نمی‏داند جوازى که کمیشن‏کار برایش گرفته است، جعلی مى‏باشد و یا اصلی، افزود: “لایسنس‏ها (جوازهاى رانندگى)  یک – دونفر دیگه را که دیدم، همی‏واری بود.”
اما نصیراحمد، باشنده شهر کابل که شش ماه قبل از مدیریت ترافیک کابل جواز رانندگى را به دست آورده است، گفت: “مصروف وظیفه بودم، از این که با مسوولین شناخت داشتم در بدل پول قانونی آن (٧٢٠ افغانی) لایسنس گرفتم.”
وى افزود که بنابر نبود وقت، در کورس‏های عملی و نظری رانندگی اشتراک نکرده است، اما رانندگی را یاد دارد و کتاب قواعد ترافیکی را نیز مطالعه نموده است.
در همین حال، مل پاسوال اسدالله، مدیر ترافیک کابل، موجودیت فساد در توزیع جوازهاى رانندگى را رد نکرد، اما گفت که اکنون بعد از طی مراحل تمام پروسه اخذ جواز رانندگى، وی شخصاً از متقاضیان جواز، امتحان نظرى اخذ مى‏کند. وى افزود، بیشترین جوازهای رانندگی که از سوی کمیشن ‏کاران برای مردم گرفته مى‏شود، جعلی می‏باشد. به گفته وى، تلاش ‏هاى جدى ادامه دارد تا جلو فساد در این بخش گرفته شود.
همچنان حفیظ‏ الله، یک تن از کمیشن‏ کاران در کابل، گفت که قبلاً گرفتن جواز رانندگى در کابل آسان‏تر بود، اما از آغاز سال جارى مشکل شده و شیوه‏ توزیع آن نیز تغییر کرده است. وى افزود که کمیشن ‏کاران در گذشته مى‏توانستند بدون حضور متقاضیان جواز و در مدت کم، جواز رانندگى را در بدل شش تا هشت‏هزار افغانى اخذ کنند، اما اکنون در بدل هشت‏هزار افغانى در مدت یک هفته جواز رانندگى را به دست آورده مى‏توانند؛ آن هم به شرطى که متقاضی جواز در روز اول و آخر پروسه توزیع جواز حاضر باشد.
به گفته وی، از هشت‏ هزار افغانى که کمیشن ‏کار از متقاضی جواز اخذ مى‏کند، یک‏هزار تا یک ‏و ‏نیم‏ هزار افغانى براى کمیشن ‏کار مى‏ماند و متباقى آن را در شعبات مختلف ترافیک مى‏پردازد.

اخذ جواز از ولایات
قرار اظهارات مل پاسوال اسدالله، مدیر ترافیک کابل، جوازهاى رانندگی که پیش از این از ولایات کشور توزیع شده است را تمدید نمى‏کند. زیرا به گفته او، شماری از افراد به شکل غیرقانونی از مدیریت‏های برخى ولایات، جواز رانندگى گرفته‏اند.
در همین حال، عبدالمتین، باشنده شهر کابل، گفت که یک سال قبل با پرداخت سه‏هزار افغانی، جواز رانندگی را از مدیریت ترافیک کندز به دست آورده است. به گفته موصوف، به این دلیل جواز را از کندز گرفته است که گرفتن جواز در کابل، مشکل است و به پول زیاد نیاز دارد.
همچنان حیمدالله، یک تن دیگر از رانندگان شهر کابل، گفت که جواز رانندگى ‏اش را از ولایت تخار به دست آورده است. وی که خود نمی ‏داند تخار در کدام سمت کشور واقع می‏باشد، افزود: “سه‏هزار افغانی دادم و لایسنس را برایم آورد؛ حالی خو مشکل ما حل میشه تا این که وقتش خلاص شوه.”
وى علاوه کرد: “اگر کسی بخواهد لایسنس از کابل بگیره، یا باید پیسه زیاد بته و یا هم باید بیکار باشه و وقت داشته باشه.”
وى که با یک ‏عراده موتر نوع سراچه شخصی در داخل شهر کار مى‏کند، افزود: “لایسنس کابل و ولایات فرق نمى‏کند، باید لایسنس داشته باشی، یک اندیوالم از تخار برایم روان کده است.”
مل پاسوال عبدالعظیم، معاون ریاست عمومی ترافیک وزارت امور داخله، گفت در این قسمت، در برخى ولایات ناامن مشکلات وجود دارد؛ زیرا این ریاست نمى‏تواند از تمام کارکردهاى مدیریت ‏هاى ترافیک ولایات ناامن، بررسى و نظارت کند. وى، ولایات ناامن را مشخص نکرد اما گفت که از تمام مدیریت‏هاى ترافیک ولایات، بار بار خواسته شده تا در توزیع جواز رانندگى، مطابق قانون عمل کنند. این مقام وزارت امور داخله، بدون ارائه جزئیات گفت که تا حال صدها تن در ارتباط با جوازهاى رانندگى جعلى و غیرقانونى و همچنان جواز سیرهاى جعلى موتر بازداشت و به پنجه قانون سپرده شده‏اند.

رانندگان دارای معلولیت
به اساس قانون، افراد معلول حق رانندگى را ندارند، اما یافته هاى مشارکت رسانه های آزاد نشان مى‏دهد که برخى معلولین نیز به رانندگى مى‏پردازند. از مجموع افرادی که با مشارکت رسانه های آزاد مصاحبه نموده‏اند، سه تن آن‏ها، افراد معلولی بودند که یکی از این سه تن با جواز رانندگی و دو تن دیگر شان بدون مجوز، در شهر کابل رانندگی می‏کردند. شیرمحمد که پاى چپ او فلج است و در مسیر پل باغ عمومی – دارالامان شهر کابل مصروف انتقال مسافرین با یک عراده موتر نوع تونس اتومات است، گفت که رانندگى موترهاى اتومات با یک پا نیز ممکن است و وى این کار را به خوبى انجام مى‏دهد. موصوف افزود که  چندین بار به مدیریت ترافیک مراجعه نمود تا جواز رانندگی را به دست آورد، اما موفق نشد، تا این که به همکاری یک تن از مسوولان این مدیریت، توانست جواز رانندگی را به دست آورد. وی که جواز رانندگى خود را به خبرنگار مشارکت رسانه های آزاد نشان داد، اما نخواست کاپى آن را به خبرنگار بدهد، گفت: “بدون پرداخت رشوت، بعد از جنجال فراوان از این که از ما معلولین می‏ترسند، حدود یک سال پیش لایسنس را به دست آوردم.”
با این حال، یک تن که خود را محمد باشنده شهر کابل معرفى مى‏کند و پاى چپش از ناحیه زانو قطع شده و با پاى مصنوعى راه مى‏رود، بدون داشتن جواز، مصروف رانندگى موتر نوع تونس اتومات در این شهر می‏باشد. محمد در حالی که مى‏گفت روزانه تا یک‏هزار افغانى عاید دارد، افزود: “لایسنس ندارم و معیوب را لایسنس هم نمى‏دهد و ترافیک هم به من چیزى نمى‏گوید؛ کدام جایى هم که مرا ایستاد کنند، وقتى بگویم معیوب هستم، باز چیزى نمى‏گویند.
سمونوال محمدصابر ارغندیوال، معاون مدیریت ترافیک کابل، به طور مشخص در مورد جواز رانندگى شیرمحمد چیزى نگفت، اما خاطرنشان کرد که نظر به قانون به افراد داراى معلولیت، جواز رانندگى داده نمى‏شود و معلولین حق رانندگى را ندارند. اما به گفته او، در صورتى که داکتر در مورد کدام فرد معلول نظر بدهد که رانندگى کرده مى‏تواند و عضو از دست داده‏ معلول مانع رانندگى ‏اش نمى‏شود، مى‏تواند بعد از طى مراحل قانونى جواز رانندگى را به دست آورد.

رانندگان بدون جواز
برعلاوه‏ معلولین یاد شده، چهار تن دیگر از مصاحبه شونده ها گفته‏اند که بدون داشتن جواز، رانندگى مى‏کنند. عزیزالله، باشنده شهر کابل که از دو سال بدین‏سو رانندگى مى‏کند و موتر نوع کرولا دارد، در مورد این که چرا جواز رانندگى اخذ نکرده است، گفت: “دو سال مى‏شود که دریوری مى‏کنم، اما از این که وقت ندارم و توان رشوت را ندارم، تا اکنون لایسنس نگرفته‏ام.”
بنابر معلومات عزیزالله، تا حال موتر وى چندین بار از سوی پولیس‏ ترافیک متوقف شده است اما او با بهانه های مختلف خود را از چنگ آن‏ها رها نموده است.
همچنان عطامحمد که از ده سال به این طرف در شاهراه کابل – بلخ، بدون داشتن جواز، رانندگی مى‏کند، گفت: “مه خو قانون و اشاره های ترافیکی را مى‏دانم، کسانی هم هستند که لایسنس دارند، اما قانون رانندگی را نمى‏دانند.”
موصوف ادعا نمود: “تنها در مدیریت ترافیک کابل، کورس وجود دارد و امتحان عملی و نظری گرفته مى‏شود، در دیگر ولایات این کار وجود ندارد و از مدیریت ‏هاى ترافیک، بازار سیاه جور کرده‏اند.”
همچنان محمدناصر٣٦ ساله، باشنده ناحیه سوم شهر کابل و راننده مسیر میرویس میدان – دشت برچى شهر کابل، گفت که جواز رانندگى دارد، اما حدود ٢٠ راننده این مسیر بدون داشتن جواز، رانندگى مى‏کنند. همچنان وى در مورد ٢٠ راننده یادشده افزود: “برخی سن‏ شان کم است و برخی هم به خاطر سخت ‏گیرى‏هاى ریاست ترافیک تا حال جواز نگرفته، وقتی که ترافیک آن‏ها را متوقف می‏کند، رشوت می‏دهند و بعد رها مى‏شوند.”
این در حالى است که به اساس ماده ۴۰ قانون ترافیک جاده، شخصى که بدون داشتن جواز بالای جاده عامه رانندگى کند، به حبس یک هفته تا ۴۰ روز یا جزای نقدی معادل آن محکوم مى‏گردد. مل پاسوال اسدالله، مدیر ترافیک کابل، گفت که پولیس ترافیک، همواره تلاش دارد تا جوازهاى رانندگى راننده ها را بررسى و کسانى را که بدون جواز، رانندگى مى‏کنند به پنجه‏ قانون بسپارند. وى بدون ارائه جزئیات گفت که سالانه شمارى از موترهاى همچو راننده ها متوقف مى‏شود و با متخلفین برخورد قانونى صورت مى‏گیرد.

جوازهاى جعلى رانندگی
همچنان برخى مصاحبه شونده ها و مسوولان پولیس ترافیک گفته‏اند که شمارى از راننده ها، از جوازهاى جعلى رانندگى استفاده مى‏کنند. نویداحمد، یک تن از رانندگان دیگر در شهر کابل که مصروف رانندگی موتر تکسی شهری می‏باشد، گفت که حدود دو سال پیش با پرداخت پول به کمیشن‏ کار، جواز رانندگى ‏اش را به دست آورده است، اما از این که جعلی می‏باشد، آن را استفاده نمى‏کند و تلاش دارد در یک وقت مناسب جواز اصلى را اخذ نماید. وى افزود: “در صورتى که تمام لایسنس‏ های رانندگان بررسی شود، همین کمیشن ‏کاران و جعل ‏کاران بدبخت، به هزاران تن لایسنس ‏های جعلی گرفته‏اند.”
همچنان یک تن از کمیشن ‏کاران که صداى او حین گفتگو با شخصى که مى‏خواست جواز رانندگى را اخذ کند، به شکل مخفى ثبت شده، گفت: “با هشت هزار برای‏تان لایسنس مى‏گیرم و از آن، تنها یک هزار براى ما مى‏ماند؛ هستند کسانى که با چهارهزار افغانى لایسنس‏هاى تقلبى که ثبت ریاست نیست را هم مى‏سازند، اما من قانونى لایسنس برای‏تان مى‏گیرم. اگر خواسته باشید باز مى‏توانید دو روز بعد بروید آرشیف را ببینید که ثبت است یا خیر؟”
این کمیشن‏کار، از صحبت با مشارکت رسانه های آزاد خوددارى کرد.
مدیر ترافیک کابل، در مورد جواز جعلى رانندگى گفت که برخى کمیشن‏ کاران و جعل‏کاران، در بدل پول، جوازهاى جعلى با امضاهاى جعلى مسوولان مى‏سازند. وى افزود: “روزانه از جمع ۱۰ تا ۱۵ جواز رانندگى که غرض گرفتن تأییدى به این مدیریت فرستاده مى‏شود، تنها دو جلد آن صحت دارد ولی متباقی جعلی می‏باشد.”
او تصرح کرد که این جوازها از سوى افراد مسلکى تفکیک مى‏شود. وى افزود که ممکن شمارى از راننده ها از جوازهاى جعلى رانندگى استفاده کنند اما تفکیک آن در بازار با جوازهاى اصلى، از سوى منسوبین ترافیک روى جاده مشکل مى‏باشد.
از سویی، عزیز شمس رییس مطبعه دولتى صکوک، گفت که جوازهاى اصلى رانندگى، در این مطبعه چاپ و به تحویل ‏دار ریاست عمومى ترافیک سپرده مى‏شود. به گفته او، در حال حاضر، امکان چاپ جواز رانندگى، جواز سیر موتر و پلیت موتر در برخى مطبعه های خصوصی وجود دارد و حتی متقلبین، به کُدهای امنیتی دست یافته‏اند که در جوازها از آن استفاده مى‏شود. وی اظهار نگرانی کرده و گفت: “فساد در این بخش به اوج خود رسیده، هر کس مى‏تواند به آسانی، لایسنس، جواز سیر و پلیت موتر را چاپ کند.”
شمس خاطرنشان ساخت که از دو سال بدین‏سو به همکارى مشترک مطبعه صکوک  وزارت امور داخله و ریاست عمومی ترافیک، هر چند ماه بعد در کُدهای امنیتی تغییرات آورده مى‏شود تا جلو ساختن اسناد تقلبی گرفته شود، اما با آن هم متلقبین به این کُدها دست مى‏یابند. موصوف افزود که یگانه راه حل برای جلوگیری از اسناد جعلی این است که “وقتاً فوقتاً” کُدهای امنیتی تغییر داده شود و تذکره هاى الکترونیکی توزیع گردد. وى گفت که قبلاً در پشاور پاکستان، همچو اسناد به شکل غیرقانونی چاپ می‏شد و به دسترس مردم قرار مى‏گرفت، اما اکنون در افغانستان نیز زمینه چاپ اسناد غیرقانونی وجود دارد که ارگان‏های کشفی مکلف‏اند جلو آن را بگیرند.
حشمت‏الله ستانکزی، سخنگوی قومندانی امنیه کابل، وجود فساد در بخش توزیع جواز رانندگى را تأیید کرده و گفت که سال گذشته، ده ها تن به ارتباط توزیع و ساختن جوازهاى رانندگى غیرقانونى و جعلى بازداشت و به پنجه قانون سپرده شده‏اند. وى افزود که قومندانی امنیه کابل، با تشریک مساعی با مدیریت ترافیک کابل، بخشی از پروسیجرها را کوتاه نموده تا مراجعین بتوانند در وقت کمتر و بدون پرداخت پول به کمیشن‏کاران، اسنادشان به شمول جواز رانندگى را طی مراحل نمایند.
ستانکزی در حالى که تأکید داشت هرکسى که مرتکب جعل شود، مورد پیگرد قانونی قرار مى‏گیرد، افزود که منسوبین استخباراتی و کشفی، همه روزه کارهای منسوبین ترافیک را کنترول مى‏کنند تا جلو فساد گرفته شود.

حوادث مرگبار
به اساس معلومات مل پاسوال عبدالعظیم، معاون ریاست عمومی ترافیک وزارت امور داخله، در سه سال گذشته در مجموع در سطح کشور، ده‏هزار و ۵۲۰ حادثه ترافیکى به وقوع پیوسته که در اثر آن، چهارهزار و ۴۷۱ تن جان داده و ۱۲ هزار و ۹۱۷ تن دیگر جراحت برداشته‏اند.
همچنین سمونوال محمدصابر ارغندیوال، معاون مدیریت ترافیک کابل، گفت که سال گذشته، تنها در کابل ٨٧١ حادثه ترافیکی به وقوع پیوسته است که باعث جان باختن ٢٤٨ تن و جراحت ٩١٨ تن شده است. ارغندیوال افزود در کنار عدم آگاهى از قواعد ترافیکى، کم‏عرض بودن سرک‏ها در برخى مناطق، بى‏احتیاطى راننده ها و استفاده از مواد مخدر حین رانندگى، از عمده ‏ترین عوامل وقوع حوادث ترافیکى مى‏باشد.
عبدالجبار، راننده موتر مسافربری نوع ٣٠٤ مسیر شمال – کابل مربوط اتحادیه “حصارک”، گفت که بیشترین حادثات ترافیکی به علت عدم آگاهی رانندگان از قواعد و لوایح ترافیکی بوده است. بنابر معلومات وی، اکثریت رانندگان شاهراه ‏ها یا جواز رانندگى ندارند و یا هم بدون اشتراک در کورس آموزشى ترافیک و سپرى کردن امتحان عملى و نظرى، جواز رانندگی را در بدل پول به دست آورده‏اند. وى همچنین افزود: “بعضى رانندگان لین‏ها معتاد به مواد مخدر هستند و همین کار، بعضی وقت ‏ها باعث حادثات ترافیکی مى‏شود.”
عبدالحفیظ، راننده موتر کرولا در کابل، وضعیت ترافیک در افغانستان را نگران ‏کننده خواند و با تأیید سخنان عبدالجبار گفت: “اگر جلو فساد در توزیع جواز رانندگی گرفته نشود و بازرسی لایسنس به شکل متواتر صورت نگیرد، حادثات بیشتر خواهد شد.
حوا علم نورستانى، کمیشنر کمسیون مستقل حقوق بشر، نیز از وقوع حوادث ترافیکى ابراز نگرانى کرده و گفت، این کمسیون دریافته است که نبود سرک‏هاى معیارى،‌ اعتیاد برخى رانندگان به مواد مخدر، عدم آگاهى از قوانین رانندگى و گرفتن جوازهاى رانندگى به پول و روابط،‌ غیرمسلکى بودن برخى راننده ها، نبود اشاره هاى ترافیکى در برخى جاده ها و عدم رعایت آن توسط رانندگان و غیره، از عوامل وقوع این حوادث مى‏باشد. وى افزود: “هر عملی که باعث نقض حقوق بشر شود، از طرف کمسیون حقوق بشر و انسان‏هایی که معتقد به حقوق بشر هستند، همیشه نکوهش و تقبیح می‏شود. ما تحقیقی را به راه انداخته ایم که برخی از دوستان ما در اثر حادثات ترافیکی، جان ‏شان را از دست می‏دهند و در آن حادثات هم فساد حاکم است؛ به این معنی که راننده از مقررات خبر ندارد و کورس‏ها را تعقیب نمی‏کند و به اساس ارتباطات جواز می‏گیرد…  و حیات خود و یک تعداد راکبین را به خطر مواجه می‏کند، که این خود نقض حقوق بشر است و یک فساد است که متأسفانه در دستگاه حاکم وجود دارد.”
نورستانى گفت که کمسیون حقوق بشر نیز براى جلوگیرى از این مشکل، کار مى‏کند و در این مورد یک تحقیقى را انجام داده که نتایج آن، در آینده نزدیک نشر مى‏شود.
مشارکت رسانه های آزاد که متشکل از آژانس خبرى پژواک، کلیدگروپ، روزنامه هشت صبح و موسسه نشراتى سبا مى‏باشد، در بخش فساد اداری و نقض حقوق بشری، گزارش های تحقیقی را تهیه و نشر مى‏کند.

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد