گزارش های ویژه

166
۲۷ ثور ۱۳۹۳
نویسنده:

افزایش کشت مواد مخدر و کاهش انگیزه برای مبارزه با آن

از تازه ‏ترین گزارش‏ها و اظهارات مقامات دولتی چنین معلوم می‏شود که کشت و قاچاق مواد مخدر به طور فزاینده‏ای در کشور افزایش یافته و دولت و جامعه جهانی برای مهار آن کاری از پیش نبرده‏اند. چندی پیش، مقام‌های وزارت مبارزه با مواد مخدر و سازمان ملل متحد، از افزایش ۳۶ درصدی کشت کوکنار در جریان سال ۲۰۱۳ میلادی در کشور خبر داده بودند که این رقم ریکورد تازه‌ای پس از سال ۲۰۰۷ میلادی بود. همچنین اداره مبارزه با جرایم و مواد مخدر سازمان ملل متحد، گفته که احتمال دارد امسال (۲۰۱۴) میزان کشت مواد مخدر نسبت به سال گذشته بیشتر باشد.
براساس این گزارش اداره مبارزه با جرایم و مواد مخدر سازمان ملل متحد در افغانستان و وزارت مبارزه با مواد مخدر، در جریان سال ۲۰۱۳ میلادی، ۲۰۹ هزار هکتار زمین در افغانستان تحت کشت تریاک قرار داشته است. این در حالی است که در سال ۲۰۱۲ میلادی، در ۱۹۳ هزار هکتار زمین تریاک کشت شده بود. نظر به این گزارش، در سال ۲۰۱۳ بیش از ۶ هزار تنُ تریاک در افغانستان تولید شده و تنها حدود ۷ هزار هکتار زمین در کشور تخریب شده است.
با این حال، اشیتا میتال، سرپرست اداره مبارزه با جرایم و مواد مخدر سازمان ملل متحد در افغانستان، می‏گوید که کوکنار بالای تمامی اقتصاد افغانستان تأثیرگذار است.
سازمان ملل متحد تخمین می‏کند که حدود ۲۰۰ هزار خانواده در افغانستان مصروف تولید مواد مخدر اند و این هم در حالی است که بیش یک ملیون تن در این کشور معتاد هستند.
ایالات متحده امریکا برای مبارزه با کشت کوکنار و تولید مواد مخدر در افغانستان، بیش از ۷٫۵ ملیارد دالر مصرف کرده است، اما حالا برخی نظریه‏های مطرح می‏شود که با خروج نیروهای بین‏المللی از افغانستان، کشت کوکنار بیشتر از گذشته خواهد شد.
افغانستان بزرگ‏ترین تولیدکننده مواد مخدر در جهان است و گفته می‏شود که تقریباً ۹۰ درصد مواد مخدر جهان در این کشور تولید می‏شود، که در سال ۲۰۰۷ میلادی، ریکورد بی‌سابقه‌ای در تولید مواد مخدر در جهان داشت. در این سال ۷ هزار و ۴۰۰ تن مواد مخدر در کشور تولید شده بود.
نظر به اظهارات مقام‌های وزارت مبارزه با مواد مخدر و اداره مبارزه با جرایم و مواد مخدر سازمان ملل متحد در افغانستان، میزان تولید و افزایش کشت‏زارهای کوکنار در سال ۲۰۱۳، به ریکورد سال ۲۰۰۷ نزدیک شده است. دین محمد مبارز راشدی، وزیرامور مبارزه با مواد مخدر، در مورد گزارش اداره مبارزه با جرایم و مواد مخدر سازمان ملل متحد در افغانستان، گفته بود: “در این گزارش، یک خبر بد وجود دارد که آن از بالاتر رفتن کشت تریاک از ۱۵۶ هزار هکتار به ۲۰۹ هزار هکتار در سال ۲۰۱۳ حکایت دارد؛ از ۳ هزار و ۷۰۰ تن تریاک به ۵ هزار و ۵۰۰ تن رسیده است. این خبر بدی برای ما است.”
این در حالی است که از سقوط طالبان تا اکنون، برای مبارزه با مواد مخدر در افغانستان نزدیک به ۸ میلیارد دالر به مصرف رسیده و مقام‌های مسوول از کشته شدن صدها مامور امنیتی در این راستا نیز خبرداده‏اند. نظر به گزارش‏های این مقامات، تنها در سال ۲۰۱۳ میلادی، ۱۴۶ مامور پولیس مبارزه با مواد مخدر کشته شده و ده‌ها تن دیگر زخمی شده‌اند.
بعد از دوران طالبان گراف تولید مواد مخدر در سال‏های اخیر رو به بالا رفتن است. وزارت مبارزه با مواد مخدر، می‌گوید تا سال ۲۰۱۲، ۱۷ ولایت عاری از کشت‏زارهای کوکنار بود، اما در سال ۲۰۱۳ میلادی، این رقم کاهش یافته و به ۱۵ ولایت رسیده است.
محو کشت‏زارها و مقاومت زورمندان
به گفته وزارت مبارزه با مواد مخدر، در مدت کمی که پروسه محو کشت کوکنار آغاز شده است، تا اکنون، ۶ هزار هکتار زمین از وجود کوکنار پاک‏سازی شده است، ۱۳۱ تن از نیروهای امنیتی افغان در جریان پاک‌سازی این کشت‏زارها کشته شده‌اند.
وزارت مبارزه با مواد مخدر می‌گوید، مرحله اول روند محو کشت‏زارهای کوکنار در ولایت‌های هلمند، قندهار، فراه و هرات پایان یافته است، اما در ولایت‌های ننگرهار، لغمان، کنر و بادغیس ادامه دارد. انجنیر ابراهیم ازهر، معین وزارت مبارزه با مواد مخدر، از مقاومت بالای نیروهای مسلح مخالف دولت خبر داده و آنان را مانع جدی در مقابل برنامه وزارت مبارزه با مواد مخدر حساب می‏کند: “در کمپاین محو کشت‏زار‌های کوکنار، امسال به تعداد ۱۳۱ تن از نیروهای پولیس مبارزه با مواد مخدر، پولیس ملی، اردوی ملی، پولیس محلی و زارعین کشته و ۴۱ تن دیگر زخمی شده‌اند، که این تلفات در مقایسه با سال گذشته دو برابر شده است.”
این مقامات، طالبان را عمده‏ترین گروه مسلح مخالف دولت و مانعی برای برنامه‏هایش حساب نموده و می‏گویند که آن‏ها بالاترین درآمد اقتصادی خود را از طریق مواد مخدر در افغانستان تهیه می‏کنند، آن‏ها مخالف هر گونه مبارزه با کشت و قاچاق مواد مخدر در کشور می‏باشند.
از سوی دیگر، آن گونه که وزارت مبارزه با مواد مخدر برای محو کشت‏زارهای مواد مخدر پلان و برنامه‏ریزی می‏کند، مخالفان مسلح نیز در مقابل برنامه‏ریزی‏های این وزارت آمادگی دفاع از کشت‏زارهای مواد مخدر را می‏گیرند. آقای ازهر می‏گوید: “در جا‌هایی که روند تخریب کشت‏زار‌های کوکنار صورت می‌گرفت، مخالفان هم آمادگی‌های خود را داشتند که ما در چندین جای به چالش‌های بزرگ روبه‌رو شدیم.”

همکاری کشورهای خارجی
تا حال، نشست‌ها و توافق‌نامه‌های زیادی میان کشور‌های منطقه برای مبارزه مشترک با تولید و قاچاق مواد مخدر به امضا رسیده است. اما وزارت مبارزه با مواد مخدر افغانستان از عدم همکاری کشورهای منطقه ناراض بوده و از عمل نکردن کشورهای همسایه به تعهدات‏شان در قبال بستن سرحدات‏شان بر روی قاچاقبران، انتقاد می‏کند. آقای ابراهیم ازهر می‏گوید: “در دو سال گذشته، توافق‌های زیادی با کشورهای همسایه در مورد مسدود ساختن سرحدات به روی قاچاق مواد مخدر صورت گرفت،‌ که همه کشورها در این راستا آمادگی‌ خود را اعلام کردند، اما با تأسف باید گفت که آن‏ها در کاغذ تعهد می‏کنند، نه در عمل.”
حمایت کشورهای غربی از مبارزه با مواد مخدر در افغانستان، گزینه‏ی دیگری است که کابل به آن‏ها چشم دوخته است. تا حال، دولت افغانستان، کمک‏های فراوانی از سوی آن کشورها دریافت کرده است. اما، این کشورها نیز از کم‏کاری‏های دولت افغانستان در این راستا ناراض بوده و دولت افغانستان هم در مقابل از عدم همکاری این کشورها شکایت دارد.
اخیراً، وزارت‌های امور داخله و مبارزه با مواد مخدر، از کاهش همکاری‌های جامعه جهانی به‏خصوص ایالات متحده امریکا در راستای مبارزه با تولید، کشت و قاچاق مواد مخدر ابراز نگرانی کرده و این مسأله را یکی از عوامل افزایش کشت کوکنارعنوان کرده است. آقای ازهر، در این مورد گفته: “سه دلیلی که در بالا رفتن کشت کوکنار در افغانستان مؤثر است، عدم حمایت قطعه خاص محو اراضی کوکنار و حذف شدن این قطعه از تشکیل وزارت امور داخله،‌ عدم به‏جا آوردن تعهدات از سوی جامعه جهانی به‌ویژه ایالات متحده امریکا در امر کمپاین‌های آگاهی عامه و تمام شدن ذخایر تریاک که در افغانستان است.”
قطعه خاص محو اراضی کوکنار به حمایت ایالات متحده امریکا در چوکات وزارت امور داخله کشور ایجاد شده بود. این قطعه، از دو سال به این‌سو است که از سوی ایالات متحده امریکا مورد حمایت قرار نمی‏گیرد و به همین دلیل، از تشکیل وزارت امور داخله حذف شده است.

امنیت
مقام‌های وزارت مبارزه با مواد مخدر، اداره مبارزه با جرایم و مواد مخدر سازمان ملل متحد و همچنین وزارت امور داخله، ناامنی‌ها را یکی از عوامل اصلی افزایش کشت مواد مخدر در کشور اعلام کرده‏اند. به گفته این مقام‌ها، ولایات هلمند، قندهار، نیمروز و ارزگان، از جمله ولایاتی می‏باشد که بیشترین کشت‏زارهای کوکنار در این ولایات موجود است که هلمند نزدیک به نیمی از مواد مخدر افغانستان را تولید کرده است. مبارز راشدی، وزیر مبارزه با مواد مخدر، گفته: “دلیل عمده برای بالا رفتن کشت کوکنار، نبود امنیت در ولایاتی است که کشت در آن جا فوق‌العاده بالا است؛ مثل هلمند، نیمروز، فراه، قندهار و ارزگان. عزم بر محوی کشت کوکنار بوده، اما دلایل تخنیکی باعث شده که متأسفانه کشت کوکنار افزایش یافته است.”
دولت افغانستان با دریافت کمک وهمکاری‏های مالی و تخنیکی از کشورهای بین‏المللی متعهد شده است با تولید و قاچاق مواد مخدر مبارزه می‏کند. اما حالا، دیده می‏شود که وزیر مبارزه با مواد مخدر از وجود مشکلات تخنیکی شکایت دارد.
جان لوک لمایو، رییس منطقوی اداره مبارزه با جرایم و مواد مخدر سازمان ملل متحد، به این عقیده است که دولت افغانستان برای مبارزه با کوکنار در این کشور، رویکرد مشخصی ندارد. او از بالا رفتن میزان تولید مواد مخدر در کشور نگران بوده و تلاش‏های دولت را در زمینه، فاقد نتایج می‏داند. این مقام سازمان ملل متحد از موفقیت‏های دولت در سال‏های قبل از ۲۰۰۷ یادآوری کرده ولی از روند رو به رشد کشت مواد مخدر در سال‏های اخیر نیز نگران است: “میزان کشف و ضبط مواد مخدر در سال‏های قبلی، نزدیک به ۳۴ درصد رسیده بود، اما در سال ۲۰۱۳ این رقم به ۱۱ تا ۱۲ درصد کاهش یافت. مواد مخدر در افغانستان مانند ویروسی است که  در یک سیستم دفاعی “حکومتداری” ضعیف، وارد شده  و مقاومت آن را ضعیف‏تر می‏سازد. اگر کشورهای کمک‏کننده و نهادهای انکشافی و امنیتی بازهم غلفت کنند، نه تنها موضوع مبارزه با مواد مخدر بلکه تمام دست‌آوردها با شکست مواجه خواهد شد.”

معیشت بدیل
در چند سال گذشته در بعضی از ولایت‏های کشور مانند هرات و نیمروز، مردم تلاش کردند به جای کشت کوکنار، زعفران بکارند. این کار باعث شد در سال‏های قبلی تا حدی کشت کوکنار در کشور کاهش یابد. اما رفته رفته این کشت بدیل نیز نتوانست از کشت و تولید بیشتر مواد مخدر در کشور جلوگیری کند. طوری که کشت زعفران از محدوده چند ولایت فراتر نرفت و دهقانان نیز در ولایت‏های دیگر با این نبات و روش‏های کشت و حاصل‏گیری از آن آشنا نشدند.
از سوی دیگر، زعفران افغانستان به نام زعفران ایران در بازارهای جهانی به فروش رفت و کسانی که زعفران کاشته بودند نتوانستند برای محصولات خود بازاریابی کنند. این باعث شد که هم کشت زعفران در کشور انکشاف نیابد و هم کسانی که زعفران کاشه بودند علاقه خود را از این نبات از دست بدهند. در نتیجه، سیاست کشت بدیل کوکنار، به شدت با مشکل روبه‏رو شد و دهاقینی که پیشتر دست زرع تریاک کشیده بودند، دوباره به این پدیده روی آوردند.
در حال حاضر، چنین به نظر می‏رسد که کشت کوکنار در کشور به شدت رو به افزایش است و دولت افغانستان به تنهایی توان مبارزه با این پدیده را ندارد. از این رو، تا زمانی که کشورهای همسایه به شکل متعهدانه در امر مبارزه با مواد مخدر تلاش نکنند و در نابودی قاچاقبران بین‏المللی و منطقوی مواد مخدر با افغانستان همکاری نکنند، جلو افزایش مزارع کوکنار در کشور گرفته نخواهد شد. زیرا، به هر میزانی که قاچبران مواد مخدر قدرتمند باشند و سلسله همکاری‏های کشورها در مبارزه با آن‏ها شکننده باشد، سطح تولید مواد مخدر در افغانستان بالا خواهد بود.

 

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد