تحلیل و دیدگاه

129
۲۶ ثور ۱۳۹۶
نویسنده: محمد رضا گلکوهی

جنگ برای صلح؛ استراتیژی جدید کاخ سفید در افغانستان

این روزها، طرح استراتیژیک جدید مشاوران امریکایی روی میز دونالد ترامپ رفته که بر مبنای آن باید این کشور با نیروی دوچند و هزینه‎ بیشتر به صحنه‎ افغانستان برگردد. این طرح پیشنهادی بر گسترش حضور نظامیان امریکایی، افزایش صلاحیتهای مشــاوران ایــن کشــور و حمـلات هوایی به مواضع مخالفان مسلح تأکید دارد و توسط مک مستر، مشاور شورای امنیت امریکا و جیمز متیس، وزیر دفاع این کشور، حمایت میشود.
بر اساس این طرح، علاوه بر نیروهای ناتو و امریکایی مستقر در افغانستان، قرار است دست‎کم سه‎هزار سرباز امریکایی و سه‎هزار سرباز ناتو نیز به این تعداد افزوده شوند. استراتیژی افزایش نیرو و کمک‎های مالی به دولت کابل هزینه‎های مالی جنگ افغانستان را که کفته میشود ۲۳ ملیارد دالر در سال بوده، باز هم بالا خواهد برد. هدف این طرح، فشار بر مخالفان مسلح دولت به منظور حاضر شدن روی میز صلح است؛ این یعنی “جنگ برای صلح!” اما مقام‎های امریکایی تحقق این برنامه را وابسته به تلاشهای محمداشرف غنی برای مبارزه با فساد و برکناری قومندانان غیرمؤثر دانسته‎اند.

هدف ترامپ در افغانستان
دولت ترامپ مدت‎هاست که آغاز به بازنگری کلی سیاست‎های کاخ سفید در مورد جنگ افغانستان کرده است. هدف چهل و پنجمین زمامدار کاخ سفید بهبود اوضاع امنیتی افغانستان با چشم‎انداز پیروزی در این جنگ فرسایشی است؛ جنگی که از سال ۲۰۰۱ شروع شده و طولانی‎ترین جنگ امریکا محسوب می‎شود. این استراتیژی جدید که از حمایت کامل اعضای کابینه‎ ترامپ برخوردار است، تنها وزارت دفاع امریکا (پنتاگون) را درگیر می‎سازد و کاری به “کاخ سفید” ندارد.
پنتاگون بر این مبنا، موظف می‎شود یک مجموعه نیرومند از نظامیانش را در افغانستان شکل بدهد، ضمن آن که از آزادی عمل وسیع‎تری برای هدف قرار دادن مواضع مخالفان مسلح در حملات هوایی برخوردار خواهد شد. استراتیژی جدید تمام محدودیت‎هایی را که دولت اوباما ایجاد کرده بود و جلو میدان عمل نظامیان امریکایی را در این میدان رزم گرفته بود، از میان برمی‎دارد.
این در حالی است که برخی از کارشناسان این سیاست جدید را نوعی تحول در کاخ سفید می‎دانند. به باور آن‎ها، دولت دونالد ترامپ می‎خواهد نشان دهد که او نیز طرح مختص به خود را دارد و دست خالی در صحنه‎ سیاست افغانستان وارد نشده است.
عبدالاحمد جویا، کارشناس مسایل امنیتی، معتقد است که “بیش از ۱۵ سال از جنگ افغانستان می‎گذرد و استراتیژی جدید امریکا هدفش این است که تمام سیاست‎های اوباما را در قبال جنگ افغانستان، که مبتنی بر محدودیت عمل نظامیان امریکایی در افغانستان بود، به کلی زیر و رو کند. مسلم است که با پررنگ شدن حضور نظامیان امریکا در جنگ افغانستان، ضریب خطر جانی سربازان امریکایی هم به مراتب بالا خواهد رفت؛ ضمن آن که هزینه این جنگ هم سرسام‎آورتر خواهد شد.”
با این وجود، احتمالاً ترامپ از مشاورانش خواهد خواست تا این طرح را پیش از ۲۵ ماه می (۴ جوزا) نهایی کنند، چون ۲۵ می روز تشکیل اجلاس سران ناتو در بروکسل است و ترامپ هم در آن حضور خواهد داشت. اما هنوز معلوم نیست آیا ترامپ که تا حال در صحبت‎هایش چندان اشاره‎ای به طولانی‎ترین جنگ امریکا نکرده، کاملاً موافق بسط دادن نقش امریکا در جنگ افغانستان است یا نه.
این در حالی است که برخی از آگاهان، جنگ‎های جاری خارج از مرز امریکا را عامل تمرکز ترامپ به افغانستان می‎داند. عتیق‎الله هاتف، آگاه امور سیاسی – نظامی، بر این باور است: “آن‎گونه که از اشارههای ترامپ تاکنون می‎توان استنباط کرد، این است که او چندان راضی نیست امریکا به عمق باتلاق جنگ‎هایی برون از مرزهای کشورش فرو برود. اما ترامپ در عین حال یادآور شده با سرسختی در مقابل تروریزم موافق است. لذا او ضمناً نشان داده است که چندان هم از استفاده از نیروی نظامی بدش نمی‎آید.”
اما برخی از کارشناسان می‎گویند که این استراتیژی جنگی، اهداف صلح‎طلبانه دارد و فشاری برای پایان جنگ است. اندرو ویلدر، کارشناس مسایل افغانستان در موسسه صلح امریکا، با نشر مقاله‎ای در واشنگتن پست در این خصوص گفته است: “استراتیژی جدید امریکا در قبال جنگ افغانستان حامل این پیام است که امریکا می‎خواهد سربازان بیشتری به افغانستان بفرستد، اما این طرح به معنای پیروزی نظامی ابدی نیست، بلکه هدف این است که این ستیزه از راه مذاکره فیصله یابد.”
با این حال، سوال اصلی این است که آیا استراتیژی جدید نظامی امـریـکا باعـث پایــان جنگ جـاری در افغانستان خواهد شد؟

بن‎بست خواهد شکست؟
واقعیت امر این است که دستگاه نظامی امریکا مدت‎هاست از اوضاع جنگ افغانستان رضایت ندارد. بن‎بست موجود در برنامه صلح افغانستان، سال‎هاست که ناشکسته باقی مانده و این مشکل بقای دولت ائتلافی حکومت وحدت ملی را به خطر انداخته است؛ ضمن آن که یک پایگاه امریکا در افغانستان که برای جنگیدن با گروه‎های مسلح از قبیل القاعده و داعش در منطقه ایجاد شده، هم در خطر است.
با این وصف، برخی کارشناسان معتقد اند که طرح پیشنهادی که روز میز ترامپ گذاشته شده، با مقاومت مقام‎های بلندپایه دولت ترامپ مواجه خواهد شد. برخی مقام‎های نظامی کاخ سفید نیز گفته‎اند که این طرح تکرار همان طرح‎های دولت اوباماست که منحصراً بر افزایش نیرو برای یک دوره موقت طراحی شده بود.
به گزارش واشنگتن پست، مخالفان این استراتیژی در داخل کاخ سفید به مسخره آن را “جنگ مکمستر” لقب داده‎اند. اشاره آن‎ها به “هربرت مک مستر” مشاور امنیت ملی ترامپ است. جنرال مک مستر زمانی رهبری مبارزه امریکا را با فساد حکومتی در افغانستان بر عهده داشت و ضمناً یکی از معماران طرح افزایش نیروی نظامی در دوره جورج بوش در افغانستان بود. اکنون نیز او معمار استراتیژی جدید است و افزایش هزینه را مشروط به مبارزه با فساد توسط حکومت وحدت ملی کرده است. “سیانان” نیز گزارش داد به نظر میرسد که “استیوبنین”، رییس استراتیژی اداره ترامپ، که از مخالفان این طرح است، نیز برای عدم تأیید آن تلاش خواهد کرد.
اما مهمترین مشکل استراتیژی جدید این است که اگر تمام این اقدامات انجام گیرد و نیروهای امریکایی و افغان به کمک نظامیان اضافه شده مخالفان مسلح را هدف قرار دهند، آیا همه‎ این نظامیان می‎توانند کار را آن‎قدر به پیش ببرند که جنگ به میز مذاکره رهنمون شود؟ منتقدان طرح معتقدند که حتا طرح افزایش نیروی ۱۰۰ هزار نفری اوباما هم نتوانست طالبان را مجاب کند تا در گفتگوهایی که دایماً قطع و وصل می‎شود و از سال ۲۰۱۱ شروع شده است، امتیاز بدهد.
نوید الهام، کارشناس مسایل سیاسی، باورمند است که “همه تلاش‎های اوباما در این زمینه بی‎نتیجه ماند؛ چون در درون دولت امریکا بر سر استراتیژی افزایش نیرو اختلاف نظر وجود داشت؛ ضمن آن که دولت افغانستان هم با آن مخالف بود؛ چون می‎ترسید که در جریان این فرایند از میان برود. از سوی دیگر، پاکستان و سایر دولت‎ها هم در سال‎های اخیر گفتگوهای مستقلی را هدایت کرده‎اند. با مرگ اخترمحمد منصور، رهبر طالبان، در سال ۲۰۱۶ که در حمله هوایی امریکا کشته شد، این روند هیچ پیشرفتی نداشته است.” با این وصف، اعتقاد کارشناسان منتقد این است که استراتیژی جدید نیز تأثیر جدی روی پروسه صلح نخواهد گذاشت.
کش و قوس در سیاست کاخ سفید
منتقدان طرح جدید کاخ سفید، این استراتیژی را تداوم مسیر اوباما می‎دانند. اوباما قبل از ترک کاخ سفید شمار نیروهای امریکایی حاضر در افغانستان را به هزار نیرو کاهش داد و در اواخر سال ۲۰۱۴ نظامیان امریکایی را از هدف قرار دادن مستقیم رهبری طالبان منع کرد و اعلام کرد که امریکا دیگر با این گروه در جنگ نیست. اما پیش‎روی‎های طالبان و تصرف روزافزون قریه‎ها و شهرهای افغانستان، اوباما را ناگزیر کرد در تصمیم‎گیری‎اش تجدید نظر کند. با این حساب نیروهای امریکایی توانستند مواضع طالبان را در بعضی از نقاط مشخص هدف حملات هوایی قرار دهند. به عنوان نمونه، در عملیات‎های بزرگ و یا هر کجا که نیروهای افغان در خطر محاصره طالبان قرار داشتند، سربازان امریکایی به کمک آن‎ها می‎شتافتند.
اما در استراتیژی جدید تهیه شده در دولت ترامپ، طیاره‎های امریکایی مجاز هستند در حوزه وسیع‎تری مواضع مخالفان را هدف قرار دهند؛ ضمن آن که می‎توانند در عملیات‎های تهاجمی نیروهای افغان با حمله هوایی آن‎ها را پشتیبانی کنند. در این استراتژی جدید، ضمناً مشاوران نظامی امریکا نیروهای متعارف افغان را همراهی می‎کنند تا آن‎ها به خط مقدم نبرد نزدیک‎تر شوند. این مشاوران هم اکنون هم نیروهای ویژه افغان را در مبارزه با تروریزم همراهی می‎کنند.
استراتیژی جدید در حالی مطرح می‎شود که نیروهای افغانستان در حساس‎ترین زمان ممکن خود به سر می‎برند. این نیروها تلفات سنگینی را متحمل شده‎اند؛ ضمن آن که فساد و رهبری ضعیف هم آن‎ها را رنج می‎دهد. اما کارشناسان کاخ سفید راه حل سیاسی را همزمان با حمایت نظامی، راهکار اصلی حل بحران جاری می‎دانند.
دانیل فلدمن، نماینده ویژه کاخ سفید در دوره اوباما در امور افغانستان و پاکستان، گفته است که راه حل پایدار در افغانستان این است که سرمایه‎گذاری‎های امنیتی منطبق با اقدامات لازم در راه ثبات سیاسی و اقتصادی صورت گیرد. باید اولویت نخست راه‎اندازی یک جریان صلح در افغانستان باشد با همراهی اقدامات نظامی به عنوان پشتیبانی از روند سیاسی .
اما اندرو ویلدر، کارشناس مسایل افغانستان در موسسه صلح امریکا، گفته است: “این که همه تأکید ما بر فشار نظامی برای دستیابی به یک راه حل سیاسی باشد، مسأله مهمی است، اما هیچ تضمینی نیست که این روش جواب بدهد. چون جنگ افغانستان بازیگران بسیاری دارد که شامل طالبان، دولت افغانستان، پاکستان، ایران و به تازگی هم روسیه می‎شوند.”
با این حال، باید منتظر ماند که آیا بخت رسیدن به صلح و پایان جنگ با ملت افغانستان یار خواهد شد یا خیر.

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد