سیاسی

63
۲۷ حمل ۱۳۹۰
نویسنده:

رفتن پتريوس؛ گامي به پيش يا بن‏بست استراتیژيك؟

در تابستان سال جاري، جاي جنرال ديويد پتريوس را يك نظامي كهنه كار ديگري بنام جنرال الن خواهد گرفت كه اكنون معاون قومندان پايگاه نظامي “سنت كام” در امريكا مي باشد.

اين مطلب را روزنامه آسوشيتدپرس فاش نموده و از تصميم مقامات نظامي ايالات متحده امريكا در انتقال پتريوس به اروپا براي پيش‏برد قومنداني نظاميان متفقين فعاليت خواهد كرد. جاي معاون اين جنرال نظامي را نيز جنرالی ديگري بنام “كرتسس كاروتي” پرخواهد كرد كه در حال حاضر، قومندان قرارگاه نظامي “لوييس مك كورت” در واشنگتن مي باشد.

جابه جايي جنرالان امريكايي در افغانستان منحصر به مورد خاص كنوني نبوده و سال گذشته نيز پتريوس طي يك قضيه جنجال برانگيز كرسي فرماندهي را از جنرال مك كريستال تسليم شد. مك كريستال كه گفته مي شد از پيشرفت جنگ در افغانستان نااميد شده بود، درنتيجۀ پرده برداري‏هاي مجله رولنگ استون (از اظهارات وي) بركنارشد و براي آخرين بار برگ رخصتي خويش را از كاخ سفيد دريافت كرد. اين نظامي كاركشته تنها يك اشتباه داشت و آن دلقك خواندن جوبايدن، معاون اوباما و آيكن بيري، سفير ايالات متحده امريكا در افغانستان بود.

اكنون بار ديگر گمانه‏ها به گونهء رقم مي خورد كه گويا بار ديگر استراتیژي نظامي امريكا در افغانستان به بن بست مواجه شده و اكنون كسي ديگري مي‏آيد تا بر اسب سركش جنگ در اين كشور آشوب خيز، به نحو مطلوب‏تري قمچين بزند. خاستگاه اصلي اين حدس و گمان نيز خبرهايي است كه حاكي از اختلاف جنرال پتريوس با آيكن‏بيري و جوبايدن مي‏باشد.

كارشناسان براين باوراند كه اختلافات موجود ميان نظاميان و چهره‏هاي سياسي امريكا از دشواري‏هاي هميشگي بوده و دليل اصلي آن نيز تفاوت نگاه اين دو طيف به قضيه جنگ در افغانستان مي باشد.

جيلاني زواك، آگاه امور سياسي براين نظر است كه نظاميان امريكايي در جريان جنگ قرار داشته و قضايا را در افغانستان از نزديك لمس و احساس مي كنند. لذا بيشتر از واقعيت‏هاي موجود آگاهي دارند، اما وقتي پيشنهادات آنان با مخالفت مقامات سياسي مواجه شد، نتيجهء آن در اين جا به جايي‏ها به مشاهده مي رسد.

به باور زواك، دولتمردان امريكايي در اهداف خويش در افغانستان صادقانه عمل نمي كنند و به روشني ديده مي شود كه عملكرد شان با ايده‏هاي مطرح شده هم خواني ندارد. وي مي افزايد:” با اين حال ممكن است اين جا بجايي تدبيری ديگري از جانب ریيس جمهور اوباما باشد تا بتواند اوضاع را در افغانستان به نحو دلخواه خويش رقم زند كه افكارعامه امريكايي‏ها را در انتخابات سال ۲۰۱۲ به سوي خويش جلب نمايد.” در عين حال، وي معتقد است كه حضور نظامي دراز مدت امريكا در افغانستان يكي از اهداف استراتیژيست‏ها در كاخ سفيد مي باشد كه براي عملي ساختن آن به ادامهء جنگ ضرورت بيشتر دارند نه به خاتمه بخشيدن آن. امري كه با سياست عملي جنگ و سليقه نظاميان مخالفت جدي دارد.

از سوي ديگر، اين نظريه نيز مطرح است كه استراتیژي نظامي در امريكا تاهنوز زير تأثير سايه‏هاي سياست آهنين جمهوري خواهان قرار دارد و با حضور رابرت گيتس در پنتاگون، ايدهء پيشرفت با پنجه‏هاي آهنين بيشتر مورد تأكيد قرا مي گيرد.

اما شاحسين مرتضوي، معاون روزنامه هشت صبح معتقد است كه اختلاف ميان دو حزب عمده در امريكا در مسايل خارجي به اندازهء بزرگ و عميق نيست كه در امور نظامي برجسته به نظر برسد. وي  با استناد به گفته‏هاي اوباما ( كه در كمپاين رياست جمهوري خويش، رأي ندادن به جنگ عراق را يك افتخار مي دانست ولي حالا در نقطهء ديگري مثل ليبيا كه اصلا نيازي به حضور نظامي نبود، موافقت مي كند)  دليل اصلي ناكامي و جابجابي جنرالان ستاره دار امريكايي در افغانستان را دو اصل اساسي مي داند. وي تصريح مي كند كه جنرالان كاركشته و آموزش ديده امريكايي به تكنيك‏هاي مورد استفاده مخالفان مسلح در افغانستان آشنايي نداشته و سابقه رويارويي با چنين جنگ پيچيده را نداشته اند.  به نظر وي :”پيش بيني نظاميان امريكايي از نحوه مقابله با پديده انتحار و بمب‏هاي كنترول شده اشتباه بوده و مبارزه با اين شگردها نيازمند ايجاد مكتب جديد نظامي مي باشد.”

از نظر مرتضوي، اصل دوم ناکامی افزايش كشتار افراد ملكي و سربازان امريكايي است. وي مي‏گويد:” تابوت‏هاي منتقل شده از عساكر امريكايي در آن كشور، بار سنگين رواني را بر مردم و دولت امريكا تحميل مي كند و فشارها را بر آنان افزايش مي‏دهد.”

اين آگاه امور سیاسی، وضع موجود افغانستان را دچار پيچيدگي‎‏‏هاي زيادي مي داند كه نظاميان امريكايي را دچار سردرگمي نموده است. وي مي‏افزايد:” نظاميان امريكايي نمي دانند كه با چه کسانی در افغانستان در حال جنگ مي باشند مصالحه کنند، برزمند يا زمينه‏هاي آشتي را فراهم كنند.” در نهايت وي باورمند است كه تدبير كاربردي در جنگ موجود، شناساسي دشمن و آشنايي با نحوه مقابله با ابزارهاي موجود جنگي مورد استفاده آنان است. مرتضوي تأكيد مي كند كه “بايد درعوض افزايش نيرو اين مهارت و مديريت به كار بسته شود كه چگونه مي توان با انتحار مقابله كرد و چگونه مي‏شود جلو انفجارهاي كنترول شده از راه دور را گرفت. در غير اين صورت، جابجايي‏هاي جنرالان يا افزايش نيرو تأثيري در پيشرفت جنگ نداشته و پيامد آن شكست تلخي براي دولت امريكا و افغانستان خواهد بود.”

در حالي كه مرتضوي از ناكامي جنرالان نظامي در صحنهء جنگي افغانستان سخن مي‏گويد، گمانهء ديگري نيز مطرح است كه علت اصلي اختلاف استراتیژيست‏ها با نظاميان و تناقض سياست اعلاني و عملي كاخ سفيد را در نحوهء اهداف اين دو طيف مي‏دانند. براساس اين نظر، گفته مي‏شود كه جنرالان نظامي در افغانستان به دنبال ثبت افتخارات خويش هستند، درحالي‏كه هدف استراتیژيست‏ها چيز ديگري است و آن آماده سازي فضاي مناسب براي جاخوش نمودن دايمي در كشورهايي مثل افغانستان است. اين تضاد نظر باعث مي شود كه سياست جنگ و صلح به وضعيتي دچار گردد كه معلوم نباشد در صحنهء جنگ كنوني بيشتر بناي كوبيدن بر ميخ است يا به نعل؟

شاه‏حسين مرتضوي هرچند نا آشنايي سربازان امريكايي به شرايط اقليمي خشن افغانستان را نيز دليلي براي ناكامي اين عساكر مي پندارد، ولي علت اصلي آن را در پيچيدگي سياست جنگ قابل جستجو مي داند. وی افزايش نيرو يا تبديل قومندان‏هاي مسئول را در افغانستان موثر نمی داند.

از سوي ديگر، وقتي خبر رفتن پتريوس به گوش مي رسد، خاطرات سياسي سال‏هاي گذشته در اذهان عامه زنده مي‏شود كه شايد بار ديگر موجي ايجاد گردد تا جنرال تازه وارد با سوار شدن برآن، صفحهء جنگ را در افغانستان تغيير دهد. اين امر از آن رو متصور است كه رفتن جنرال مك كرنين همزمان شد با افزايش شورش و كشتارهاي بي‏شمار ملكي در نقاط مختلف کشور.  گفته مي شد مك كريستال می تواند اوضاع را به شكل بهتري رهبري كند. پتريوس نيز با يادآوري سابقهء خوبش در عراق، وارد افغانستان شد و حرف اول وي كاهش تلفات ملكي و استفاده از مشورت‏هاي متنفذان قومي بود.

كارشناسان ديگري با پذيرش اينكه ممكن است با رفتن پتريوس نيز چنين امري عملي گردد، يافتن عامل اصلي را در نوع نگاه امريكايي‏ها به مسئله جنگ در افغانستان مي‏دانند.

سيد محمدعلي رضواني، كارشناس و مسئول فرهنگي حزب اقتدارملي می گوید:” شماری از دولتمردان كاخ سفيد جنگ افغانستان را جنگ هزينه بردار مي‏دانند كه تحفهء آن تابوت‏هاي بيشتري براي جامعه امريكاعلاوه بر مصرف مليون‏ها دالر است.” به باور وی اين حلقه خواهان ختم جنگ مي باشند و شماری هم خواهان تشديد جنگ و ادامهء آن در افغانستان اند. به عقيدهء وي استفاده از عمليات هوايي در جنگ افغانستان يكي از تكنيك‏هاي حلقه دوم است كه تلفات بي‏سابقه ملكي را به دنبال داشت. رضواني رفتن پتريوس را نوعي توجيه براي كاهش عمليات هوايي و كشتار افراد ملكي مي داند. از جانب ديگر، به عقيدهء او جنرال پتريوس طراح اصلي خروج نظاميان خارجي از افغانستان است. لذا برنامه ريزي حلقهء دوم استراتیژيست‏ها مي طلبد تا براي دوام اين حضور، طراح اصلي خروج را از صحنهء عملي بردارند.

در نهايت، رضواني به اين باور تأكيد دارد كه سياست عملي كاخ سفيد حرف اصلي را خواهد گفت كه مي تواند مهره‏هاي نظامي را مورد بهره برداري قرار داده و از خون و جان آنان استفاده نمايد. به نظر وي سودبردن كمپني‏هاي اسلحه سازي و مافیای نظامي يكي از مواردي است كه ادامهء جنگ را در افغانستان باعث گرديده است.

اين نظريه از آن رو مي‎تواند مبناي منطقي داشته باشد كه گفته مي شود براي كشتن هرعضو القاعده در عراق و افغانستان دوصدوپنجاه هزار مرمي به مصرف رسيده و اين مسئله باعث شده تا مقامات نظامي پنتاگون از كمپني‏هاي اسلحه سازي اسرایيل براي توليد مرمي استمداد نمايد.

به هر حال، پرسش اساسي اين است كه آيا سپردن مسئوليت امنيت به نيروهاي افغان و جابجايي مهره‏هاي نظامي نوعي فرار از بن بست جنگ در افغانستان است يا اصلاً بن بستي وجود ندارد و اين مسايل جزيي از سناريوي جنگ در افغانستان است؟

سخي منير، آگاه امور سياسي تحولات پيش آمده را از نظر سياست مردان كاخ سفيد اجراي سياست مؤثري مي داند كه در واقع گذاشتن يك گام به پيش است. وي دليل اين مدعا را گفته‏هايي مي خواند كه گويا امروزه شورش‏ها در نقاط خطرناك قبلي به شكل بهتري مهارشده و شرايط براي انتقال مسئوليت امنيت به نيروهاي افغان آماده شده است.

به اين ترتيب، اين كه آيا آمدن جنرال الن به جاي پتريوس گامي براي پيشبرد روند استراتیژي جنگ در افغانستان است يا فرار از بن‏بست؟ گذشت زمان به اثبات خواهد رساند و نشستن جنرال الن بركرسي قومنداني عمومي نيروهاي ناتو به اين سؤال پاسخ روشني ارايه خواهد كرد.

 

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد