تحلیل و دیدگاه

209
۳۰ ثور ۱۳۹۶
نویسنده: محمد رضا گلکوهی

استراتیژی جدید ناتو در افغانستان

اعضای ناتو در حالی ۲۵ می در بروکسل گردهم می‎آیند که رخدادهــای جـدی و جـدیــدی در حـوزه‎ سیاست این سازمان به وجود آمده است. خروج انگلیس از این پیمان، تعداد اعضای آن را به ۲۷ کشور رسانده و بخشی از توان سیاسی- نظامی آن را کاهش داده است. تحول قدرت در کاخ سفید نیز این سازمان را به شدت متأثر ساخته و تغییر موضع دونالد ترامپ در قبال پیمان ناتو، از جمله تقاضای افزایش هزینه‎ اعضا، منابع مالی کشورهای درگیر بحران اقتصادی ناتو را دچار مشکل کرده است. در همین حال، روسیه نیز قصد نفوذ به قاره‎ سبز را داشته و تمایل دارد تا پس از تصرف کریمیا در اوکراین، سیاست پیش‎روی به سمت اروپا را در پیش داشته باشد. همین مسأله نیز باعث شده تا اتحادیه اروپا، بار سنگین سیاسی- اقتصــادی استقـرار سپــر دفــاع راکــتـی و گروه‎های نظامی را در نقاط هم‎مرز با سوریه بپذیرد.
علی‎رغم این که برخی مذاکرات میان روسیه و ناتو با هدف عادی‎سازی روابط طرفین و جلوگیری از تشدید تنش‎ها میان کاخ کرملین و ناتو برگزار شده است، اما حاصل این جلسات کاهش تنش میان طرفین نبوده است. رفتار و گفتار مقام‎های رسمی و قومندانان ناتو، حاکی از افزایش تنش بین دو طرف می‎باشد. حتا برخی تحلیل‎گران معتقدند در صورت ادامه‎ وضعیت فعلی و اصرار ناتو مبنی بر استراتیژی گسترش ناتو به شرق، مجادله میان روسیه و ناتو تبدیل به منازعه خواهد شد. در این صورت ممکن است پای تهدیدات نظامی به صورت جدی‎تر در این معادله پیچیده به میان بیاید.
بنابراین، ناتو در حالی به استقبال نشست بروکسل می‎رود که شانه‎هایش روی این بارهای سنگینی از مسوولیت بین‎المللی احساس خمیدگی نموده و باید راه حل سیاسی و مؤثری برای عبور از این چالش‎ها را ارائه نماید. زیرا در نبود امنیت در حوزه‎های مسوولیتی‎اش، تداوم کار و فعالیت آن دشوار خواهد شد.
در این میان، افغانستان نیز به یکی از حوزه‎های تقابل میان روسیه و غرب، به شمول ناتو، تبدیل شده است. شرایط موجود و گزارش‎های نشر شده از دخالت‎های مسکو در مسایل افغانستان حاکی از آن است که این کشور تحمل ایجاد حیات خلوت سیاسی – نظامی ناتو و متحدان آن را در کنار خود ندارد. زیرا حضور امریکا و متحدان اروپایی آن در قالب نیروهای ائتلاف حمایت از افغانستان، نگرانی‎هایی را در میان حریفان این کشورها از جمله روسیه برانگیخته است. دقیقاً همین امر نیز باعث شده تا روسیه از هیچ ابزاری برای مقابله با غرب ابا نورزیده و حتا از ارتباط با مخالفان مسلح دولت افغانستان از جمله گروه طالبان نیز دریغ ننماید. تشدید جنگ‎ها و تنش‎ها بر سر این مسأله باعث شده تا سازمان ناتو روی استراتیژی جدید کاخ سفید تشکیل جلسه داده و درخواست افزایش نیرو در افغانستان را جزئی از اولویت‎های جدید سیاست خود در باره افغانستان قرار دهند.
استفاده‎ گروه‎های تروریستی از وضعیت جاری به نفع اهداف هراس‎افگنانه‎ شان، از یک‎سو شرایط و اوضاع داخلی کشور را وخیم‎تر ساخته و پراکندگی عمومی را در میان طیف‎های مختلف ملی رقم می‎زند و از جانب دیگر ضعف حکومت، نهادها و نیروهای امنیتی را برملا می‎سازد. این همان نقطه ضعف اصلی حکومت در حوزه‎ سیاست داخلی و روابط جهانی است که وابستگی مستقیم به حیثیت حامیان آن از جمله ناتو نیز خواهد داشت.
لذا به نظر می‎رسد باید تمرکز اصلی ناتو روی تأمین امنیت حوزه‎های تحت نفوذ آن از جمله افغانستان و تقویت نیروهای این کشور باشد. زیرا این نیروها نیازمند مساعدت مستمر از سوی همکاران بین‎المللی شان است. بدون شک، هرگاه نیروهای امنیتی افغان نتوانند مورد اعتماد اقشار، اقوام و طیف‎های مختلف اجتماعی قرار گیرد، زمینه برای تأمین امنیت مهیا نخواهد شد. در آن صورت، زمینه‎ مصرف شفاف کمک‎ها و بودجه‎ ملی نیز تأمین نشده و عرصه‎ همکاری‎های متقابل نیز مساعد نخواهد شد.
در چنین وضعیتی، به نظر می‎رسد که ناتو ناگزیر است تا به افزایش نیرو در افغانستان تن در دهد. زیرا نداشتن قوتی که بتواند با موج جدیدی از هراس‎افگنی از یک‎سو و تقابل شدید روسیه از جانب دیگر مقابله نماید، پیامدهای زیان‎باری برای این اتحادیه نیز خواهد داشت. شرایط امروز افغانستان بیانگر وضعیت دشواری است که برای اعضای ناتو به نحوی حیثیتی شده و از این منظر نه تنها ثبات افغانستان، بلکه امنیت منطقه و فراتر از آن را تهدید می‎کند. در چنین حالتی اگر اعضای ناتو نتواند به توافق همگانی در راستای افزایش نیروی نظامی دست یابد، آینده‎ این سازمان نیز با هراس‎های جدی که از بستر ناآرام افغانستان برخواهد خاست، مواجه خواهد شد.
از سوی دیگر، جنگ یک و نیم دهه در افغانستان که به طولانی‎ترین نبرد خارج از کشور ایالات متحده و هم پیمانان آن مبدل شده، می‎طلبد تا این دوسیه را به سرانجام برسانند. شکی نیست که در نبود حمایت‎های لازم از دولت کابل و باز بودن بسترهای جنگ علیه دولت و متحدان سیاسی – نظامی آن، هرگونه شکست و گسستی که در این عرصه پیش آید، برای ناتو نیز عزت‎شکن تمام خواهد شد.

به اشتراک بگذاریدShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد

تا اکنون هیچ کامنت وجود ندارد