تحقیقاتی

612
۸ جدی ۱۳۹۵
نویسنده: شعیب تنها شکران

فعالیت مشکوک «جماعت تبلیغی» در حوزه غرب

ده‎ها گروه زیر نام «جماعت تبلیغی» امسال، از داخل و خارج، وارد حوزه غرب کشور شـده است. به گفته‎ مقام‎های محلی، فعالیت ایـن گــروه‎ها مـشکـوک و گمراه‎کننده به نظر میرسد. این گروه‎ها تا هنوز در هیچ ارگان و نهاد دولتی ثبت نشده‎اند. ارگان‎های کشفی و استخباراتی نیز تا هنوز در مورد چگونگی فعالیت گروه‎های مربوط به جماعت تبلیغی و اهداف این گروه‎ها، تحقیق و بررسی نکرده‎اند.
مرکز اصلی جماعت تبلیغی در منطقه «رایوند» در مربوطات لاهور پاکستان موقعیت دارد. افراد متعلق به این جماعت، هدف سفر شان به ولایت‎های غربی افغانستان را «تبلیغ دین مبین اسلام» عنوان کرده‎اند.
مولوی خداداد صالح، رییس شورای علمای حوزه غرب، می‎گوید که کار دعوت به اسلام و تبلیغ این دین، از زمان پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص)، به مسلمانان به میراث مانده است. او اما در باره فعالیت گروه‎های جماعت تبلیغی در حوزه غرب می‎گوید که فعالیت این گروه‎ها تأثیری در تبلیغ دین ندارد. وی افزود: «از مدتی به این سو چگونگی فعالیت گروه‎های جماعت تبلیغی را در ولایت هرات تعقیب کرده‎ام، اما آنچه به دست آورده‎ام این است که سخنرانی‎های این گروه‎ها سطحی بوده و هدف‎مندانه نمی‎باشد. اگرچه چند بار با اعضای این گروه صحبت نموده‎ام اما آن گونه که هویدا است این افراد در صحبت‎های شان تنها امر به معروف می‎کنند و نهی از منکر نمی‎کنند، که این خود سوال برانگیز است. در صورتی که نیاز است این افراد در راستای جلوگیری از گسترش فرهنگ کشورهای خارجی در کشور اقدام نموده و فرهنگ اسلامی را بیشتر ترویج کنند.»
رییس شورای علمای حوزه غرب می‎گوید در جریان سال جاری، نزدیک به ده هزار تن در یک برنامه که از سوی گروه‎های جماعت تبلیغی در منطقه خواجه انصار هرات برگزار شده بود، اشتراک داشتند.
از طرف دیگر، نمایندگان مردم هرات در شورای ولایتی می‎گویند، اکثریت کسانی که در گروه‎های جماعت تبلیغی در این ولایت فعالیت دارند، از سواد کافی برخوردار نیستند و علم کاملی نسبت به موضوعات دینی و اسلامی ندارند. توریالی طاهری، معاون شورای ولایتی هرات، می‎گوید مردم افغانستان همواره از طریق افراد و گروه‎های مختلف که از نام اسلام استفاده سوء می‎کنند، ضربه دیده‎اند. وی افزود در کنار این، هیچ یک از گروه‎های جماعت تبلیغی در ولایت هرات نیز در کدام نهاد دولتی ثبت نشده است و این خود فعالیت این گروه‎ها را زیر سوال برده است.
طاهری می‎گوید اخیراً شماری از افرادی که عضو گروه جماعت تبلیغی بودند، برای ۱۵ تا ۲۰ روز در مسجد جامع ولسوالی کرخ حضور یافتند و تبلیغات غیرارادی و مشکوک کننده داشتند. بنا به اظهارات وی، شماری از گروه‎های جماعت تبلیغی با سازمان‎های استخباراتی کشورهای همسایه نیز در ارتباط هستند و برای «تغییر اذهان عامه» در افغانستان فعالیت می‎کنند.
معاون شورای ولایتی هرات تأکید می‎کند که او چندین بار پیرامون این موضوع با ارگان‎های امنیتی صحبت کرده است، تا جلو «فعالیت‎های غیرقانونی» این گروه‎ها گرفته شود. طاهری افزود تا زمانی که روند فعالیت این گروه‎ها، قانونمند نشود و اداره‎های استخباراتی و کشفی از نحوه فعالیت گروه‎های مربوط به جماعت تبلیغی نظارت نکنند، نسبت به آن شک و تردید وجود خواهد داشت.
همچنان مولوی عبدالقیوم فاروقی، خطیب مسجد جامع خواجه محمد تاکی در هرات، می‎گوید در جریان سال جاری ده گروه از جماعت تبلیغی به منظور تبلیغ مسایل اسلامی به این مسجد آمده و شماری از جوانان را نیز به خود جذب کرده‎اند. وی افزود که این افراد  دانش کافی ندارند و تبلیغات شان در راستای دین مبین اسـلام، مـؤثـریت چنـدانـی نـداشتـه است. بنا به اظهارات وی، آنچه خود مشاهده کرده است، بیانگر آن می‎باشد که صحبت‎های این افراد، مخالف منافع ملی افغانستان است، اما در برخی از موارد دیده شده که از روی علمیت محدود، بعضی موضوعات مشکوک، توسط این افراد بیان می‎شود.
با این حال، سید عبدالواحد آثمی، رییس اداره حج و اوقاف ولایت هرات، تأیید می‎کند که گروه‎های جماعت تبلیغی، ثبت و راجستر این اداره و یا کدام ارگان دولتی دیگر نیستند. اما وی می‎گوید که هدف گروه‎های جماعت تبلیغی فقط تبلیغ دین است و نه ترغیب جوانان به انجام فعالیت‎های تخریبی و تروریستی. آثمی افزود: «گروه‎های جماعت تبلیغی آزاد بوده و در مسایل سیاسی مداخله نمی‎کنند و موضوعات دینی و احکام شرعی را برای مردم بیان می‎کنند؛ آن‎ها کسانی نیستند که با گروه‎ها و حلقات تروریستی رابطه داشته باشند، بیشتر آن‎ها مسایل دینی را به مردم یاد می‎دهند.»
این در حالی است که یک تن از باشندگان هرات که چندی قبل با شماری از گروه‎های جماعت تبلیغی در این ولایت آشنا شده و از این طریق به پاکستان سفر کرده است، می‎گوید از طریق این جماعت با گروه‎های تروریستی آشنا شده است. او می‎گوید: «من پنج وقت نماز را در مسجد به جماعت می‎خوانم. در اوایل سال جاری، اعضای یک گروه ده تا دوازده نفری از پاکستان به مسجد جامع محل ما آمدند و افغان‎ها نیز عضو این گروه جماعت تبلیغی بودند. بعد از ادای نماز، آن‎ها برای ما گفتند که برای مدتی در مسجد بمانید تا برای تان پیرامون مسایل دینی توضیحات دهیم. این افراد بعد از چند دقیقه تبلیغ پیرامون مسایل دینی، از ما خواستند با آن‎ها به منظور تبلیغ به کشورهای همسایه همسفر شویم. زمان سفر به پاکستان و هندوستان، سه ماه و به ولایت‎های داخل کشور، سه شبانه روز تعیین شده بود؛ البته هر فرد با هزینه شخصی خودش. بناءً ما تصمیم گرفتیم جهت اشتراک در یک مسجد واقع در یکی از قریه‎های ولسوالی انجیل که از شهر هفت کیلومتر فاصله دارد، برویم. در این مسجد اکثریت کسانی که حضور داشتند، دهقانان و افرادی بودند که از سواد کافی برخوردار نبودند. پاکستانی‎ها در این مسجد شروع به تبلیغ کردند، در جریان تبلیغ مولوی مسجد نیز حضور نداشت و مبلغان پاکستانی فقط تلاش می‎کردند از این طریق افراد بیشتری را جلب و جذب کنند.»
این مرد در ادامه افزود: «سرانجام بعد از چند روز، تصمیم بر آن شد با این گروه عازم پاکستان شویم. در شهر کراچی پاکستان مدرسه‎های دینی و مساجد جامع بزرگی وجود دارد و افراد زیادی از تمام کشورها در آن جا حضور داشتند. حدود ۲۰ تا ۲۲ روز در آن جا بودیم؛ طوری که نه به تنهایی از مسجد بیرون شده می‎توانستیم و نه راحت با موبایل صحبت می‎توانستیم، اگر جایی هم قرار بود برویم باید به شکل گروهی و با سرگروه خود که او را امیر می‎نامیدند، از مسجد بیرون می‎شدیم. بالاخره متوجه شدم که در این مدارس افرادی از میان گروه‎های تروریستی و افراطی نیز حضور دارند و ما را تشویق می‎کردند با این گروه‎ها بپیوندیم. در آن جا طالبان هم بودند و ما دیدیم که نیت این افراد نیت درستی نیست، که بالاخره این مسأله باعث شد تا من و دو تن از همراهانم، با مشکلات زیاد، خود را مجدداً به هرات برسانیم.»
اما عبدالروف احمدی، سخنگوی پولیس هرات، می‎گوید که گروه‎های جماعت تبلیغی که جهت انجام وظیفه به این ولایت سفر می‎کنند، تحت نظارت اداره‎های استخباراتی پولیس قرار دارند. وی افزود که اداره حج و اوقاف نیز وظیفه دارد در این زمینه با مسوولان مساجد هرات صحبت کند. احمدی بیان داشت که باید اداره حج و اوقاف هرات از مسوولان مساجد این ولایت بخواهد در صورتی که فعالیت گروه‎های جماعت تبلیغی در راستای تغییر منفی اذهان عامه باشد، ارگان‎های کشفی و امنیتی را در جریان قرار دهند. بنا به اظهارات وی، تاکنون در این زمینه کدام مورد تخطی به ثبت نرسیده است.
همچنان جیلانی فرهاد، سخنگوی والی هرات، از تمام گروه‎های جماعت تبلیغی می‎خواهد در راستای جلوگیری از پدیده افراطیت و دیدگاه‎های منفی نسبت به این گروه‎ها در مساجد سخنرانی کنند تا اذهان عمومی نسبت به نحوه فعالیت شان روشن شود. وی افزود که نیاز است گروه‎های جماعت تبلیغی فعالیت شان را بیشتر در سطح ولسوالی‎های دوردست متمرکز سازند؛ زیرا باشندگان این مناطق نیاز بیشتری به آگاهی از دین دارند .
اما نذیر ایوبی، یک تن از شهروندان هرات، می‎گوید که فعالیت گروه‎های دعوت و تبلیغ در این ولایت مؤثر می‎باشد. وی افزود: «احادیثی را که گروه‎های جماعت تبلیغی بیان می‎کنند، خاص برای رضای خداوند (ج) است و آن‎ها کدام هدف دیگری ندارند.»
در این گزارش تحقیقی، وکلای شوراهای ولایتی، فعالان مدنی و مقام‎های دولتی در ولایت‎های بادغیس، فراه و غور نیز از نحوه فعالیت گروه‎های جماعت تبلیغی شاکی هستند. محمدناصر نظری، یک عضو شورای ولایتی بادغیس، می‎گوید اکثریت کسانی که جذب گروه‎های جماعت تبلیغی در این ولایت شده‎اند، از مسایل دنیوی دور شده (تارک الدنیا) و گوشه‎نشینی را اختیار کرده‎اند. وی افزود که شماری از این افراد بعد از پیوستن به این گروه‎ها صاحب دیدگاه ضددولتی شده و از اجتماع گریزان اند.
نظری می‎گوید که گروه‎های جماعت تبلیغی در بادغیس نیز ثبت و راجستر نیستند. بنا به اظهارات وی، همه ساله ده‎ها تن در قالب گروه‎های پنج تا ده نفری به منظور تبلیغ پیرامون مسایل دینی و اسلامی وارد بادغیس می‎شوند.
از جانب دیگر، محمدناصر مهری، سخنگوی والی فراه، نیز می‎گوید که اداره محلی این ولایت در صدد آن است تمام فعالیت گروه‎های جماعت تبلیغی را در کنترول دولت دربیاورد تا از هر نوع فعالیت‎های غیرقانونی این گروه‎ها جلوگیری شود. او می‎گوید که بخشی از تبلیغات این گروه‎ها سیاست و اهداف کشورهای خارجی را دنبال می‎کند.
این مقام دولتی فراه تأیید می‎کند که پایین بودن سطح آگاهی اعضای جماعت تبلیغی، یکی از مشکلات عمده در راستای انعکاس کامل موضوعات دینی و اسلامی در بین مساجد می‎باشد.
همچنان حسن حکیمی، مسوول جامعه مدنی ولایت غور، با تأیید مشکلات مطرح شده، از وزارت حج و اوقاف می‎خواهد تا تمام گروه‎های جماعت تبلیغی را تحت یک چوکات ثبت و راجستر کرده تا دیگر از این ناحیه خواسته و یا ناخواسته سوء استفاده صورت نگیرد. وی به نمایندگی از مردم غور می‎گوید که فعالیت گروه‎های جماعت تبلیغی به یکی از نگرانی‎های جدی در نزد آنان تبدیل شده است.
از طرف دیگر، عبدالاحد ولی‎زاده، مسوول دفتر مطبوعاتی پولیس زون ۶۰۶ انصار در حوزه غرب، می‎گوید در جریان امسال دو فرد را که به ظن فعالیت‎های تروریستی بازداشت کرده بودند، به وابستگی شان با جماعت تبلیغی اعتراف کرده‎اند. ولی‎زاده افزود که آنان تلاش می‎کنند تا پیرامون این موضوع با عالمان دین صحبت کرده و راهکار مناسبی را برای فعالیت گروه‎های وابسته به جماعت تبلیغی طرح کنند.
با در نظر داشت موضوعات مطرح شده در این گزارش، اسحاق حیدری رییس دفتر وزیر حج و اوقاف، می‎گوید که این وزارت تنها از فعالیت آن داسته از گروه‎های جماعت تبلیغی نظارت دارد که در چوکات یک مسجد و یا یک مدرسه مشخص فعالیت داشته باشند. وی اما افزود که دیده می‎شود گروه‎های جماعت تبلیغی مربوط به کدام مدرسه و یا مسجد خاص نبوده و اکثریت این گروه‎ها به شکل آزادانه فعالیت دارند. حیدری تأکید داشت که آن‎ها در تلاش اند در همکاری با ادارات ذیربط، یک پلان منظم در عرصه فعالیت گروه‎های جماعت تبلیغی طرح‎ریزی کنند.
در مورد منابع مالی گروه‎های جماعت تبلیغی نیز پرسش‎هایی مطرح بوده است، زیرا از یک سو فعالیت‎های گسترده و اجتماعات ده‎ها هزار نفری این جماعت نیاز به منابع کلان مالی دارد و از سوی دیگر ادعاهایی وجود دارد که خود اعضای این جماعت همه هزینه‎های شان را تأمین می‎کنند.
اما محمدرفیق شهیر، رییس شورای متخصصان و فردی که خود عضویت گروه جماعت تبلیغی را دارد، می‎گوید گروه‎های جماعت تبلیغی به هیچ گروه و سازمان دهشت‎افگنی و یا تروریستی وابسته نیست، بلکه فعالیت شان صرف به منظور آگاهی‎دهی پیرامون موضوعات اسلامی است. وی می‎افزاید که گروه‎های جماعت تبلیغی فقط از منابع مالی شخصی خود استفاده می‎کنند.

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد