تحقیقاتی

64
۱۴ حوت ۱۳۸۹
نویسنده:

شوراي عالي صلح؛ بازي سياسي يا آشتي سازي؟

شوراي عالي صلح در نخستین نشست‏هايش، ايجاد نمايندگي‏هاي ولايتي را يكي از اقدام‏هاي كارساز اين شورا دانست؛ اما آگاهان امور در همان زمان بر مؤثر بودن اين پروسه بي باور بودند.

اين بي باوري، بيشتر ناشي از عدم صلاحيت اين شورا در خصوص تأمين پيش شرط‏هاي طالبان، براي حضور در ميز مذاكره بود. خروج نيروهاي نظامي خارجي، تطبيق احكام اسلامي، عفوعمومي سران طالبان و… از جمله پيش شرط هايي است كه از جانب طالبان براي پذيرفتن مذاكره پيشكش مي گردد. كارشناسان امورسياسي براين باورند كه اين شورا در هماهنگي با نهادهاي ملي و بين‏المللي قرار ندارند؛ تا قادر به تحقق پيش شرط‏هاي مذاكره باشند.

با گذشت شش ماه ديده مي‏شود كه تلاش‏هاي اين شورا به جايي نرسيده و دستاورد خاصي از اين تلاش‏ها وجود ندارد. كارشناسان سياسي، اين نارسايي را ناشي از عدم توانمندي شوراي عالي صلح مي دانند.

احمد سعيدي، تحليلگر مسايل سياسي براين باور است كه اين نقيصه باعث گرديده؛ تا شوراي عالي صلح از آغاز تأسيس تاكنون، دستاورد مشخصي را نداشته باشد. وي مي افزايد: ” شش ماه از ايجاد شوراي عالي صلح توسط رئيس جمهور مي‏گذرد. اين شورا نه تنها دستاوردي نداشته، بلكه پاسخ مخالفان مسلح دولت به آنان توسط انفجار و انتحار و آدم كشي داده شده است.”

به نظر اين آگاه امور سياسي، مشكل اصلي شوراي عالي صلح اين است كه بسياري از اعضاي آن در جنايت‏هاي جنگي دست داشته و ايدهء آشتي خواهي براي شان خيلي قابل درك نمي باشند. به عقيدهء وي همانگونه كه طالبان طرف دار صلح نيستند، اعضاي اين شورا نيز زمينه‏هاي فكري حمايت از آشتي را دارا نمي باشند. اما معصوم استانكزي، رئيس دارلانشاي شوراي عالي صلح مدعي است كه اين شورا در شش ماه گذشته تماس‏هايي را با حلقه‏هاي مختلف گروه طالبان جهت مذاكره داشته است. ولي وي معتقد است كه شوراي عالي صلح به تنهايي نمي تواند كاري انجام دهد، بايد مردم نيز با اين شورا همكار باشند.

استانكزي از جزئيات تماس‏هاي صورت گرفته چيزي نگفته و دليل عدم ارائه تفصيلات را اين‏گونه بيان مي‏كند: “تفصيلات به اين خاطر گفته نمي شود كه بسياري وقت‏ها روي تفصيلات بحث و گفتگو صورت گرفته و بالاخره نتيجهء معكوس از آن تفصيلات به دست آمده است.” اما وي تصريح نمود كه “تماس‏هايي وجود دارد و زماني كه اين تماس‏ها به نتيجه‏ای معين برسند، مردم را در جريان قرار خواهيم داد.”

البته تنها تماس با مخالفان مسلح در برنامهء كاري اين شورا قرار ندارد. تاكنون صحبت‏هايي هم براي جلب همكاري كشورهاي ذيدخل خارجي نيز صورت گرفته است. ماه گذشته هيئتي از اين شورا به پاكستان سفر نمود. هرچند اين سفر مثبت خوانده شد؛ اما نتايج عيني آن چندان محسوس نبود.

در ماه جاري نيز برهان الدين رباني، رئيس اين شورا و هيئت همراه وي از ۲۲ تا ۲۵ فبروري از ترکیه ديدار و با مقام هاي عالي رتبهء آن كشور گفتگو كردند.

مهمت علي شاهين، رئيس مجلس تركيه در ديدارش با هيئت شوراي عالي صلح از مذاكرهء صلح ميان دولت افغانستان و مخالفان مسلح حمايت نموده و افزود كه پارلمان ترکیه امیدوار است تا روابط خود را با پارلمان افغانستان تقویت نماید.

سخنگوي اين شورا دستاورد اين سفر را مفيد خوانده و به اين مسئله اشاره نمود كه اكنون مسئلهء صلح در افغانستان به يك موضوع جهاني مبدل شده است.

احمد سعيدي در اين خصوص باورمند است كه اين روزها در مورد تعيين سرنوشت افغانستان سه بلاك عمدهء سياسي تعيين شده که يك بلاك آن پاكستان، تركيه و عربستان سعودي مي باشند. آنان مي خواهند سرنوشت افغانستان به دست پاكستان رقم بخورد.” به نظر وي بعضي از اعضاي شوراي عالي صلح نيز از اين طرح حمايت نموده و طرف‏دار تسليم شدن سرنوشت افغانستان به پاكستان مي باشند. از نظر سعيدي، بلاك دوم، امريكا و انگلستان اند كه خواهان ايجاد يك حكومت قوي در منطقه مي باشند. به عقيدهء اين تحليلگر مسايل سياسي، اين بلاك خواهان تشكيل يك حكومت قوي و رها از قيد دستورهاي پاكستان در افغانستان مي باشد كه بتواند در منطقه با كشورهاي همسايه رقابت كند. به عقيدهء اين كارشناس مسايل سياسي، بلاك سومي نيز در اين قضيه دست دارد كه ايران و روسيه مي باشند. به گفتهء وي “اين بلاك مي خواهد امريكا در افغانستان زمين گير شود. پايگاه نظامي در افغانستان ساخته نشود و جنگ در اين كشور ادامه يابد.” به نظر وي وجود اين بلاك هاي سياسي خارجي مانع از موفقيت شوراي عالي صلح خواهد شد. در نتيجه، وي هدف اصلي شوراي عالي صلح را امتياز طلبي و داخل نمودن حكومتي در درون حكومت مي داند تا خود شان به امتيازهاي مالي و سياسي برسند.

اما سعيدي، هدف سفر به تركيه را راه انداختن يك بازي بزرگ سياسي مي داند. وي ادامه مي‏دهد: “وقتي دفتر رسمي براي طالبان در تركيه ايجاد شود، آنان از نظر حقوق بين الدول به رسميت شناخته مي شوند. وقتي به رسميت شناخته شدند، آنان مي توانند در صورت تحمل خسارت در جريان جنگ، خواستار غرامت شده و تحت پوشش حمايت‏هاي حقوقي قرار گيرند.” به نظروي، اين شورا قبل از سفر به خارج از كشور، باید از مردم افغانستان مي پرسيدند كه نظر آنها در ارتباط به عملكرد شوراي عالي صلح چه بوده و مردم چه مي‏خواهند.

آمادگي يك جانبه براي مذاكره

تاكنون اين شورا در شماری از ولايت‏ها از جمله لغمان و كندز كميته‏هاي ولايتي خويش را فعال نموده است وهدف از ايجاد این نمایندگی‏ها، برقراري ارتباط و مذاكره با مخالفان مسلح دولت خوانده شده است.

رئيس دارلانشاي شوراي عالي صلح در حالي از دستاوردهاي اين شورا در خصوص پيشرفت مذاكره در راستاي تأمين صلح سخن مي گويد كه ميزان عمليات انتحاري و انفجاري مخالفان مسلح در اين اواخر شدت بيشتري يافته است. كندز از ولايت‏هايي است كه اين شورا نمايندگي ايجاد نمود، ولي انفجار خونيني که در مركز ثبت احوال نفوس اين ولايت رخ داد، نشان داد که مخالفان مسلح دولت به مذاكره علاقمند نیستند.

مردم، نیز با انتقاد از وضعيت كنوني، تمايل مخالفان مسلح دولت را در بارهء مذاكره اندك دانسته و تلاش‏هاي شوراي عالي صلح را بي فايده مي‏دانند.

داكترمصمم، يكي از شهروندان کشور به این نظر است كه افزايش فعاليت‏هاي تروريستي توسط طالبان، بی میلی آنان را به صلح نشان می‏دهد. به گفتهء وي:” زماني صلح امكان پذير خواهد بود كه هر دو طرف به صلح معتقد باشند. اكنون دولت به مخالفان مسلح خود وعدهء امتياز داده و به نوعي مشروعيت آنان را مي پذيرد. اما آنان اصلا حاضر به مذاكره نيستند.” به باور اين شهروند، “اينگونه برخورد دولت با مخالفان، نيروهاي امنيتي را نيز براي مبارزه در مقابل آنان بي انگيزه مي سازند.”

اين اظهارات در حالي صورت مي گيرد كه سخنگوي شوراي عالي صلح طالبان را “برادر” خطاب نموده و از آنان خواست تا در تأمين صلح نقش مثبت داشته باشند. سخنگوي اين شورا تصريح نمود:”  ما به برادران طالب خود مي گوييم كه قضيهء خود ما را بايد خود ما حل كنيم. تنها راه حل نيز اين است.” اين مقام شوراي عالي صلح در خصوص تأمين خواسته‏هاي آنان مي گويد: “ما در اولين اعلاميهء نشر شده پس از ايجاد شوراي عالي صلح گفته بوديم كه تمام خواسته‏ها و مطالبات مشروع مخالفان مسلح را مي پذيريم.”

اما كارشناسان اين اعلام آمادگي را مؤثر نمي دانند چرا كه اعلام آمادگي شوراي صلح يك جانبه بوده و طالبان تاكنون به ميزان صلاحيت اين شورا، نيز آگاهي كامل ندارند. اين مسئله باعث بي اعتمادي آنان به پروسهء صلح و مذاكره گرديده است.

عبدالحكيم مجاهد كه در زمان حكومت طالبان نماينده آنان در سازمان ملل بود، اكنون معاونت شوراي عالي صلح را به پيش مي برد. وي بدين باوراست كه بايد اول اعتماد سازي شده و فضاي اعتماد ميان دو طرف مذاكره تحكيم گردد. وي ياد آور شده است كه تماس‏ها، براي ايجاد جو اعتماد سازي با مخالفان مسلح شروع شده و اين روند ادامه مي يابد.

اما به عقيدهء ميراحمد سيرت كارشناس مسايل سياسي و استاد پوهنتون :”اين تلاش‏ها درصورتي نتيجه بخش واقع خواهد شد كه موضع طالبان انعطاف پذيرتر شده و منطق مذاكره در پاليسي آنان مشاهده شود، درحالي كه تاكنون اين نشانه در سياست آنان محسوس نيست.”

گروه هماهنگي عدالت انتقالي، نيز با انتقاد از عملكرد شوراي عالي صلح، عمليات انتحاري هفته‏هاي اخير را محكوم نمودند. اجمل بلوچ زاده عضو نهاد عدالت انتقالی، ايجاد شوراي عالي صلح را يك پروسهء سياسي مي داند. به گفتهء وي كار اين شورا به معناي اين است كه “يك قوا در داخل كشور است، قواي ديگري را وارد نموده و براي ايجاد ظرفيت براي آنان در نهادهاي نظامي نيز دچار مشكل خواهيم شد. در نتيجه، اين عمل تنش زا شده و باعث بروز جنگ‏هاي داخلي در كشور خواهد شد.”

انجنير يونس يكي ديگر از اعضاي گروه هماهنگي عدالت انتقالي، نيز با انتقاد از عملكرد اين شورا و نهادهاي مشابه آن، به موارد پرسش برانگيز اشاره مي كند. وي رهايي دو تن از رهبران طالبان توسط كمسيون تحكيم صلح را ياد آور شده مي گويد: ” ملا مسعود در سال ۲۰۰۴ از گوانتانامو در افغانستان آمد و به زودي در مقابل دولت و قواي ائتلاف وارد جنگ شد. وي درنهایت در پاكستان دستگير شد. ملا شهزاده، نیز در مي ۲۰۰۳ از گوانتانامو به افغانستان آورده شد و در مناطق جنوبي دوباره  به حیث قومندان در صفوف طالبان فعاليت را شروع نمود؛ تا اينكه دوباره دستگير شد.”

به نظر این نهاد ، شوراي عالي صلح در مذاکره با طالبان، به خواست مردم و قربانيان جنگ نکرده و هدف اصلي اعضای این شورا، بر امتيازگيري‏هاي سياسي متمرکزشده است.

به اين ترتيب، بايد ديد كه تلاش‏هاي شوراي عالي صلح از درون بن بست‏هاي موجود، چگونه به راه حل معقول دست يافته و مخالفان مسلح دولت را متقاعد به حضور در ميز مذاكره خواهد كرد.

 

 

 

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد