اجتماعی

319
۲۱ حوت ۱۳۹۵
نویسنده: صمدعلی نوازش

فراخوان عمومی برای حفظ میراث‎های فرهنگی

در تقویم رسمی کشور، ۲۰ حوت، روز ملی حفاظت از میراث‎های فرهنگی، تعیین شده است. در همین ارتباط، مقام‎های وزارت اطلاعات و فرهنگ میگویند که افغانستان در کنار رسم و رواج‎های باستانی، دارای اماکن و آثار تاریخی و فرهنگی زیادی است که می‎تواند سبب رشد صنعت توریزم در کشور شود. این مقام‎ها اما تصریح می‎کنند که سال‎ها جنگ در کشور، آسیب‎های جدی به میراث‎های فرهنگی و آثار تاریخی کشور وارد کرده و دولت هنوز قادر نشده بخشی از آثار و امکان تاریخی و فرهنگی را زیر حفظ و مراقبت قرار دهد. با این حال، مسوولان وزارت اطلاعات و فرهنگ به خاطر حفظ و مراقبت بیشتر از میراث‎های فرهنگی و تاریخی کشور در صدد جلب حمایت مردم از این میراث‎ها برآمده و از رسانهها میخواهند در رابطه به تنویر افکار عمومی در رابطه به حفاظت از آثار باستانی و میراثهای فرهنگی بیشتر اطلاع‎رسانی کنند.
پوهنوال محمدرسول باوری، معین فرهنگی وزارت اطلاعات و فرهنگ و استاد پوهنتون کابل، در یک مصاحبه اختصاصی با کلید گفت: “اگر مردم در رابطه به حفاظت از آثار تاریخی با دولت همکار نباشند، دولت توانایی حفاظت و مراقبت از تمام آثار و میراثهای فرهنگی کشور را ندارد.” وی تصریح کرد که قبل از این از طریق نهادهای تعلیمی و تربیتی، درمورد اهمیت حفاظت از میراثهای فرهنگی، ذهنیت‎سازی میشد، اما این‎بار وزارت اطلاعات و فرهنگ میخواهد که رسانهها را به تنویر افکار عامه درمورد حفاظت و مراقبت از میراثهای فرهنگی، فرابخواند. باوری تأکید داشت که وزارت اطلاعات و فرهنگ به زودی در زمینه حفاظت و مراقبت از آثار تاریخی و میراث‎های فرهنگی با وزارت احیا و انکشاف دهات تفاهمنامهای را امضا خواهد کرد تا تمام ۳۵ هزار شورای مردمی که در وزارت احیا و انکشاف دهات راجستر هستند، در رابطه به حفاظت از میراثهای فرهنگی با وزارت اطلاعات و فرهنگ همکاری کنند. معین فرهنگی وزارت اطلاعات و فرهنگ در عین حال گفت که این وزارت میخواهد تفاهمنامه دیگری را با وزارت شهرسازی امضا کند تا براساس این تفاهمنامه آثار و اماکن تاریخی در شهرها، به کمک ادارات شهرسازی تحت بازسازی و مرمت قرار گیرد. همچنان به گفته وی، وزارت اطلاعات و فرهنگ با شاروالی کابل نیز در تفاهم شده است تا در رابطه به حفاظت از میراثهای فرهنگی، هم از لحاظ مالی و هم از لحاظ مسلکی، با این وزارت همکاری کند.
معین فرهنگی وزارت اطلاعات و فرهنگ میگوید که این یک امر مسلم است که حوادث طبیعی و گذشت زمان آثار و میراثهای فرهنگی را صدمه زده و به خطر مواجه میسازد. وی به طور مثال گفت که منار جام در ولایت غور، از جمله میراثهای فرهنگی جهانی به حساب میرود، اما از حادثات طبیعی به شدت متأثر شده است: “منار جام یکی از میراثهای فرهنگی جهانی به حساب میرود، اما براساس تحقیقات ما، این منار در اثر حوادث طبیعی دچار میلان ۲٫۵ سانتی‎متری شده است. ما درمورد آسیب‎پذیری آن بسیار نگران هستیم. هرچند متخصصان یونسکو گفته‎اند که این میلان بر اثر حادثات صورت گرفته و دیگر حرکت نخواهد داشت، با آن هم ما نگرانی خود را با ریاست جمهوری نیز شریک کردهایم تا درمورد حفظ و مراقبت این منار تدابیر جدیتری روی دست گرفته شود.”
براساس معلوماتی که مقام‎های وزارت اطلاعات و فرهنگ ارایه میدهند، از میان دهها هزار اثر تاریخی در کشور، تاکنون تنها ۵۰۰۰ قلم آن شناسایی شده است. به گفته پوهنوال رسول باوری، شناسایی آثار باستانی از دورههای خیلی گذشته به گونه غیررسمی صورت گرفته است، اما آغاز ثبت و راجستر آن‎ها، به شکل رسمی، به دوره حکومت امیر امان‎الله خان بازمی‎گردد.
معین فرهنگی وزارت اطلاعات و فرهنگ میگوید بعد از آن که قانون حفظ و مراقبت از میراثهای فرهنگی در بین سالهای ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۰ نافذ شد، از آن زمان به بعد ۱۴۵۰ اثر و میراث فرهنگی در کشور ثبت و راجستر شده و برای ۸۰۰ اثر تاریخی نیز معرفی‎نامه نوشته شده است.
جستجوها برای کشف و شناسایی آثار باستانی در مناطق مختلف کشور همچنان ادامه دارد که حفریات در معدن مس عینک لوگر را میتوان یکی از این موارد به حساب آورد. براساس معلوماتی که مقام‎های وزارت اطلاعات و فرهنگ ارایه میدهند، در معدن مس عینک دو گنجینه یکجا وجود دارد که شامل “گنجینه آثار باستانی” و “گنجینه مس” میباشد. معین فرهنگی وزارت اطلاعات و فرهنگ میگوید: “تا هنوز حفریات در این معدن به پایان نرسیده و دو سال است که ما محققان خود را به این محل برده‎ایم و متوجه شده‎ایم که در حدود ۱۲۵ سایت در این محل وجود دارد که  ۱۱۰ سایت آن مشخص شده، ۸ سایت آن در محلی است که هم مقدار مس در آن زیاد است و هم آثار باستانی زیادی دارد.”
باوری توضیح داد که این پروژه قبلاً توسط وزارت معادن و پترولیم پیش برده میشد، ولی بعد از آن که آثار باستانی از این محل کشف شد، پروژه مستقیماً تحت مدیریت وزارت اطلاعات و فرهنگ قرار گرفت تا به صورت مسلکی و قانونی جستجوی آثار باستانی در این معدن ادامه یابد. محمدرسول باوری خاطرنشان ساخت که وزارت اطلاعات و فرهنگ تا زمانی که مطمئن نشود آثار باستانی در این معدن کاملاً کشف شده است، زمینه برای استحصال مس مساعد نخواهد شد. او گفت: “اما این بدان معنا هم نیست که کار ما تا زمان لایتناهی ادامه مییابد بلکه بعد از اجرای یک پلان مشخص، حفاریهای ما به پایان خواهد رسید و زمینه برای استحصال مس فراهم خواهد شد.”

ترمیم آثار تاریخی
با توجه به این که میراثهای فرهنگی ما تا چه اندازه نیاز به ترمیم و بازسازی دارد، معین فرهنگی وزارت اطلاعات و فرهنگ، این میراثهای فرهنگی را از لحاظ ضرورت ترمیم به سه دسته تقسـیم مـیکنـد: ۱ – آثاری که در حال تخـریب شـدن جــدی است؛ ۲ – آثاری که به ترمیم سریع نیاز دارد؛ ۳ – آثاری که به ترمیم ابتدایی نیاز دارد.
هرچند مقام‎های وزارت اطلاعات و فرهنگ میگویند این وزارت در آن حد بودجه در اختیار ندارد تا مسوولیت ترمیم و بازسازی میراثهای فرهنگی را به دوش بگیرد اما به گفته آن‎ها، وزارت اطلاعات و فرهنگ، ترمیم و بازسازی میراثهای فرهنگی را اولویت‎بندی کرده و جهت ترمیم و بازسازی آن‎ها با دیگر نهادهای دولتی و موسسات فرهنگی وارد گفتگو میشود. پوهنوال محمدرسول باوری میگوید که وزارت اطلاعات و فرهنگ همین اکنون با شاروالی و برخی وزارتهای دیگر پروژههای ترمیم و بازسازی برخی از میراثهای فرهنگی را زیر دست دارد. وی در این زمینه از بازسازی قصر دارالامان یادآوری کرد که این پروژه به هدایت محمداشرف غنی، رییس جمهور و با استفاده از امکانات وزارت شهرسازی، اکنون در حال اجرا است. وی در عین حال از پروژه بازسازی چهل‎ستون یاد میکند که به همکاری موسسه فرهنگی آغاخان، تحت ترمیم قرار دارد. به همین شکل، وی از تکمیل شدن بازسازی باغ بابر نیز یاد میکند.
با این همه، معین فرهنگی وزارت اطلاعات و فرهنگ میگوید زمانی که شهر غزنی به حیث مرکز فرهنگی کشورهای اسلامی انتخاب شده بود، این وزارت بسیاری از میراثهای فرهنگی در این شهر را ترمیم و یا بازسازی کرد. اما به گفته وی، بازهم در این ولایت آثار زیادی موجود است که نیاز به ترمیم و مراقبت بیشتر دارد.
شهر غزنی با توجه به گذشته درخشان باستانی آن، در سال ۲۰۱۳ میلادی به حیث پایتخت فرهنگی کشورهای اسلامی، از سوی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی کشورهای اسلامی (آیسسکو) تعیین شد. پیشتر بشیر محمدی، رییس اطلاعات و فرهنگ ولایت غزنی، به کلید گفته بود که اگرچه شماری از آثار تاریخی شهر غزنی به خاطر انتخاب این شهر به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام، ترمیم و بازسازی شده است، ولی به دلیل استفاده مواد بی‎کیفیت در بازسازی این آثار، اکنون آثار مذکور دوباره در معرض تخریب قرار گرفته است. به گفته وی، انجنیران وزارت اطلاعات و فرهنگ، شماری از آثار تاریخی و فرهنگی این ولایت را سروی کرده و کار بازسازی آن‎ها بعداً آغاز خواهد شد.

تاراج آثار باستانی
بیش از چهار دهه جنگ، زیانهای زیادی را در عرصه فرهنگی به کشور به بار آورده که از جمله این زیان‎ها می‎توان به تخریب و تاراج آثار باستانی از موزیم ملی اشاره کرد. محمدرسول باوری، معین فرهنگی وزارت اطلاعات و فرهنگ، میگوید در دوران جنگ بیشترین آسیب به موزیم ملی رسیده است. او افزود: “براساس محاسباتی که صورت گرفته، ۷۵ درصد آثاری که در طول تقریباً ۸۰ تا ۱۰۰ سال در موزیم ملی جمع‎آوری شده بود، از دست رفته است. در طول جنگ‎ها، برخی از آثار تخریب شد و برخی دیگر به گونه سازمان‎یافته مورد غارت کشورهای دیگر قرار گرفت.”
به گفته باوری، برخی از اشخاص و کشورهای دوست، دوباره سعی کرده‎اند آثار باستانی ما را جمع‎آوری و به افغانستان برگردانند. باوری میگوید: “پاول بوخرر، محقق و باستان‎شناس، به تعداد ۱۳۰۰ قلم از آثار باستانی افغانستان را که در سویس جمع‎آوری شده بود، به افغانستان بر گردانده است. همچنان در این اواخر، ۱۰۸ قلم از این آثار که به غارت رفته بود، توسط کشور دوست ما جاپان جمع‎آوری شده و به افغانستان برگردانده شده است.”
در این حال، عین‎الدین صداقت، آمر موزیم‎داران موزیم ملی، نیز میگوید از حدود ۱۰۰ هزار اثر تاریخی که قبل از جنگهای تنظیمی در موزیم ملی موجود بود، ۷۰ هزار قلم آن تخریب شده و شماری از آن‎ها هم به یغما رفته است. به گفته عین‎الدین صداقت، بعد از سقوط طالبان از قدرت، افغانستان با برخی از کشورها، از جمله فرانسه و امریکا، قراردادهایی را به امضارساند که براساس اینقراردادها، حفریات رسمی در کشور آغاز شد و بعد از آن آثار تاریخی از هر ساحه باستانی به موزیم ملی انتقال یافته است.
عین‎الدین صداقت میافزاید براساس قراردادهایی که افغانستان با کشورهای مختلف دارد، اکنون آثار باستانی افغانستان در هر کشوری که شناسایی شود، به کمک پولیس بین‎المللی به افغانستان انتقال مییابد.  وی میگوید: “ما تقریباً بیش از ۲۰۰۰ اثر داریم که از کشورهای مختلف از جمله انگلستان به افغانستان انتقال یافته است.”
وقتی به موزیم ملی مراجعه شود دیده میشود که آثار تاریخی از دوره سنگ، برونز، یونان باختری، کوشانیها و دوره اسلامی در ویترینهای این موزیم به نمایش گذاشته شده است. براساس معلومات مسوولان موزیم ملی، اکنون در این موزیم، آثار تاریخی از دورههای مختلف وجود دارد که قدامت برخی از این آثار به ۵۰۰۰ سال قبل میرسد.

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد