تحقیقاتی

379
۹ حوت ۱۳۸۹
نویسنده:

نا توانی دولت در مدیریت حوادث طبیعی

 

ریزش برف سنگین و جاری شدن سیلاب‌ در بیشتر نقاط كشور، سبب بسته شدن راه‌های مواصلاتی گردیده و خساره‌های هنگفتی را به بار آورد.

‌به گفتۀ‌‌ مسئولان ادارۀ‌‌ ملی مبارزه با حوادث، در اثر حوادث طبیعی در سال جاری دست كم ۳۰۰ تن تلف و بیش از ۲۰ هزار خانه تخریب شده است.

صعب‌العبور بـــــودن راه‌ها، تاخیر در روند كمك رسانی به آسیب دیدگان، ریزش برف و باران های متواتر، ناهماهنگــــی بین ولایــــات و مركز، بی‌توجهی برخــــی از اداره‌‌های مسئول و… سبب شده تا مردم با مشكلات زیادی روبرو گردند. آسیب‌ دیدگــــان حوادث طبیعی می گویند كه دار و ندارشــــان را از دســــت داده اند، امــــا دولت و ارگان‌هــــای مسئول تـــا كنون به مشكلات آنان؛ رسیدگی نكرده اند. ‌

بسته شدن راه‌های ولایتی:

اساسی ترین مشكل آسیب دیده‌گان و نهاد‌های كمك رســــانی، صعب العبور بــــودن راه‌های مواصلاتی در اكثر نقاط كشور خوانده شده است. ‌

با این حال، مقام‌ها در ولایت بامیان می گویند كه در اثر برفباری‌هــــای سنگین راه‌های مواصلاتی اكثر ولســــوالی‌ها بــــا مركز این ولایت، به روی ترافیك مسدود گردیده است. ‌ ‌

حبیبه سرابی، والی بامیان از بسته شدن راهای ارتباطی بسیاری از ولسوالی‌های ولایت بامیان ابراز نگرانی نموده می‌گوید:”  راه‌های ارتباطی ولسوالــــی‌های ورس، سیغان، پنجاب، شبر و یكاولنگ در ولایت بامیان مسدود گردیده‌اند. در ولسوالی ورس ۲۰۰ تن در برف گیر مانده اند كه  در میان آنــــان زنــــان و اطفــــال نیز شامل‌اند.” گزارش‌های رسیده از این ولایت حاكی است، بیش از ۱۵ كودك در اثر شیوع مرض سینه و بغل در ولسوالی ورس، جان‌های خود را از دست داده اند.

واحــــدی بهشتی، عضو شورای ولایتی بامیان، مسولان صحت عامه را به بی تفاوتی متهم كرده می افزاید: “مسئولان صحت عامۀ‌‌ این ولایت در رساندن خدمات صحی سهل انگاری كرده اند.” ‌ ‌

در همین‌حال ، مقام‌های مبارزه با حوادث از كمك رسانی بــــه نیازمندان در ایــــن ولایت خبرداده می‌گویند كــــه برای صد‌ها خانواده كمك صورت گرفته است.

‌در ولایت دایكندی، نیز بارنــــدگی‌های اخیر خساره‌های زیاد بــــه مــــردم وارد كرده است. حبیب‌الله‌ تفكری، مدیــــر تحریرات ولسوالی میرامور ولایت دایكندی، مــــی‌گوید: “مردم در ولایــــت دایكندی در بــــرفباری‌های متواتر، با مشكلات زیاد مواجه شدند و بسیاری از راه‌های ولسوالی‌ها به مركز مسدود شده‌اند.” وی می‌افزاید كه بارندگی‌های اخیردر ولسوالی‌های میرامور و سنگ تخت ۲۰ نفر تلفات داشته است. مردم در این دو ولسوالی با مشكلات زیادی روبروشده اند و مسئولان تلاش می‌كنند تا با مردم محل ارتباط برقرار كنند، اما گفته می‌شود تا بهار سال آینده این راه‌ها باز نخواهند شد. ‌ ‌

بارندگی‌هــــای دوامدار، در حوزۀ‌ غرب كشور، نیز زیان‌های جانی و مالی را به مردم بار آورده است، اما ریزش باران‌های دوامدار درجریان یک هفته گذشته در ولایت هرات علاوه بر تلفات انسانی، سبب تخریب هزاران منزل مسكونــــی واز بین رفتن صدها راس مواشــــی شده است. مسئولان ریاست مبارزه با حوادث ولایــــت هرات، آخرین ارقام تلفات انسانی را بیش از ده تن بیان كرده‌اند.

عبدالحمید مبارز حمید، رئیس مبارزه با حوادث هرات، از وارد شدن تلفات سنگین به مردم هرات چنین سخن می گوید. و تصریح كرد : “جاری شدن سیلاب تلفات وخساره‌های هنگفت مالــــی را در نقاط مختلف شهر و برخی از ولسوالی‌های هرات به وجود آورده كه هم اكنون روند سروی وانتقال كمک‌ها به مناطق آسیب پذیرآغاز شده است.”

ولسوالی‌هــــای شیندند، ادرسكن، انجیل، گذره، گلران، زنده‌جان وغوریان جزءمناطق آسیب پذیر در این ولایت شناخته شده، چنانچه گفته می شود تنها در ولســــوالی “شیندند” حدود ۳۰۰۰ خانواده متضرر گردیده اند.

سلطان احمدغوری، مدیر ارزیابی وخسارات ادارۀ‌‌ مبارزه با حوادث هرات، تایید می كند كه باشندگان ولسوالی شیندند بیشریــــن خساره‌ها را متحمل شدند. در این حوادث پنج تن كشته و ۹ تن مجروح شده اند. او می گوید:” این برف باری‌ها نه تنها باعث مسدود شدن راه‌هــــا شده، بلكه مشكلات كمک رسانی‌را نیزمختل نموده است. “

در همین حال، نورالدیــــن احمدی، رئیس هلال احمر ولایت هرات مــــی گوید:”۵۰۰ خانواده زیر پوشش كمک‌ها قرار گرفته ودر برخی نواحی شهر، كمک‌های مردمی نیز صورت گرفته است.”

گزارش‌های رسیده از ولایت فراه نیز حاكی از آن است كه در اثر طغیان سیلاب درقریۀ‌‌ “دارستان” ولسوالی بالابلوک، شش تــــن جان‌های شان را از دست داده اند.

عبدالغفورایوبی، رئیس ادارۀ‌‌ مبارزه بــــا حوادث ولایت فــــراه، در تماس بــــه كلید گروپ گفت: سیلاب اخیر درشش ولسوالی فراه خساره‌های زیادی را به بار آورده و در جریان آن دست كم ۱۳۱۴ فامیل متضرر شده اند. او می‌گوید: “با این حال، هنوز به نیازمندان كمك‌های لازم صورت نگرفته و سروی جریان دارد.”

گزارش های رســــیده از ولایت بادغیس نشان می‌دهد كه در تازه ترین مورد، لغزش قسمتی از كوه در ولسوالی “جوند” این ولایت، منجر به كشته شدن سه مرد و زخمی شدن یك زن با كودكش شده و بیش از صد خانــــه در این حادثه تخریب گردیده اند. جاری شدن سیلاب در این ولایت نیز منجر به تخریب برخی از راه‌های مواصلاتی شده و تعدادی از مواشی را نیز از بین برده است.

هرچند تا كنون رقــــم دقیق تلفات وخساره‌های ناشی ازسیلاب مشخص نگردیده، ولی باشندگان مناطق آسیب دیده، از بی توجهی مسئولان و عدم  كمک رسانی در این مناطق شكایت دارند.

گزارش ها از ولایت غور حاكی است كه این ولایت در محاصره برف قرار دارد و تاكنون كمك‌های لازم به باشندگان محل، بــــه منظور جلوگیری از حوادث غیر مترقبه صورت نگرفته است.  ‌ ‌

عبدالحی خطیبی، سخنگوی والی غور در رابطه می گوید:”متاسفانه نظر به سهل انگاری و عدم مدیریت مسئولان در كابل، تلاش‌هــــای رهبری این ولایت بــــی نتیجه مانده است. همین اكنون دولت درغور هیچ نوع مواد كمكی دراختیار ندارد و در صورت بروز حالت‌های اضطـــراری  نمی تواند، به نیازمندان  كمك كند.” ‌ ‌

حامدالله دادفر، رئیس مبارزه بــــا حوادث طبیعی غور، با تایید این موضوع مــــی گوید:” باوجود پیشنهاد‌ها وتماس‌های مكرر با كمیته ملی مبارزه با حوادث دركابل تاكنون هیچ نوع مواد كمكی به ولایت غور نرسیده است.”

این اظهارات در شرایطــــی صورت می گیرد كه ریزش برف دوامدار در ولایت غور، منجر به بسته شدن تمام راه‌های مواصلاتی ولسوالی‌ها به مركز این ولایت شده است. با ایــــن حال همه ساله، در سرمای سخت زمستان، بیشتر مردم در این ولایت با مشكلات زیاد مواجه می شوند.

ناهماهنگی در كمك رسانی:

در هنگام بروز حوادث طبیعی، ناهماهنگی میان ارگان‌های مربوط در سازماندهی كمك رسانی به مناطق آسیب دیده باعث می گردد كه جریان كار به خوبی پیش نرود.

ولید اكبر سروری، سخنگوی هــلال احمر افغانی، از برنامۀ‌‌ كمك رسانی اظهار خوشبینی می كند و در عین حال از وجود برخی مشكلات نیز خبرداده می گوید:” مســــدود بودن و صعب العبور بودن راه‌ها، مشكلات امنیتی و … برنامۀ‌  كمك رسانی را با مشكل مواجه ساخته است.”

وی می‌افزاید كه افزایش نیروهای مسلح دولتی نگرانی‌های زیادی را به وجود آورده واین مسئله كار هماهنگی كمك رسانی را با آنان مشكل نموده است، باید هماهنگــــی لازم بین این اداره و افراد مسلح انجــــام گیرد. سروری می‌گوید: “وقتی گروه‌های مسلح می گوییم هردو جانب هم دولت و هم مخالفان را در برمی گیرد. در برخی از مناطق ناامنی كــــه مصئونیت كارمندان در آن تضمین نمی‌گردد، ما نتوانسیتم روند سروی و توزیع مواد را انجام دهیم. ما تــــلاش مــــی كنیم تا از طریق متنفذین و بزرگان قوم این كار را انجام دهیم، سره میاشت امكانات لازم را در اختیار ندارد تا در سطح ولسوالی‌ها، مراكز پاسخ دهی را ایجاد كنیم،اما در مركز ولایت های آسیب‌دیده، كمك‌ كردیم.”

‌با این حال، زمری بشری، سخنگوی وزارت امور داخله، از فعالیت پــــولیس در ایــــن زمینه خبر می‌دهد. وی مــــی‌گویــــد: “نیرو‌هــــای امنیتی افغانستان به خصوص پولیــــس تا حد امكان در خدمت ادارات كمك رســــان هستند تا فضای امنیتی را برای آنان فراهــــم سازند. در صورت ضرورت هماهنگی خوبــــی بین پولیس ملی و ادارات كمك رسان وجود دارد. ما هیچ نوع مدارك و شواهدی نداریم كه پولیس مانع كمك رسانی به آسیب دیده‌ها شده باشد. افراد پولیس به قیمت جان خود تلاش كرده‌اند كه این كمك ها به افراد مستحق برسد.”

 

مداخلۀ‌‌ والی‌ها و ولسوال‌ها ‌:

ادارۀ‌‌ هلال احمر افغانی می گوید كه تا حال به ۲۵۰ خانواده مواد غیرغذایی را توزیع گردیده است.

ولید اكبر سروری در رابطه چنین می گوید:” ما از چند سال به این‌سو بــــه دلیل مداخلۀ‌‌ برخی از والی‌ها و ولسوال‌هــــا در بخش كمك رسانی با مشكل مواجه هستیم، اما این امید وجود دارد كه روزی بی‌طرفی جمعیت هلال احمر به هر دو طرف دولت و مخالفان واضح شودد. ما در ولایت‌های نورســــتان، بامیان، دایكندی، بــــدخشان و… بیشترین مشكل كمك رسانــــی را داریم، برنامۀ‌‌ انتقال مواد جریان دارد. باید هماهنگی كامل وجود داشته باشد؛ البته ایــــن هماهنگی رو به افزایش است.” او می افزاید كه متاسفانه بعضی از اداره‌های پاسخ دهی بــــه حوادث وجود دارند كه آنان نقش هماهنگ كننده را بازی می كنند، اما زمانی كه حادثه رخ می دهد، نظر به حجم حادثه آنان با دست خالی می آیند.


حواث گسترده و توزیع بی موقع كمك‌ها:

با وجود ده‌ها مشكل در راستای كمك رسانی، به موقع نرسیدن مواد مورد نیاز به آسیب دیدگان از دیگر مشكلاتی است كــــه همه ساله باعث سر وصداهای زیاد می شود.

‌سخنگوی ســــره میاشت، علت این مشكل را فشارهای موجود و دخالــــت برخی از مقام‌های دولتی، والی‌ها، ولسوال‌ها و … دانسته می‌گوید: “برخی فشارها وجود دارد كه مواد ذخیره شده در ذخایر، قبل از وقوع حادثه بــــه مردم فقیر توزیع می‌شود و در بسیاری از ولایت‌ها مواد در ذخایر تا زمان وقوع حادثه باقی نمی ماند. مواد ذخیره شده به فرمایش و یا امر مسوِلان دولتی به مردمی كه مستحق نیستند پیش از وقت توزیع می شود.”

‌او می افزاید كه مراحل پاسخ دهی به حوادث باید، بادقت تمام انجام شود و مسوِولان درك درست  داشته باشند كه این مواد برای چه و به چه منظور ذخیره شده است. ‌ ‌

به گفتۀ‌‌ سخنگوی ســــره میاشت، این اداره سه مسئولیت عمده از جمله ســــروی، توزیع عاجل كمك‌های مواد غیرغذایــــی به آسیب دیدگان و جستجوی مفقود شدگان حوادث را به عهده دارد.

در همین حال، نورگل منگل، معین وزارت فواید عامه كشور آمادگی هــــای وزارت فواید عامه را نسبت بــــه سال پیش بهتر ارزیابی می كند. وی می‌افزاید:” در ســــال جاری، برای بازنگهداشتن راه‌ها آمادگی خاص داریم. كار پاك كردن مسیر‌ها و كوتل‌ها از سوی قوای بشری و شوراهای ولایتی به شركت‌های خصوصی واگذارشد و مسئولیت ارزیابی آن به عهده وزارت فواید عامه می باشد.” ‌ ‌

‌وی می افزاید كه در ولایات غزنی، غور، بامیان، سالنگ‌هاو دایكندی كار جریان دارد ، اما  برخی از كوتل‌ها صعب العبور بوده و روند كار را به كندی مواجه ساخته است.

معین وزارت فوایدعامه می‌گوید:” در دایكندی و بدخشان مشكلات زیادی وجود دارد و ضخامت برف زیاد است. ما كوشش خواهیم كرد تا راه‌های مواصلاتی را هر چه عاجل پاك كنیم. در ۲۳ ولایت كشور ۱۸۱ كوتل دشوارگذر وجود دارد كه توسط نمایندگی‌های موجود در ساحه به آن رسیدگی صورت می گیرد و كار پاكاری تنظیم می‌گردد.”

 

كمبود و كهنه بودن وسایل كار:

از آنجاییكه سرو صــــداهای زیادی به خاطر دیر رسیدن مواد كمكی و رسیدگی به آسیب دیده‌ها همیشه وجود داشته، مسئولان وزارت فواید عامه علت آن را نبود وسایل مجهز برای پاكسازی جاده ها، كمبود و یا كهنه بودن وسایل كارعنوان می‌كنند.

آقای منگــــل مــــی گوید: “قرارداد‌ها از سوی مسئولان ولایت‌هــــا، شورا‌های ولایتی و ارگان های محلــــی صورت گــــرفته است. ما وسایط و وسائل داریم، امــــا به نسبت گذشت زمان یا این وسائل از كار افتاده و یــــا هم به ترمیم اساسی ضرورت دارند.  در ایــــن جای شك نیست كه اگر وسایط جدید و پیشرفته در دسترس باشد كار نیز بهتر صورت خواهد گــــرفت، در حال حاضر ما از امكانات خود استفاده می كنیم و حتی در موقع ضرورت ما برخی تجهیزات را به كرایه می‌گیریم.”

در همین حال، نصیر احمد پوپل، رئیس مصئونیت اجتماعی وزارت انكشاف دهات، دربارۀ‌‌ مسئولیت این وزارت چنین ابراز نظر می‌كند: “وزارت انكشاف دهات، بیشتر در دو ساحه عمده، مسئولیت رسیدگی به حوادث را به عهده دارد. كاهش خطر و بازسازی بعد از حادثه از مهمترین مسوِلیت‌های این وزارت به شمار می‌رود.”

آقای پوپل، در بارۀ‌‌ كاهش خطر و جلوگیری از ابعاد حادثه می گوید كــــه ما تلاش می كنیم در مرحله اول آب آشامیدنی سالم و كمك‌های اولیه را به آسیب‌دید گان فراهم سازیم و پس از آن به انجام كمك های اساسی و زیربنایی مبادرت می ورزیم.

وی می گوید:” سالانه بیشتر از ۸۰ هزار متریك تن مواد مخلوط را در مناطق مختلف به منظور اعمار و بازسازی ساختمان‌ها و اعمار دیوار‌های استنادی، چاه‌های نیمه عمیق، كانــــال پاكی، كاریز پاكی، احیای مجدد سرك‌های درجــــه سوم، بند‌های خاكی و غیره مصرف مــــی كنیم كه ۸۵ در صد كمك‌های ما در ولایــــت‌های و ولسوالی‌ها به مصرف می رسد.

حاجی محمد اسلم سیاس، مــــعاون ادارۀ‌‌ ملی آمادگــــی مبارزه بــــا حوادث، ادارۀ‌‌ ملی مبارزه با حوادث را یك اداره پالیسی ساز و هماهنگ كننده خوانده گفت:” ما برنامه‌های اضطراری را، قبل از فرا رسیدن زمستان انجام دادیم وهماهنگی‌های لازم صورت گرفته و تمام مكلفیت‌های اداره‌های كه درراستای حوادث كار می كنند، مشخص شده است. در بیشتر ولایت‌های آسیب پذیر، مواد غذایی و غیر غذایی فرستاده شده است.” ‌ ‌

وی می افزاید كه این اداره امكانات كافی ندارد و با این امكانات اندك كار می‌كند.

آقای سیاس، در بارۀ‌‌ وضعیت سالنگ‌ها می‌گوید كه امسال ۱۳ خانـــۀ‌‌ مجهز، برای حالات اضطرار ایجاد شده و مشكل عمدۀ‌ ایــــن است كه این كمك‌ها برای آسیب دیدگانی كه دار و ندار شان را از دست می دهند، بسیار ناچیز می باشد.

هشدار به مردم كابل:

اعمار خانه‌های خود سر در حاشیه دریا‌ها و جاهای كه احتمــــال آب خیزی دارد، مشكلی است كه مسوِلیت دولت را دوچند می سازد، مردم را نیز در وقت بروز حوادث تهدید می كند. ‌ ‌

معاون ادارۀ‌‌ ملــــی مبارزه بــــا حوادث می گوید: “موجودیت خانه‌های كه در معرض سیلاب قرار دارد و یا دركنار دریا ها واقع شده اند واقعاً خطرناك است. به طور مثال در گــــذشته بستر دریای كابل فراخ بوده، اما در جریــــان چند دهه نابسامانی عرض دریای كابل، توســــط مردم غصب شده و اكنون بستر دریا به یك جوی تبدیل شده است. این سبب می شود تا هنگامی كه سیلاب سرازیر می‌شود و مسیرش را پیدا نمــــی كند، خانه‌ها را تخریب و به مردم آسیب برساند.  زمانی كه آنان با چنین مشكل مواجه مــــی شوند، دامن دولت را گرفته و شكایت می‌كنند. ما از همین حالا هشدار می‌دهیم كه امسال بــــه دلیل وجود برف زیاد در كوه‌ها، خطر سیلاب‌ در كابل متصور است. این زنگ خطر را مردم باید جدی تلقی كنند و از همین حالا در پی چاره باشند.”

عدم گزارش دهی والی‌ها:

مسئولان ادارۀ‌‌ مبارزه بــــا حوادث می گویند كه مسوِلان اداره‌های محلــــی پیش از وقت حادثه دست به توزیع مواد ذخیره شده می زنند و به این اداره نیز گزارش نمی دهند.

آقای سیاس، دربارۀ‌‌ اینكــــه ادارۀ‌ ملی مبارزه با حوادث تا چه اندازه بر ذخایر كمك‌های اضطراری نظارت دارد، مــــی گوید: “در تــــمام ولایت‌ها كمیته‌های مبارزه با حوادث ولایتی ایجاد شده كه در راس آن والی‌ها قرار دارند. هر والی وظیفه دارد كه این كمیته را به ولسوالی‌ها بكشاند و در صورتی كه مواد به ذخایر ولایات انتقال یافته و تشریح هم شده كه در كدام موارد باید استفاده گردد، در این صورت مسئولیت به آنان برمی گردد نه به ما، اما مشكل این جاست كه سیستم گزارش‌دهی از سوی والی‌ها وجود ندارد . نظارت یكی از وظایف كلیدی این اداره است، امــــا والی‌ها به ما گزارش نمی دهند كه مواد در كجا و به چه منظور به مصرف رسیده است.”

‌آقای سیاس، در مورد علت تاخیر در كمك‌ها  به مردم آسیب پذیر می گویــــد:” در اكثر نقاط آسیب دیدۀ‌‌ كشور، مواد غذایــــی و غیر غذایی توزیع گردیده، اما توزیع كمك‌های نقدی، برای خانواده شهدا مبلغ صدهزار افغانی در نظر گرفته شده و برای  كسانی كه خانه‌های شان كاملاً تخریب شده اند، ده هزار افغانی منظور شده، ولی این كمك‌ها تاكنون توزیع نشده است.”  او دلیل توزیع نشدن پول نقد به نیازمندان را عدم شفافیت كار اداره‌های محلی دانسته می گوید:” با تاسف در سروی انجام شده ارقــــام بســــیار بالای درج شده بود و این نشاندهندۀ‌‌ آن است كــــه سروی درست صورت نگرفته، اما وقتی بار دوم سروی صورت گرفت در ارقام تغییرات فاحش به وجود آمد. ” ‌ ‌

‌او می افزاید كه  باید برنامۀ‌‌ شناسایی نیازمندان با شفافیت كامــــل صــــورت گیرد و مــــا نیز از مردم می‌خواهیم تا حامی حقوق خود باشند و از مسئولان اداره‌های محلی در ولایت‌هــــا می‌خواهیم تا آمار دقیق آسیب دید گان را به ما روان كنند.

با ریزش برف‌های سنگین و باران‌های فصلی در برخی از ولایت‌هــــا، راه‌هــــای ارتباطی قطع می‌گردد. به دلیل عدم دسترسی مردم به دوا، مواد غذایی و لباس‌های زمســــتانی میزان تلفات این گونه حوادث هر سال ابعاد تازه‌ای به خود می‌گیرد.

با آنكه كمیتۀ‌‌ حالات اضطرار به ریاست محمدكریم خلیلی؛ معاون دوم رئیس جمهور در چند سال اخیر از اقدام‌های لازم این كمیته بــــرای رسیدگی به آسیب دیدگان و جلوگیری از وقــــوع حوادث ناگوار خبر داده بود، اما عملاً كاری در این راستا انجام نشده است. امســــال نیز، شاهــــد تــــلفات انسانی و خساره‌های ناشی از حوادث طبیعی هستیم.

سال پیش، ولسی جرگــــه رئیس كمیتۀ‌‌ حالات اضطرار را به دلیل عدم رسیدگی به حوادث طبیعی و رویدادهای تلخی كه در سالنگ‌ها (در حوادث سالنگ‌ها ۱۶۶ نفر سال پیش جان باختند و بیش از دوصد نفر زخمی شدند) و دیگر ولایت‌های كشور اتفاق افتاد بــــه مجلس فراخواند وخواستار استعفای وی شده بود؛ اما به رغم فشارهای ولسی جرگه رئیس كمیتۀ‌‌ حالات اضطرار ازمقامش استعفا نداد.

 

 

 

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد