تحقیقاتی

1030
۱۴ جوزا ۱۳۹۶
نویسنده: کرشمه فخری

بیشتر کودکستان‏‌ها شبیه زندان هستند

براساس آمارهایی که کلیدگروپ به دست آورده است، در حال حاضر، نزدیک به ۷۶۲ باب کودکستان در کشور فعالیت می‎کنند که از این میان ۳۶۲ باب کودکستان دولتی و ۴۰۰ باب کودکستان دیگر خصوصی می‎باشند. یافته‎های کلیدگروپ نشان می‎دهد که این کودکستان‎ها با مشکلات بی‎شماری دچار هستند و از سوی مسوولان توجهی کم‎تری در جهت رفع این مشکلات صورت گرفته است.
فعالیت غیرقانونی بیش ۸۵ درصد کودکستان‎های خصـوصــی، نبـــود معـلمــان مســلـکی، فعـالیـت غیرمعیاری و نبود امکانات و پرسونل برای رسیدگی به کوکستــان‎هـای خصــوصــی، از مشکلات سکتور خصوصـی و نداشتن امـکانـات کافـی، کمبود معلم، کـمکـاری قـراردادی‎ها، نداشتن جای مناسب برای تفریح‎ کودکان، بــرخــوردهــای نادرست معلمان با کودکان و … از مشکلات برجسته کودکستان‎های دولتی خـوانــده مــی‎شــود. ایــن در حالی است که گفته می‎شود نزدیک به پنج میلیون کودک زیر سن مکتب در کشور وجود دارند که از این میان تعداد انگشت‎شمار آن‎ها به کودکستان می‎روند.

فعالیت غیرقانونی
با شاغل شدن مادران و افزایش نیازمندی به محلات امن برای نگهداری کودکان، در کنار کودکستان‎های دولتی، رقم کودکستان‎های خصوصی نیز افزایش یافته و گفته می‎شود که این رقم به ۴۰۰ باب رسیده است. اما یافته‎های کلیدگروپ نشان می‎دهد که بیش از ۸۵ درصد این کودکستان‎ها بدون جواز و به صورت غیرقانونی فعالیت دارند. در حال حاضر حداقل فیس کودکستان‎های خصوصی برای هر کودک ۱۰۰۰ افغانی و حداکثر آن ۷۰۰۰ افغانی در ماه است. طبق این یافته‎ها، مسوولان وزارت کار و امور اجتماعی، توجه خاصی برای رسیدگی به مشکلات کودکستان‎های خصوصی نداشته و برای رسیدگی به مشکلات این سکتور تنها یک آمریت با پنج کارمند و بدون امکانات در چوکات این وزارت فعالیت می‎کند.
جمیله نورستانی، رییس عمومی کودکستان‎های کشور، می‎گوید: “بعد از تصویب مقرره ۱۱۲۶ که در سال ۱۳۹۲ تصویب شد، کودکستان‎های خصوصی هم مربوط ما شد و از آن زمان تا حال موفق شدیم که از مجموع ۴۰۰ کودکستان خصوصی که در سراسر کشور فعالیت می‎کنند، در حدود ۲۰۰ کودکستان را ثبت نماییم.” او می‎گوید که کودکستان‎های ثبت شده براساس مقرره جدید خدمات عرضه می‎کنند که هم جواز دارند و هم به حکومت تضمین پرداخته‎اند.
رییس عمومی کودکستان‎ها، باانتقاد از کارکرد مراکز فاقد جواز افزود که بسیاری از این کودکستان‎ها، به دلیل امکانات محدود و شرایط نامناسب و همچنان برای فرار از پرداخت مالیه، مخفیانه فعالیت می‎کنند. خانم نورستانی با آن که ایجاد موسسات نگهداری اطفال و رسیدگی به آموزش‎های ابتدایی آن‎ها از سوی سکتور خصوصی را یک گام مثبت برای رشد استعدادهای کودکان دانست، اما بر لزوم فعالیت قانونی این کودکستانها نیز تأکید ورزيد. رییس عمومی کودکستان‎ها افزود که برخی مکتب‎های خصوصی زیر چتر مکتب، کودکستان خود را نیز فعال کرده‎اند؛ در حالی که جوازنامۀ مستقل ندارند. او می‎افزاید: “در ابتدا تعدادی از موسسان کودکستان‎ها به منظور پول دست به ایجاد کودکستان‎های خصوصی زدند اما بعد از پروسه ثبت و راجستر، تمام این مراکز، براساس قوانین و امضای تفاهمنامه به فعالیت شان ادامه می‎دهند.” به گفته او، تا یک سال دیگر تمام این کودکستان‎ها ثبت وزارت کار و امور اجتماعی خواهند شد.
اما لیست ارایــه شــده از ســوی همین اداره نشان می‎دهد که تنها ۵۵ باب کودکستان خصوصی که در حدود ۱۴ درصد کل کودکستان‎های خصوصی را تشکیل می‎دهند، از سوی این ریاست جواز فعالیت دریافت کرده‎اند. طبق این لیست، ۴۴ باب کودکستان در کابل، یک کودکستان در غزنی، دو کودکستان در بلخ، یک کودکستان در هلمند و یک کودکستان خصوصی در غور جواز فعالیت گرفته‎اند. در این لیست ۶ کودکستان غیرانتفاعی نیز شامل کودکستان‎های خصوصی می‎باشند.
مسوولان شماری از کودکستان‎های خصوصی که براساس جواز و پرداخت تضمین به حکومت فعالیت می‎کنند نیز فعالیت غیرقانونی کودکستان‎های خصوصی فاقد جواز را مانع عمده فعالیت شان می‎خوانند. آن‎ها می‎گویند که تعداد زیادی از این کودکستان‎ها در نزدیکی کودکستان‎های شان فعالیت می‎کنند که با جذب شمار زیادی از کودکان در برابر فعالیت آن‎ها مانع ایجاد می‎کنند. طارق احسان علم، موسس کودکستان خصوصی “آغوش مادر”، می‎گوید: “در اطراف کودکستان ما کودکستان‎هایی هستند که به صورت خودسرانه ایجاد شده و جواز هم ندارند. این دخالت در کار ما است و تعداد شاگردان ما را کم ساخته است. در گذشته ما بیشتر از ۷۰ شاگرد داشتیم اما حالا این تعداد به کم‎تر از ۵۰ نفر رسیده است.” او می‎گوید که بارها این مشکل را با مسوولان ریاست کودکستان‎ها شریک ساخته‎اند اما توجهی به منظور رفع آن صورت نگرفته است.
مریم سجادی، موسس و مدیر عمومی کودکستان “خاتم‎النبیین”، می‎گوید که آن‎ها مبلغ ۴۷ هزار افغانی را تحت نام ضمانت و پنج‎هزار افغانی را به عنوان پول جوازنامه به حکومت پرداخته‎اند و ماهانه از معاش کارمندان و لوحه کودکستان نیز به حکومت مالیات می‎پردازند. اما او می‎گوید که کودکستان‏های فاقد جواز به صورت خودسرانه و بدون پرداخت مالیات به حکومت فعالیت می‎کنند و کسی هم نیست که جلو فعالیت آن‎ها را بگیرد.
اما در کنار فعالیت غیرقانونی تعداد زیادی از کودکستان‎های خصوصی، فعالیت غیرمعیاری و نداشتن معلمان مسلکی، از مشکلات عمده دیگری این سکتور است.

فعالیت غیرمعیاری
مریم سجادی، مدیر کودکستان خاتم‎النبیین، می‎گوید که بسیاری از کودکستان‎ها معیاری نیستند و نظارت لازم هم از چگونگی فعالیت آن‎ها صورت نمی‎گیرد. وی می‎افزاید: “آن‎ها فقط سال یک بار به منظور نظارت می‎آیند که این هیچ نتیجه‎ای نخواهد داشت و این نظارت‎ها هم تنها از کودکستان‎هایی صورت می‎گیرد که جواز دارند اما آن‎هایی که زور دارند و یا در کوچه‎ها بدون جواز فعالیت می‎کنند، زیر نظارت نیستند.” براساس مقرره ۱۱۲۶ یا مقرره کودکستانها و شیرخوارگاهها، حداقل معیارها برای ایجاد کودکستانهای خصوصی، داشتن تعمیر مناسب مطابق معیارهای تعیین شده (داشتن حداقل هفت اتاق، طعام‎خانه جدا، کتاب‎خانه، گدام، آشپزخانه)، داشتن معلمان دارای سند تحصیلی حداقل فوق بکلوریا، داشتن تجهیزات لازمه پرورشی و آموزشی و ممد (سمعی و بصری) آن، داشتن صندوق کمک‎های اولیه طبی، داشتن وسایل اطفائیه، داشتن تشناب عصری براساس ضرورت، تسهیلات لازم جهت تأمین امنیت و مصوونیت اطفال و کارکنان، تهیه آب اشامیدنی صحی، تأمین وسایط حمل و نقل به توافق طرفین و داشتن تفریح‎گاه می‎باشد.
رییس کودکستان‎های کشور می‎گوید به هیچ کودکستانی پایین‎تـر از این معیار اجازه فعالیت داده نخواهد شد. امــا بــررسی‎هــای کلیــدگروپ نشان می‎دهد کــه کــودکستان‎هایی با امکانات پایین‎تر از معیارهـای تعـییـن شــده و در کنـار کورس‎های آموزشی و مدرسه‎ها نیز ایجاد شده اند. گذشته از آن کودکستان‎های دارای جواز نیز بسیاری از مواد مقرره فوق را نقض کرده‎اند.
نبود معلمان مسلکی
نــبــود معــلمــان مسـلکــی از دیگــر مشـکــلات کودکستان‎های خصوصی خوانده می‎شود. براساس مقرره جدید کودکستانهای خصوصی، حداقل معیــار بــرای معلـمــان کــودکستان‎های خصوصی داشتن سند تحصیلی فوق بکلوریا می‎باشد اما تحقیقات کلیدگروپ نشان می‎دهد در بسیاری از این کودکستان‎ها، معلمان دوازده‎پاس و با درجه تحصیلی پایین‎تر از آن، به حیث معلم فعالیت می‎کنند.
در این حال ریاست عمومی کودکستانهای کشور نیز گراف معلمان مسلکی در سکتور خصوصی را صفر می‎خواند. جمیله نورستانی می‎گوید: “گراف معلمان مسلکی در سکتور خصوصی صفر است و آن‎ها با معاش ناچیز افراد با حداقل سواد را استخدام می‎کنند و حتا شاگردان صنف ۱۰ مکتب هم به حیث معلم در این کودکستان‎ها فعالیت می‎کنند.”
اما او تأکید می‎کند که آن‎ها جلو فعالیت چنین افرادی را خواهند گرفت.

کمبود پرسونل و امکانات
در چوکات ریاست کودکستان‎های وزارت کار و امور اجتماعی تنها یک آمریت با زیرمجموعه پنج کارمند و بدون امکانات لازم فعالیت می‎کند. یکی از مسوولان وزارت کار و امور اجتماعی که نمی‎خواهد نامی از وی گرفته شود، می‎گوید: “در بخش آمریت سکتور خصوصی یک آمر، دو مدیر و دو مامور کار می‎کنند که همزمان مسوولیت هیأت سروی، هیأت نظارت، کار توزیع جواز، گرفتن تضمین و احصائیه‎گیری را انجام می‎دهند.” به گفته او، آن‎ها حتا وسیله نقلیه هم در اختیار ندارند تا جلو فعالیت کودکستان‎های فاقد جواز و غیرمعیاری را بگیرند. وی افزود با آن که بارها تقاضا صورت گرفته تا امکانات در اختیار این بخش قرار داده شود اما توجهی به این خواست‎ها صورت نگرفته است.
در این حال، سیمین آزاد اکبرمیر، رییس تدریسی کودکستان‎ها، نیز به نداشتن امکانات ترانسپورتی و کمبود پرسونل اشاره نموده و می‎گوید: “ما بارها از مقام‎ها تقاضا کردیم اما جهت رفع آن کاری صورت نگرفته است. همین امر باعث شده تا ما نتوانیم آن گونه که باید از کودکستان‎های خصوصی نظارت کنیم.”
به گفته او، تا حال حکومت از آدرس کودکستان‎های خصوصی ۲۲۰ هزار افغانی به خاطر اعطای جوازنامه و نزدیک به دو میلیون افغانی زیر نام تضمین دریافت نموده است. وی همچنان می‎گوید در حال حاضر ۱۸۴ معلم در ۴۴ باب کودکستان خصوصی مشغول مراقبت و آموزش ۱۲۱۶ طفل می‎باشند.

کودکستان‎های دولتی
پیشینه فعالیت کودکستان‎های دولتی در کشور به بیش از ۵۰ سال قبل بازمی‎گردد که از آن زمان تاکنون به هدف ایجاد سهولت برای مادران شاغل و آماده ساختن اطفال برای مکتب فعالیت می‎کنند. نظر به ارقام ارائه شده از سوی وزارت کار و امور اجتماعی، در حال حاضر، ۳۶۲ باب کودکستان در چوکات حکومت فعالیت دارند که شامل کودکستان‎های محلات کار و محلات زیست می‎شوند. نظر به معلومات ریاست کودکستان‎های کشور، در کابل ۱۴۸ کودکستان محلات کار و ۳۶ کودکستان محلات زیست و در ولایت‎ها ۵۷ کودکستان محلات کار و ۱۲۱ کودکستان محلات زیست فعالیت دارند. به گفته مسوولان ریاست کودکستان‎ها، در حال حاضر از مجموع پنج میلیون کودک واجد شرایط کودکستان، آن‎ها ۳۰ هزار کودک را در کودکستان‎های دولتی تحت آموزش قرار داده‎اند.
براساس معلومات مدیران برخی از این کودکستان‎ها، کودکان به خاطر راه یافتن به این کودکستان‎ها، ۲۰۰ افغانی حق‎الشمول و ماهانه ۲۰۰ افغانی فیس می‎پردازند. در حالی که این کودکستان‎ها از حمایت دولت برخوردار هستند و سالانه میلیون‎ها افغانی نیز عاید دارند، ولی مشکلات متعددی دامن‎گیر آن‎ها است. این مشکلات در بسا موارد کودکستان‎ها را به زندان‎های غیررسمی برای کودکان مبدل کرده است.

زندان‎های غیررسمی
از مجموع ۳۶۲ کودکستان دولتی، ۱۵۷ باب آن کودکستان محلات زیست می‎باشند که در ۳۴ ولایت کشور فعالیت دارند. اما یافته‎های کلیدگروپ نشان می‎دهد که بیشتر کودکستانهای محلات زیست با آن که ماهانه ۲۰۰ افغانی از هر کودک فیس می‎گیرند، امکانات لازم را در اختیار ندارند. کمبود معلم، نرسیدن به موقع مواد غذایی از جانب قراردادی‎ها، موجودیت مواد غذایی بی‎کیفیت و در برخی موارد فاسد شده، برخورد نادرست معـلـمان با اطفـال، نـداشـتـن تفــریح‎گـاه و زنـدگــی کـودکان در تعمیرهای کرایی از مشکلات عمده کودکستان‎های محلات زیست می‎باشند.
یکی از مدیران کودکستانهای محلات زیست که نمی‎خواهد نامی از وی گرفته شود، می‎گوید با وجودی که تعداد معلمان این کودکستان کم است اما با آن هم شماری از معلمان آن به طور خدمتی در دیگر کودکستان‎ها توظیف شده‎اند. به گفته او، ظرفیت جذب کودکان در کودکستان‎ها بلند است اما مواد غذایی و سایر ضروریات به موقع برای آن‎ها نمی‎رسد. او می‎گوید: “مواد به موقع نمی‎رسد؛ اگر لوبیا و نخود داریم، روغن و سبزیجات نداریم که تا حال برای ما حواله نشده است. ما همه روزه از پول شخصی خود انداز می‎کنیم و سبزی می‎خریم.”
او می‎گوید با وجودی که در ابتدا به مادران گفته می‎شود به اطفال شان سه وعده غذا داده می‎شود اما به علت نرسیدن به موقع مواد غذایی، یک وعده غذا هم با مشکل برای اطفال تهیه می‎شود. به گفته او، هیچ مدیری نمی‎تواند مشکلات خود را مطرح نماید، زیرا به باور وی در آن صورت از وظیفه اخراج شده و خانه‎نشین خواهند شد.
این مـدیــر کودکستــان در کنــار مشـکلات فــوق به مواد غذایی بی‎کیفیت و فاسد شده اشاره نموده و می‎گوید: “مواد هم که برای ما می‎رسد بسیار خراب است و ما بارها مشکلات خود را گفته‎ایم اما کسی توجه نمی‎کند. مثلاً گوشت خراب، ترکاری خراب و یا میوه مثل سیب را می‎آورند که نصف آن خراب می‎باشد. سال گذشته شیری که توزیع شده بود بسیار خراب بود و وقتی ما گزارش دادیم، آمدند و شیر را قرنطین کردند و دیگر به جای آن چیزی نیاوردند.” او می‎افزاید که این مشکلات شامل حال تمام کودکستان‎های دولتی می‎باشد اما اراده‎ای برای رفع آن‎ها وجود ندارد.
همچنان سمیه نوروزی، مدیر کودکستان اُنچی باغبابان در ناحیه سیزدهم شهر کابل، به نداشتن تفریح‎گاه در این کودکستان اشاره نموده و می‎گوید: “امکانات این کودکستان زیاد نیست، تعمیر کرایی است و ساحه سبز و تفریح‎گاه نداریم. اما از لحاظ صنف تعدادش خوب است.” او می‎گوید کودکستان‎ها تهداب معارف را تشکیل می‎دهند و توقع دارد مورد توجه قرار بگیرند.
فروزان نظری، رییس کودکستان‎های شهر کابل، در حالی که مشکل نرسیدن به موقع مواد غذایی از سوی قراردادی‎ها را می‎پذیرد، ولی می‎گوید: “هر موادی که وارد دیپو می‎شود از سوی وزارت صحت عامه کنترول می‎شود؛ اما اگر خراب باشد هیأت تعیین می‎شود و مواد جمع‎آوری شده و مواد دیگری به کودکستان‎ها انتقال می‎شود.” او می‎افزاید که تا حال روغن نیز به کودکستان توزیع نشده است، زیرا روغنی را که شرکت قراردادی تهیه کرده بود، مورد تأیید وزارت صحت عامه قرار نگرفته است.
تورپیکی، معاون کودکستان محل زیست “زرغونه” در ناحیه سوم شهر کابل، نیز به مشکلات پرسونل این بخش اشاره نموده و می‎گوید با وجودی که مسوولان ریاست کودکستان‎های کشور از امتیازات اضافه‎کاری و کـرایــه مـوتــر بــرخــوردار هستــنـد اما کارمندان کودکستان‎ها از آن محروم می‎باشند و با وجودی که این مشکلات را بارها با مسوولان مطرح کرده‎اند اما توجهی به آن صورت نگرفته است. در مقابل، رییس کودکستان‎های شهر کابل می‎گوید که آن‎ها به وزارت کار و امور اجتماعی پیشنهاد کرده‎اند تا پول آمد و رفت برای آن عده از معلمانی که از ترانسپورت ماموران استفاده می‎کردند، حواله شود. اما او در باره اضافه‎کاری معلمان کودکستان‎ها افزود که این ریاست بودجه کافی برای پرداخت اضافه‎کاری ندارد.

رفتار نادرست معلمان
شمار زیادی از مادران با ابراز نگرانی از برخوردهای نادرست و استفاده از الفاظ رکیک در برابر اطفال می‎گویند از روی ناچاری فرزندان شان را به چنین مراکزی می‎فرستند. این مادران می‎گویند در کنار برخی معلمان کودکستان‎ها، خدمه‎های شان نیز با والدین اطفال برخورد درستی ندارند و مادران را قبل از وقت می‎خواهند تا اطفال شان را تسلیم شوند. یکی از مادران که نمی‎خواهد نامش گرفته شود، می‎گوید: “در کودکستان محل زیست ما به اطفال دشنام می‎دهند، معلم بعد از ظهر از تهدید برای خواباندن اطفال کار می‎گیرد و وقتی والدین برای تسلیم‎گرفتن فرزندان شان مراجعه می‎کنند هم با برخوردهای ناشایست معلمان و خدمه کودکستان‎ مواجه می‎شوند.”  این مادر می‎گوید که توقع پرسونل کودکستان این است که والدین قبل از وقت مراجعه کرده و فرزندان شان را تسلیم شوند تا آن‎ها زودتر به خانه‎های شان بروند. او می‎گوید که فرزندانش از رفتن به کودکستان‎ها دلسرد شده و او با زور آن‎ها را به کودکستان می‎فرستد. این مادر می‎گوید با وجودی که این مشکلات را بارها با مسوولان کودکستان مطرح نموده است اما تغییر چندانی در این مشکلات رونما نشده است.

کودکستان‎های محلات کار
در حال حاضر ۲۰۵ کودکستان دولتی در محلات کار فعالیت دارند. هرچند این کودکستان‎ها به علت این که از سوی اداراتی که در آن فعال هستند حمایت مــی‎شونــد از وضـعیت بهتـــری نسبت به کودکستان‎های محلات زیست برخوردارند اما با آن هم کودکستانهای فعال در مکتب‎ها فاقد امکانات لازم می‎باشند. لیلا، معلم کودکستان محل کار لیسه رخشانه در ناحیه ششم شهر کابل، می‎گوید: “هیچ امکانات از طرف مکتب برای ما نیست و هر چیزی که نیاز باشد ما خود مشکل مان را حل می‎کنیم و از طرف مکتب هیچ امکاناتی نداریم.” او همچنان می‎گوید که تنها یک خدمه دارند که آن هم در کارهای مکتب مصروف است و معلمان کودکستان خود کارهای خدمه را نیز انجام می‎دهند.
ربابه بختیاری، معلم دیگری کودکستان نام‎برده، می‎گوید: “مسوولان مکتب یک تحویل‎خانه سایه‎رخ را به ما داده‎اند که به عنوان صنف از آن استفاده می‎کنیم؛ در حالی که اطفال نیاز به تفریح دارند اما امکانات نیست و هیچ هماهنگی هم بین مکتب و ریاست کودکستان‎ها وجود ندارد تا به مشکلات ما رسیدگی صورت گیرد.”
از سویی هم، مسعوده احمدی، مدیر کودکستان لیسه رابعه بلخی، می‎گوید: “همه امکاناتی که داریم در سال‎های گذشته از طرف آیساف به ما کمک شده و خود مکتب هیچ امکاناتی ندارد. دو صنف داریم  و دیوار تعمیر ما هم مدت‎هاست که شکست کرده اما کسی برای ترمیم آن اقدام نمی‏کند.” فروزان نظری، رییس کودکستان‎های شهر کابل، مشکلات مطرح شده را می‎پذیرد و می‎گوید: “مسوولیت تأمین مواد خوراکی و تجهیزات کودکستان‎های محلات کار، مربوط ادارات مربوطه است. وضعیت کوکستان‏های وزارت‎خانه‎ها خوب است اما ۵۹ کودکستان ما در مکتب‎ها است که اصلاً از سوی وزارت معارف به آن‎ها توجه نمی‎شود.” او همچنان می‎گوید که ریاست کودکستان‎ها همه ساله تفاهمنامه‎هایی را با اداراتی که کودکستان دارند، امضا می‎کند اما به گفته او وزارت معارف در دو سال اخیر حاضر به امضای این تفاهمنامه‎ها نشده است.
اما محمدآصف انوری، معاون معارف شهر کابل، می‎گوید: “براساس تفاهمنامه‎ای که ما با وزارت کار و امور اجتماعی امضا کرده‎ایم، ما تنها جا را برای کودکستان آماده می‎سازیم، متباقی کارها مربوط ریاست کودکستان‎های وزارت کار و امور اجتماعی می‎شود؛ البته در برخی موارد ما یک خدمه را هم در اختیار شان قرار می‎دهیم.” او همچنان عدم امضای تفاهمنامه از سوی وزارت معارف را رد کرد و افزود که این وزارت مدت دو سال است که هیچ مکتوبی از طرف ریاست کودکستان‎ها دریافت نکرده و در صورتی که تفاهنمامه آماده باشد، وزارت معارف مطابق شرایط خود حاضر است آن را امضا کند.

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد