تحقیقاتی

1342
۲۷ جوزا ۱۳۹۶
نویسنده: داود کاظمی

شناسایی بیش از صد مشکل تخنیکی در بند سلما

مسوولان حوزه دریایی هریرود – مرغاب، در بند سلما، بیش از ۱۰۰ مشکل تخنیکی را تشخیص داده‎اند. این مشکلات پس از بررسی هیأتی از این اداره از چگونگی اجرای پروژه بند سلما توسط یک شرکت هندی، مشخص شده است.
پیشتر این شرکت گفته بود کار بند سلما به پایان رسیده و آماده تحویل‎دهی به دولت افغانستان است.
رییس حوزه دریایی هریرود – مرغاب می‎گوید پیش از آن که شرکت هندی نتایج کارش به دولت افغانستان را تحویل دهد، آن‎ها هیأتی را برای ارزیابی بند سلما توظیف کردند و در نتیجه مشخص شد که بیش از ۱۰۰ مشکل تخنیکی در آن موجود است. نوراحمد بارز به کلیدگروپ گفت: “شرکت واکوس (شرکت اجراکننده پروژه) ادعا داشت که هیچ مشکل تخنیکی در بند سلما وجود ندارد، اما هیأت بررسی مشکلات بند سلما که از جانب افغانستان موظف شده بود، مشکلات موجود در بند سلما را عملاً به سرکنسول هند در هرات و نماینده وزرات خارجه هند در افغانستان، معرفی کرد.”
رییس حوزه دریایی هریرود مرغاب می‎گوید بر بنیاد بررسی آن‎ها، این مشکلات شامل نشست یک قسمت از بند سلما، وجود یک سنگ بزرگ در قسمت پایین بند، غیرمنظم بودن فشار آب بالای توربین‎ها، وجود مشکلات در بعضی از دستگاه‎ها برای مشخص ساختن میزان حرارت، میزان آب ورودی و چندین مورد دیگر است. بارز اگرچه این مشکلات را کوچک عنوان کرد ولی تأکید داشت که اداره هریرود – مرغاب توانایی برطرف ساختن این مشکلات را ندارد: “نبود گیچ برای تثبیت آمار و ارقام، نبود فشارسنج و حرارت‎سنج، مشخص نبودند مقدار آب ورودی و آب خروجی، از جمله مشکلاتی است که هیچ کدام به عنوان یک مشکل تخنیکی، بسیار بزرگ نیست، اما ما نه بودجه برای حل این مشکلات داریم و پرسونل تخنیکی هم نداریم که این مشکلات را ارزیابی کند.” بارز خاطرنشان می‎سازد که مشکلات امنیتی در مسیر رفت و آمد کارمندان هندی و افغان به بند سلما، از عوامل عمده کندی روند رسیدگی به مشکلات تخنیکی این بند است.
اما شماری از انجنیران بروز بعضی از مشکلات تخنیکی در بندهای بزرگ آب را پس از افتتاح و پایان دوره آزمایشی، یک امر عادی قلمداد می‎کنند. انجنیر‎بشیراحمد شیوا می‎گوید که بعضی از مشکلات تخنیکی در بندهای آب، پس از رهاسازی آب از بند و فعالیت توربین‎ها مشخص می‎شود. شیوا تأکید دارد پیش از آن که بندهای آب افتتاح شود، باید مورد آزمایش قرار گیرد تا مشکلات این چنینی آن‎ها برطرف شود.
از سوی دیگر بند سلما به دلیلی مورد بهره‎برداری قرار نگرفته است که آب در مخزن آن به حد اعظمی‎اش نمی‎رسد. این مشکل به نوبه خود باعث کاهش مقدار خروجی آب از بند سلما شده و آسیب زیادی به کشت و زراعت مردم وارد کرده است.
مسوولان حوزه دریایی هریرود – مرغاب می‎گویند که آن‎ها به دنبال نگرانی دهقانان از کم‎آبی و خشک شدن مزارع شان، آب بند سلما را به سمت هریرود هدایت کردند، ولی با آن هم آب خروجی این بند برای کشت و زراعت در اطراف این دریا کافی نیست. نوراحمد بارز می‎گوید برای آبیاری زمین‎های زراعتی در ساحات زیر آب بند سلما، لازم است روزانه ۲۰۰ مترمکعب آب از این بند خارج شود، در حالی که شرکت هندی می‎گوید نباید بیش از ۶۳ مترمکعب آب از بند مذکور خارج گردد. بارز تصریح کرد که فشارهای اداره هریرود – مرغاب و وزارت انرژی و آب، بر نمایندگان هند و شرکت واکوس، به هدف خروج آب بیشتر از بند سلما، سبب ناراحتی آن‎ها شده است.
شرکت واکوس هندی به دلیلی مخالف خروج بیشتر آب از بند سلما است که هنوز آب در مخزن این بند به حداعظمی خود نرسیده است. این شرکت تصمیم دارد با رسیدن سطح آب در حد تعیین شده آن، بند مذکو به بهره‎برداری سپرده شود. گنجایش مخزن بند سلما ۶۰۰ میلیون مترمکعب آب است. بارز می‎گوید تنها یک متر باقی مانده است که سطح آب در این بند به حد اعظمی خود برسد. در صورتی که شرکت واکوس اجازه دهد آب بیشتری از بند سلما خارج شود، در آن صورت یک سال باید انتظار بکشد تا سطح آب به حد اعظمی خود در مخزن آن برسد.
از دیگر مشکلات تخنیکی در مدیریت آب بند سلما، نبود سربندهای معیاری در مسیر هریرود است که آب این بند در آن جاری می‎شود. بر بنیاد سخنان رییس اداره دریایی – هریرود مرغاب، در مسیر هریرود حدود ۱۲۰ سربند وجود دارد که از این میان تنها ۹ سربند آن معیاری و متباقی آن‎ها غیرمعیاری است. این سربندها وظیفه کنترول و مدیرت آب‎های جاری در بستر هریرود را به عهده دارد.
حبیب‎الرحمان پدرام، عضو شورای ولایتی هرات، می‎گوید که نبود سربندهای معیاری در مسیر هریرود سبب شده تا باشندگان ساحات نزدیک به بند سلما مانع عبور آب از سربندهای این مناطق شوند و به همین دلیل آب به ولسوالی‎های پایین‎دست نرسد. به گفته پدرام، کانال‎ها و سربندهای جانبی بند سلما هنوز ساخته نشده و به همین دلیل آبی که از این بند رها می‎شود، به گونه درست، هدایت و مدیریت نمی‎شود.
فاصله میان بند سلما در ولسوالی چشت تا آخرین ولسوالی مسیر هریرود ۲۰۰ کیلومتر است. ولسوالی‎های پایین‎دست بند سلما در مسیر هریرود، کهسان، غوریان و زنده‎جان اند. اکنون بیشتر دهقانان این سه ولسوالی شکایت دارند که مزارع آن‎ها به دلیل خشک‎سالی و کمبود آب نابود شده است.
مسعود، یکی از زارعان ولسوالی غوریان است که ادعا دارد در سال جاری بیش از نیم تن حاصلات گندم وی به دلیل کم‎آبی از بین رفته است. او می‎گوید که این چندمین سال است که زمین‎های زراعتی آن‎ها، به دلیل کم‎آبی، زیر کشت قرار نگرفته است.
شماری از باشندگان ولسوالی غوریان شغل دهقانی را ترک کرده‎اند. غلام‎نبی می‎گوید که او به دلیل خشک‎سالی پیشه دهقانی را رها کرده است. این مرد فعلاً یک دکان مواد غذایی در بازار غوریان دارد. او گفت که شمار بیشتر دهقانان غوریان از شغل دهقانی دست کشیده‎اند. او می‎گوید که کار هیأت‎ها برای توزیع عادلانه آب بند سلمان غیرمؤثر بوده است.
از طرف دیگر، ده درصد آب جاری بند سلما در مسیر هریرود ضایع می‎شود. علت این مشکل نبود سربندهای معیاری آب در این مسیر است. رییس اداره زراعت هرات می‎گوید که نرسیدن آب بند سلما به ولسوالی غوریان سبب شده تا بیش از ۵۰ درصد کشت‎زارهای آبی این ولسوالی از بین برود. عبدالصبور رحمانی افزود که محصولات زراعتی ولسوالی‎های کهسان، زنده‎جان و گذره هم به دلیل کم‎آبی آسیب دیده است.
با این حال، آگاهان امور، ایجاد دو کانال در دو جناح دریای هریرود را راه حلی برای استفاده مؤثر از آب بند سلما می‎دانند. فقیراحمد بیانگر می‎گوید که توزیع آب برای هشت ولسوالی مسیر هریرود در کتاب مولانا عبدالرحمان جامی مشخص شده است. ولی به گفته بیانگر، با بهره‎برداری از آب بند سلما، در مورد حق آبه‎های هر ولسوالی و میزان آبی که باید توزیع شود، تجدید نظر گردد. بیانگر گفت که عدم مدیریت درست آب جاری در مسیر هریرود سبب خواهد شد تا حقوق باشندگان ولسوالی‎های گذره، انجیل، زنده‎جان، کهسان و غوریان پایمال شود.
رییس اداره هریرود – مرغاب می‎گوید که هم اکنون کار برای بررسی ظرفیت کانال‎ها و میزان آب ورودی به سربندها، به هدف تجدید نظر حق آبه‎های هر ولسوالی جریان دارد. بارز بیان داشت که این اداره کارمندانش را برای بررسی نوع کشت‎زارهای هر ولسوالی‎، میزان آب مورد ضرورت، میزان آب موجود در کانال‎ها و ظرفیت کانال‎ها و سربندها در ولسوالی‎های واقع در امتداد هریرود توظیف کرده است. او گفت به دنبال مشخص شدن نتایج کار این افراد، درباره حق آبه‎های هر ولسوالی تصمیم گرفته خواهد شد.

درگیری دهقانان
محمدیوسف که باشنده غوریان است، می‎گوید چندین بار همراه با باشندگان ولسوالی‎های بالادست بند سلما در مورد باز کردن سربندها و جاری ساختن آب گفتگو کرده‎اند اما گفتگوهای شان نتیجه‎ای در پی نداشته است. از طرف دیگر، شماری از مردم ولسوالی‎های نزدیک به این بند می‎گویند در برخی مواقع که آب بند سلما در زمان ترمیم این بند جاری نمی‎شود، آن‎ها نیز با مشکل کم‎آبی مواجه می‎شوند.
عبدالقاسم یکی از باشندگان ولسوالی اوبه هرات می‎گوید دهقانان این ولسوالی مطابق با نیازمندی‎های شان آب جاری بند سلما در بستر هریرود را استفاده می‎کنند و پس از رفع احتیاجات شان، آب را از سربندها رها می‎سازند. وی می‎گوید هنگام استفاده از آب بند سلما، با زمین‎داران ساحات بالادست به جنجال روبه‎رو می‎شوند و زمانی که مردم پایین‎دست به باز کردن سربندهای آب اقدام می‎کنند، دو طرف با یکدیگر درگیر می‎شوند. او گفت تاکنون این درگیری‎ها کشته و زخمی در پی نداشته است.
محمدسردار بهادری، مسوول کمیته نظارت شورای ولایتی هرات، می‏گوید توزیع ناعادلانه آب همه ساله باعث ایجاد جنجال‎ها میان مردم این ولایت شده است. او گفت در صورتی که ولسوالی‎های بالادست حاضر به رهاسازی آب نشوند، احتمال دارد باشندگان ولسوالی‎های پایین‎دست به خشونت متوسل شوند.
اما نوراحمد بارز می‎گوید مشکل عمده آن‎ها، عدم همکاری باشندگان ولسوالی‎های بالادست بند سلما با اداره حوزه دریایی هریرود مرغاب است. بارز افزود که آن‎ها چندین نشست با بزرگان این ولسوالی‎ها داشته‎اند که پس از رهاسازی آب بند سلما، مانع جاری شدن این آب توسط سربندهای سنتی شان نشوند. به گفته او، باشندگان ولسوالی‎های بالادست تاکنون به این گفته‎ها عمل نکرده اند.
با این حال، سخنگوی والی هرات از ایجاد شورای‎های مردمی برای توزیع عادلانه آب بند سلما خبر می‎دهد. جیلانی فرهاد می‎گوید وظیفه این شوراها همکاری با اداره محلی در جهت توزیع عادلانه آب است.

کمبود بودجه
شکایت‎ها از عدم اعمار سربندهای معیاری در مسیر هریرود در حالی مطرح می‎شود که به گفته رییس حوزه دریایی هریرود – مرغاب، ساخت سربند و کانال‎های این مسیر نزدیک به یک میلیارد دالر بودجه نیاز دارد. به گفته بارز، حکومت فعلاً توان پرداخت این بودجه را ندارد.
با این حال، اداره محلی هرات از ارسال طرح ساخت ۳۰۰ کیلومتر کانال به مرکز کشور خبر می‎دهد. جیلانی فرهاد می‎گوید در نشستی که والی هرات با رییس جمهور داشته است، این طرح را با غنی شریک کرده که مورد استقبال او قرار گرفته است.
بصیر عظیمی، سخنگوی وزارت انرژی و آب، می‎گوید تاکنون پلان جامعی برای ساخت کانال‎ها و سربندها در مسیر هریرود وجود ندارد و این وزارت تلاش دارد در سال ۹۶ این مشکل را رفع کند. به گفته عظیمی، ساخت سربندها و کانال‎ها هزینه زیادی را در بر می‎گیرد و وزارت انرژی و آب در چند سال آینده به دنبال پیدا کردن منابع مالی برای اجرای این پروژه‎ها خواهد بود.
اما رییس اداره حوزه دریایی هریرود – مرغاب تأکید دارد که آن‎ها امسال طرح ساخت دو یا سه سربند در چند ولسوالی هرات را روی دست گرفته‎اند. نوراحمدبارز گفت که فشارهای زورمندان محلی و شوراهای مردمی باعث شده که این سربندها به جای اعمار در ولسوالی‎های بالادست، در ولسوالی‎های پایین‎دست ساخته شود. بارز با اشاره به طرح ساخت سربند شکیبان در ولسوالی زنده‎جان گفت که این گونه سربندها باید در ولسوالی‎های بالادست ساخته می‎شد.

امنیت
رییس اداره حوزه دریایی هریرود – مرغاب می‎گوید برای جلوگیری از تخریب بند سلما توسط مخالفان مسلح دولت، تعداد محافظان این بند را دو برابر ساخته‎اند.‎ بند سلما در ولسوالی چشت موقعیت دارد؛ ولسوالی که مخالفان مسلح دولت نیز در آن حضور دارند. به گفته بارز، برای تأمین بهتر امنیت بند سلما، پنج کیلومتر دیوار محافظتی فلزی در چهار طرف این بند اعمار شده و همچنان چندین پایه کمره امنیتی در بخش‎های مهم بند کار گذاشته شده است.
ولسوالی چشت هرات هم‎مرز با ولایت‎های ناامن بادغیس و غور است. فرهاد خادمی، ولسوال چشت، می‎گوید در گذشته، گروه‎های مخالف مسلح دولت، از طریق این دو ولایت تا نزدیکی بند سلما تردد داشتند، ولی حالا مسیر تردد آن‎ها بسته شده است. خادمی افزود تا ده کیلومتری بند سلما هیچ‎گونه تحرکی از سوی مخالفان مسلح دولت دیده نمی‎شود.
سخنگوی قومندانی زون ۶۰۶ انصار در ولایت هرات حضور مخالفان مسلح دولت در ساحات دورتر از بند سلما را تأیید می‎کند. عبدالروف احمدی تأکید دارد در صورت نیاز، برای تأمین امنیت بند سلما، نیروهای بیشتری را اعزام خواهند کرد. طرح ساخت بند سلما در دوره سردارمحمد داودخان ریخته شده بود، ولی به دلیل مشکلاتی، از جمله جنگ، این طرح عملی نشد. این بند پس از چهار دهه سال گذشته توسط رهبران افغانستان و هنـــد افتـتــاح شـد. محمداشرفغنی، رییس جمهور، پارسال اعلام کرد برای ساخت این بند ۳۰۰ میلیون دالر هزینه شده است.

 

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد