صحت

352
۱۶ دلو ۱۳۹۵
نویسنده: عابده طلایی

نگرانی از آمار بلند مرگ و میر مادران

با توجه به کمبود شدید قابله‎ها و نرس‎های زن در کلینیک‎ها، افغانستان “خطرناکترین کشور برای مادران” خوانده شده است؛ هرچند با کمک جامعۀ جهانی، رقم تلفات مادران و زنان حامله در کشور در جریان سال‎های اخیر کاهش یافته است. به صورت تخمینی، آمار مرگ و میر زنان از ۱۶۰۰ تا ۲۲۰۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار ولادت در سال ۲۰۰۰ به ۴۰۰ مورد مرگ و میر در سال ۲۰۱۰ کاهش یافت و این کاهش یکی از دست‎آوردهای محدود جامعۀ جهانی در کشور خوانده میشد، اما اخیراً روزنامۀ گاردین گزارشی را با استناد به معلومات حکومت و صندوق جمعیت سازمان ملل متحد منتشر کرده که در آن آمار مرگ و میر مادران بسیار بلند اعلام شده است. طبق این گزارش، در هر ۱۰۰ هزار ولادت، ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ مادر جان شان را از دست می‎دهند. این رقم بیشتر از دو برابر آماری است که کشــورهــای کمککـنــنده و مــنابــع رسمی افغانستان تا حال گزارش داده‎اند.
به گزارش صندوق جمعیت ســازمــان ملل متحد، تنها در ولایت دورافتاده و فقیر غور همه ساله حدود ۱۸۰۰ مادر جان میدهند. بنابر گزارش این منبع، از ۱۱ ولایت از جمع ۳۴ ولایت که مورد بررسی قرار گرفته‎اند، در نه ولایت رقم مرگ و میر مادران حین وضع حمل و در دوران حاملگی به مراتب بیشتر از آماری است که تاکنون گزارش شده است. براساس آخرین گزارش‎ها، افغانستان به دلیل عدم دسترسی به مراکز صحی و فقر فرهنگی بالاترین میزان مرگ و میر مادران در جهان را دارد و در سال جاری نیز این رقم افزایش را نشان می‎دهد.
مسوولان سازمان صحی جهان نیز با تأیید میزان بلند مرگ و میر مادران می‎گویند که هنوزهم در بسیاری از مناطق، مادران دسترسی به خدمات صحی ندارند و از این رو ۶۵ درصد از مادران به دلیل خونریزی شدید، ۲۰ درصد در اثر تشنج، ۱۱ درصد در اثر کار شاقه و ۵ درصد به دلیل مسمومیت در هنگام ولادت جان شان را از دست می‎دهند.
ظاهراً مسوولان وزارت صحت عامه رقم نشر شده را رد یا تأیید نمیکنند، اما میگویند کار روی تهیۀ گزارش جدید جریان دارد که براساس آن رقم مرگ و میر مادران در کشور مشخص خواهد شد.

سنت‏‌های ناپسند
با این حال، شماری از مدافعان حقوق زنان با وجودی که کارکرد وزارت صحت عامه را در بخش صحت مادران و جلوگیری از مرگ و میر آن‎ها در زمان ولادت ناکافی میخوانند، سنتی بودن جامعه را از عوامل اصلی مرگ و میر مادران در هنگام بارداری و ولادت قلمداد میکنند. ویدا ساغری، فعال حقوق زن، در این باره می‎گوید:”ما نه تنها به فقر اقتصادی بلکه با فقر فرهنگی، علمی و آگاهی دچار هستیم. ما حتا در کابل، خانواده‎هایی در قراء و قصبات این شهر داریم که به زنان خود اجازۀ مراجعه به شفاخانه‎ها را نمی‎دهند.”
عنعنات ناپسند، ازدواج‎های قبل از وقت و نبود برنامه‎ریزی برای تعداد فرزندان یک خانواده باعث میشود که از مادران در جریان حاملگی مراقبت‎های لازم صورت نگیرد. این مشکل، همراه با ولادت‎های مکرر، زیان‎هایی را متوجه صحت مادران می‎سازد که بعضاً منجر به مرگ آن‎ها نیز می‎شود.
به گفتۀ ساغری، دخترانی که پیش از رسیدن به سن قانونی ازدواج میکنند، نارسیده به بلوغ کامل، مادر میشوند. وی افزود که این امر در کنار تغذیۀ نادرست و ده‎ها عامل دیگر، سبب بلند رفتن آمار مرگ و میر مادران در کشور شده است.
این در حالی است که گزارش سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۰ نشان میدهد که نصف دختران افغان پیش از رسیدن به سن ۱۵ سالگی ازدواج میکنند. براساس این گزارش، زنانی که پیش از رسیدن به سن ۱۵ سالگی ولادت میکنند، پنج بار بیشتر نسبت به زنانی که در سن ۲۰ سالگی ولادت می‎کنند، با تهدید مرگ روبه‎رو می‎باشند.
از سویــی هم، اقتــصاد ضـعــیف و سال‎هــا جنگ و منازعه، چشم‎انداز صحت و وضعیت کلیــنــیک‎هــا و شفاخــانــه‎ها را بدتر از پیش ساخته است. کلینیک‎ها و شفاخانه‎هایی هم که توسط دولت تمویل میشوند، در مناطق شهری قرار دارند. همچنان در قراء و قصبات قابله‎های آموزش دیده وجود ندارند و به این مسأله کم‎تر توجه میشود.
خانواده‎ها اغلب اجازه نمی‎دهند تا زنان شان توسط داکتران مرد تداوی ‎شوند. از سوی دیگر، موانعی که بر سر راه تحصیل زنان در زمان طالبان ایجاد شد، شمار داکتران زن و قابله‎ها را شدیداً پایین آورده است.
شهلا فرید، استاد در پوهنتون کابل، نیز با اشاره به ازدواج‎های پیش از وقت و فقدان بـــرنــامــه‎ریزی برای شمار فــرزنــدان در یک خانواده، به این باور است که وزارت‎خانه‎های مربوطه در بخش ترویج فرهنگ تنظیم خانواده هیچ‎کاری را انجام نداده‎اند و در سال‎های اخیر در قسمت آموزش دایه‎ها و قابله‎های محلی نیز توجه لازم صورت نگرفته است. به گفتۀ وی، در گذشته، وزارت صحت عامه با آموزش دادن دایه‎ها و قابــلــه‏‎های محلی، در آمار مرگ و میر مادران کاهش قابل ملاحظه‎ای به وجود آورده بود، اما حالا در اثر بی‎توجهی این وزارت، رقم مرگ و میر مادران دوباره بلند رفته است.
این در حالی است که ۴۵٫۲ درصد ولادت‎ها در کشور در سایۀ حضور کارکنان صحی و یک سوم ولادت‎ها که ۲۲ درصد میشود، در مراکز صحی صورت میگیرد.
به گفتۀ ناجیه طارق، معاون ارایۀ خدمات صحی در وزارت صحت عامه، علت ۲۶٫۴ درصد مرگ و میر مادران در کــشور، بیــماری‎های انــتــانی است که ۲۸ روز بعد از ولادت بروز میکند. به گفتۀ او، هرگاه مادران در مراکز صحی و به کمک قابلــه‎هــا ولادت کنند، در مرگ و میر آن‎ها، کاهش به عمل خواهد آمد؛ زیرا مادران تا دو ماه بعد از ولادت نیاز به مراقبت‎های صحی از سوی قابله‎ها دارند.

عدم رعایت فاصله میان ولادت‎ها
در همین حال، مسوولان وزارت صحت عامه، نیز تأیید می‎کنند که آمار مرگ و میر مادران در افغانستان، در مقایسه با کشورهای جهان، هنوزهم بلند است. زلیخا انوری، سرپرست ریاست صحت باروری وزارت صحت عامه، میگوید در حال حاضر در هر دو ساعت، یک مادر در اثر ولادت جان خود را از دست می‎دهد. این در حالى است که براساس معلومات منابع صحى کشور، در سال‎های گذشته در ۱۰۰ هزار ولادت زنده در هر نیم ساعت، ۱۶۰۰ مادر جان خود را از دست میدادند.
خانم انوری، ضمن ابراز نگرانی از وضعیت بد امنیتی که یکی از دلایل مرگ و میر مادران است، عدم رعایت فاصله بین ولادتها را نیز یکی از مشکلات جدی در مرگ و میر مادران عنوان کرد. وی گفت:”هرچند وزارت صحت عامه با همکاری نهادهای مختلف در مورد شیوه‎های ایجاد وقفه میان ولادت‎ها به خانواده‎ها آگاهی داده است و ۹۰ درصد خانواده‎ها در این مورد آگاهی دارند، اما ارقام این وزارت نشاندهندۀ آن است که تنها ۲۰ درصد از زوج‎ها از این شیوه‎ها استفاده میکنند.” زلیخا انوری میگوید که مسوولان وزارت صحت عامه تلاش دارند این رقم را به ۸۰ درصد افزایش دهند. وی همچنان تربیه و استخدام پرسونل صحی، خدمات عاجل ولادی و فاصله‎دهی بین ولادت‎ها را سه استراتیژی مهم وزارت صحت عامه در کاهش میزان مرگ و میر مادران و اطفال عنوان کرد.
این در حالی است که اخیراً وزارت عدلیه در جلسه‎ای با عالمان دین، از کار روی قانون تنظیم خانواده با معیارهای مدرن خبر داده است؛ چیزی که فعالان حقوق زن نیز بر آن تأکید دارند تا از تولید مثل به عنوان یک امتعۀ بی‎ارزش در جامعه جلوگیری شود.

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد