تحقیقاتی

218
۱۴ حوت ۱۳۹۵
نویسنده: شعیب تنها شکران

سیر حیات وحش حوزه غرب به سمت نابودی

حیات وحش حوزه غرب، در نتیجه شکار گسترده و قاچاق پرندگان و حیوانات نادر، در حال نابودی است. حامدکرزی، رییس جمهور پیشین کشور، طی دو فرمان و یک حکم در سال‎های ۱۳۸۳ و ۱۳۸۹ خورشیدی، به هدف حفظ حیات وحش، شکار و قاچاق پرندگان و حیوانات کمیاب را ممنوع اعلام کرده بود. در این فرمان‎ها از نهادهای امنیتی خواسته شده با شکارچیان و قاچاقچیان پرندگان و حیوانات نادر مطابق قانون برخورد کنند. اما تحقیقاتی که کلیدگروپ در حوزه غرب انجام داده است، نشان می‎دهد که شکارچیان کماکان مصروف شکار خود هستند و نیروهای پولیس سرحدی نیز موفق به بازداشت حتا یک قاچاقچی هم در این زمینه نشده‎اند. معلومات این گزارش تحقیقی بر پایه مصاحبه با مسوولان ادارات محیط زیست ولایت‎های حوزه غرب به دست آمده است. طبق معلومات آن‎ها، پرندگان و حیوانات نادر در این حوزه، بیشتر از سوی طالبان، افراد مسلح غیرمسوول و مردم محل، شکار و به کشورهای ایران، پاکستان و عربستان قاچاق می‎شوند. در این گزارش، آخرین فهرست حیوانات و پرندگان ممنوع‎الخروج که در سال ۱۳۸۸ از سوی کمیته اجرایی حیات وحش وزارت زراعت و مالداری تهیه شده است، نیز آورده شده است. در فهرست حیوانات و پرندگان ممنوع‎الخروج نام‎های تازی افغانی، گرگ، سلامندر پغمان، قاز حسینی، شاپرک، میش مرغ (توق دارو)، باز، خـرس سیــاه، مـارخــور، آهــوی خـتـن، گــوسفـنـد مارکـوپولو، خرس نسواری، آهــوی ســـرخ، تــازی پلــنـگ، پـلــنـگ بــرفــی، پلـنــگ معـمـولـی، سیـاه گــوش، پـشـک دشــتــی، پــشـک جنـگـلـی، پشــک کــوهــی، پشـک بنگالی، پشک قره‎قل، روباه قرسک، خرگوش،مرغابیکلهسفید، عقاب شاهی، آهویغزال، کرگس مصری، روباه خاکی، گـوزن بــاختـری، کفتار، لمـنـح، مـــرغـابـی مـرمــری، دلــه خــفـک، خـفـاش، عقاب پالاس و گوسفند قره‎قل به مشاهده می‎رسد.  اما مقام‎های مسوول در حوزه غرب می‎گویند که اکثریت پرندگان و حیوانات یاد شده در این فهرست، از سال‎ها بدین‎سو مورد شکار قرار گرفته و قاچاق شده‎اند. به ادعای آن‎ها، هم اکنون نسل اکثریت این حیوانات و پرندگان با خطر انقراض روبه‎رو است. از طرف دیگر، رفت و آمد شکارچیان عرب به ولایت فراه، به نگرانی‎ها درباره شکار و قاچاق پرندگان و حیوانات نادر در این ولایت افزوده است. مقام‎های محلی اما می‎گویند که این عرب‎ها به هدف نسل‎گیری و تکثیر نسل پرندگان نادر و چند نوع حیوان اهلی به این ولایت در رفت و آمد هستند.
احمدفرید بختور، عضو شورای ولایتی فراه، می‎گوید کــه عــرب‎هــای شـکارچــی بــه دعـــوت رسـمـــی محمدآصف ننگ، والی فراه، به این ولایت در رفت و آمد می‎باشند. وی افزود که مقام‎های محلی فراه از این ناحیه صدها هزار دالر سود به دست آورده‎اند. اما ننگ مدعی است که شکارچیان عرب به هدف سرمایه‎گذاری در بخش تکثیر نسل پرندگان و حیوانات نادر به این ولایت می‎آیند. به گفته وی، در پنج سال گذشته، این افراد، زیر نام یک موسسه خصوصی با نام “الغرافه” حدود ۱۶۰ ملیون دالر در این ولایت سرمایه‎گذاری کرده‎اند. ننگ تأکید داشت که پرندگان و حیوانات نادر در فراه، طبق یک “قانون خاص” شکار می‎شوند.
مـوضـوع ایــن کــه مــوسـسـه عربی “الغرافه” در کدام بخش‎ها در ولایت فراه سرمایه‎گذاری کرده است را با محـمدناصــر مهــری، سخنـگـوی والی فراه، در میان گذاشته‎ایم. او در گفتگو با کلیدگروپ بیان داشت که موسسه مذکور به هدف تأسیس باغ وحش، ساخت کلینیک برای تداوی معتادان، اعمار میدان هوایی، ایجاد فارم درخت خرما، احداث فارم پرورش بعضی از انواع حیوانات در ساحه ۳۰ هزار جریب زمین، ساخت یک پارک ملی و اعمار یک باب مسجد جامع، دست به سرمایه‎گذاری در فراه زده‎ است. به گفته مهری، این موسسه پس از شکار و پرورش یک نوع پرنده با نام “توق دارو”، ۳۷۰ بال از این نوع پرنده را به دامان طبیعت فراه رها کرده است.
در همین رابطه، عبدالولی مدقق، معاون پالیسی و روابط بین‎المللی اداره ملی حفاظت از محیط زیست کشور، به کلیدگروپ گفت که این اداره با موسسه الغرافه تنها در بخش ایجاد یک مرکز مدرن برای تکثیر پرندگان نادر در فراه به تفاهم رسیده است. مدقق اما تأکید داشت از آن جایی که شکار پرندگان کمیاب در افغانستان ممنوع است، این اداره با هیچ فرد و یا موسسه‎ای در پیوند به شکار این پرندگان، قرارداد و تفاهمنامه امضا نکرده است.
در کنار این بحث‎ها، یک ادعای دیگر نیز مطرح است و آن این که عرب‎ها با شکار پرنده “توق دارو” در فراه، سعی در استفاده از سنگدان این پرنده به عنوان یک خوراکی مغذی در بخش بازتوانی جنسی دارند. این مطلب را باران عثمانی، رییس سابق اداره محیط زیست فراه، در گفتگویی که با کلیدگروپ داشت، مطرح کرد. وی گفت: “عرب‎ها توسط پرندگان شکاری شان، از جمله باز و شاهین، پرنده توق دارو را شکار می‎کنند؛ طوری که مقداری از گوشت این پرنده را به باز یا شاهین شان می‎دهند و سنگدان آن را که گفته می‎شود برای بازتوانی جنسی مفید است، مورد استفاده قرار می‎دهند.” عثمانی همچنان افــزود: “ایــن عــرب‎ها که در رأس آن‎ها، شیوخ قطری قـرار دارنـد، یـک فــارم پرورش حیوانات و پرندگان نادر را در فراه با مساحت ۸۰۰ جریب زمین اعمار کرده‎اند که از مجموع حیوانات تربیه شده در این فارم، یک سوم آن‎ها را به عربستان انتقال می‎دهند.” اما منان متین، رییس زراعت فراه، هشدار می‎دهد در صورت استفاده سوء عرب‎ها و موسسه الغرافه از تفاهمنامه دوجانبه، با آن‎ها برخورد قانونی صورت خواهد گرفت.
این در حالی است که برکت‎الله بشیری، رییس اداره محیط زیست فراه، با ابراز نگرانی درباره شکار حیوانات نادر، می‎گوید در حال حاضر نسل چندین حیوان در این ولایت منقرض شده است. به گفته برکت‎الله بشیری، نسل گوره‎خر، پلنگ و شیر که بیشتر در دشت بکواه و ولسوالی لاش جوین فراه زندگی می‎کردند، در جریان سال‎های اخیر از بین رفته است. بشیری می‎گوید که اکثریت این حیوانات، پس از شکار، به پاکستان قاچاق شده اند.
حیات وحش هرات نیز روزگار خوبی ندارد و نسل اکثریت حیوانات وحشی و همچنان پرندگان نادر در این ولایت منقرض شده و یا در حال از بین رفتن است. نثاراحمد امینی، آمر منابع طبیعی ریاست زراعت هرات، می‎گوید در حال حاضر، نسل بعضی از پرندگان و حیوانات وحشی از قبیل گرگ، خوک، روباه، کفتار، گربه‎های وحشی، پلنگ، نخچیر، آهو، خرگوش، توهو، باز، سیاه سینه، مینا و کبک در این ولایت در حال انقراض است. وی افزود که این حیوانات و پرندگان در ولسوالی‎های چشت، اوبه، کشک کهنه، غوریان، زنده جان و شیندند، توسط شکارچیان و قاچاقچیان هدف قرار گرفته و این وضعیت تهدیدی برای حیات وحش هرات تلقی می‎شود. رییس اداره محیط زیست هرات نیز شکار و قاچاق این حیوانات و پرندگان در این ولایت را تأیید می‎کند. نصیراحمد فضلی، می‎گوید که این حیوانات توسط برخی از تاجران و باشندگان این ولسوالی‎ها شکار و به بیرون از هرات قاچاق می‎شوند. وی افزود که هم اکنون نسل پرنده “مینا”، به دلیل قاچاق آن به ایران، در معرض نابودی قرار گرفته است. فضلی گفت: “هر یک از جوجه‎های مینا توسط باشندگان محل به قیمت ۲۰۰ تا ۳۰۰ افغانی خریداری می‎شود و روزانه صدها جوجه این پرنده به دکانداران داخل هرات فروخته می‎شود. این جوجه‎ها، سرانجام به شکل عمده، به کشورهای همسایه از جمله ایران قاچاق می‎شوند.”
رییس اداره محیط زیست هرات تصریح کرد که عدم آگاهی مردم از اهمیت این پرندگان و حیوانات، منجر به منقرض شدن نسل آن‎ها شده است.
در هرات، تنها موضوع قاچاق حیوانات وحشی و پرندگان نادر نگران کننده نیست، بلکه قاچاق حیوانات اهلی از این ولایت به مقصد ایران و پاکستان نیز سبب نگرانی اداره زراعت و مالداری هرات شده است. به گفته مسوولان این اداره، گوسفند، گاو و شتر دو کوهانه، از جمله‎ مواشی اند که از هرات به پاکستان و ایران قاچاق می‎شوند. محراب‎الدیناحمدی، آمـر مــالــداری ریـاست زراعت هرات به کلیدگروپ گفت که اکثریت مالداران، مواشی خود را به دلیل خشک‎سالی و ناامنی به فروش می‎رسانند و سپس قاچاقچیان این حیوانات را به بیرون از کشور انتقال می‏دهند. وی از دولت خواست با ایجاد فارم پرورش برای حیوانات اهلی نادر، زمینه بقا و تکثیر نسل این حیوانات را فراهم و مانع قاچاق آن‎ها به دیگر کشورها شود. این در حالی است که معاون شورای ولایتی هرات، مسوولان و کارمندان ادارات دولتی را نیز به دست داشتن در شکار و قاچاق حیوانات و پرندگان نادر متهم می‎سازند. توریالی طاهری به کلیدگروپ گفت: “خود مقام‎های دولتی با استفاده از تفنگ‎های شکاری و نظامی در سطح قریه‎ها و مناطق کوهستانی حیوانات را شکار می‎کنند و دولت تاکنون هیچ توجهی در این زمینه نداشته است.”
طاهری همچنان نیروهای پولیس ســرحــدی حوزه غرب را مورد انتقاد قرار داد و افزود که آن‎ها در زمینه جلوگیری از قاچاق حیــوانات و پــرنـدگان کمیاب، دست‎آورد مشخصی نــداشته‎اند. در واکنش به این انتقاد، محمــدجمـعـه عــدیل، قومندان زون ۷۰۵ سرحدی در غرب کشور، گفت که پولیس سرحدی برای جلوگیری از قاچاق انسان، مواد مخدر، اسلحه و حیوانات و پرندگان نادر، تمام تدابیر لازم را روی دست گرفته است. عدیل اما تصریح کرد تا هنوز فرد و یا گروهی در پیوند به قاچاق حیوانات و پرندگان کمیاب از سوی پولیس سرحدی این حوزه بازداشت نشده است. با این حال، عبدالولی مدقق، معین پالیسی و روابط بین‎المللی اداره ملی حفاظت از محیط زیست، می‎گوید که این اداره برای مدیریت و جلوگیری از شکار حیوانات و پرندگان نادر، پیش‎نویس قانونی را آماده کرده‎است که با اجرای آن از شکار و قاچاق این حیوانات جلوگیری خواهد شد. وی افزود که پیش‎نویس این قانون در جلسه کابینه نیز ارایه شده است. شکار حیوانات و پرندگان نادر در بادغیس نیز به یک دردسر جدی برای اداره محیط زیست این ولایت تبدیل شده است. میرویس پوهمل مشکوانی، رییس اداره محیط زیست بادغیس، می‎گوید در بیشترین موارد شکار و قاچاق این پرندگان و حیوانات، گروه طالبان و افراد مسلح غیرمسوول دست دارند. وی افزود که “باز”، پرنده‎ای است که بیشتر هدف شکار قرار می‎گیرد. محل زیست این پرنده در بادغیس، ولسوالی‎های جوند، قادس، بالامرغاب و بند سبزک است.کلیدگروپ در این گزارش تحقیقی با یک تن از قاچاقچیان پرندگان و حیوانات نادر در غرب کشور نیز گفتگو کرده است. او نخواست که نامش در گزارش ذکر شود. این قاچاقچی پرندگان و حیوانات نادر در حوزه غرب گفت سالانه ده‎ها بال مینا و باز را از ولایت‎های بادغیس، فراه و هرات به دام انداخته و سپس به ایران و پاکستان انتقال می‎دهد. او افزود از این راه پول قابل توجهی به دست می‎آورد. قاچاقچی مذکور تصریح کرد از مجموع ۲۰ یا ۳۰ بال مینا و بازی را که وی به ایران انتقال می‎دهد، تنها ۱۰ بال آن زنده می‎ماند و متباقی آن‎ها در مسیر راه جان می‎دهند. شکار و قاچاق پرندگان و حیوانات نادر در حالی حیات وحش حوزه غرب کشور را به مخاطر انداخته است که مسوولان ادارات محیط زیست در این حوزه از کمبود پرسونل و مشکلات ساختاری در این ادارات شکایت دارند. آن‎ها می‎گویند در صورتی که نمایندگی‎ اداره محیط زیست در ولسوالی‎ها نیز ایجاد شود، جلو شکار و قاچاق پرندگان و حیوانات نادر نیز گرفته خواهد شد. معین پالیسی و روابط بین‎المللی اداره ملی حفاظت از محیط زیست این مشکل را می‎پذیرد و در عین حال تأکید دارد در سایر ادارات دولتی نیز کمبود تشکیلات محسوس است. عبدالولی مدقق اما افزود که ادارات محیط زیست باید با تمام ادارات دولتی در سطح شهرها و ولسوالی‏ها در ارتباط باشند و از این طریق در قسمت حفاظت از محیط زیست تلاش کنند. مدقق همچنان خاطرنشان ساخت که شکار و قاچاق پرندگان و حیوانات نادر در کشور اخیراً افزایش یافته است، اما دست‎آورد نیروهای پولیس در زمینه بازداشت شکارچیان و قاچاقچیان اندک است.

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد